Miljoenensubsidie voor onderzoek naar datadeling in energietransitie

Het totale budget van de 4 projecten loopt op tot ruim 8 miljoen euro dankzij cofinanciering door gemeenten, provincies, netbeheerders en bedrijven. De financiering komt voort uit de call ‘Data delen voor de energietransitie: socio-technische uitdagingen’, onderdeel van het Knowledge Innovation Collaboration (KIC)-programma.

Incompatibele datastandaarden
Dit programma financiert zogenaamd impact-gedreven onderzoek: wetenschappelijk werk dat direct toepasbare kennis oplevert voor maatschappelijke vraagstukken. De call richtte zich specifiek op obstakels bij het gebruik van data in de energietransitie, zoals privacybezwaren en incompatibele datastandaarden, de technische afspraken over hoe systemen gegevens uitwisselen.

De consortia bestaan telkens uit onderzoekers van universiteiten en hogescholen, in combinatie met gemeenten, provincies, netbeheerders, energiecoöperaties en bedrijven. Die brede samenwerking is bewust gekozen: energiedata delen is tegelijk een technische en een sociale uitdaging.

Vertrouwen centraal
Het eerste project, TRUST-ET, wordt geleid vanuit de Universiteit Utrecht en richt zich op huishoudens met slimme meters en energieapparaten. Die leveren steeds meer bruikbare data op voor onder meer het voorkomen van netcongestie.

TRUST-ET combineert participatieve methoden, tweerichtingscommunicatie en waarborgen voor eerlijkheid en transparantie zodat huishoudens actief kunnen meedoen aan de energietransitie. Partners zijn onder andere de provincie Utrecht, gemeenten Amersfoort en Diemen en netbeheerder Alliander.

Digitale tweelingen
Het tweede project, FEDERATE, staat onder leiding van de Technische Universiteit Delft en richt zich op eerlijke en veilige manieren om energiedata te delen voor digitale tweelingen, oftewel computermodellen die een fysieke omgeving nauwkeurig nabootsen.

Het project doorbreekt barrières als onduidelijk gegevenseigenaarschap, privacyrisico’s en incompatibele standaarden. Samen met een gemeente, een bedrijventerrein en een lokale duurzaamheidsorganisatie worden mensgerichte spelregels en referentieontwerpen ontwikkeld die netcongestie verminderen en slimmere lokale planning ondersteunen. Netbeheerder Stedin is een van de cofinanciers.

Warmte en privacy
Het derde project, Sharing the Warmth, wordt geleid vanuit Wageningen University & Research en helpt Nederlandse steden op weg naar betaalbare, aardgasvrije verwarming. Bewoners, gemeenten en netbeheerders brengen data samen via privacybeschermende tools en eerlijke data-afspraken, zodat gemeenten hun warmtetransitie efficiënter kunnen plannen.

Partners zijn onder andere gemeenten Amsterdam en Wageningen, de provincie Utrecht en netbeheerder Liander.

Synthetische datasets
Het laatste project, SHARE, staat onder leiding van de Radboud Universiteit Nijmegen en ontwikkelt zogenoemde synthetische data: realistische maar kunstmatige datasets die werken als echte energiedatasets, zonder privacygevoelige informatie prijs te geven.

Netbeheerders en gemeenten hebben zulke gegevens nodig om aanpassingen van het stroomnet goed te plannen voor zonnepanelen, windmolens en elektrische auto’s, maar privacyzorgen en concurrentiegevoeligheid belemmeren dat nu. De aanpak is te vergelijken met het gebruik van acteurs in een trainingsvideo: realistisch oefenen zonder privacyrisico’s. Alliander en de gemeente Nijmegen zijn cofinanciers van het project.