‘De energietransitie begint niet in het stopcontact, maar in ons hoofd’

Maar wie alleen daarnaar kijkt, mist de kern. De energietransitie is ook een verandering in hoe we denken over energie. En hoe we ermee omgaan in ons dagelijks leven.

Dat wordt steeds zichtbaarder, gewoon aan de keukentafel, op de werkvloer en op de oprit. We koken elektrisch, laden een van de bijna 700.000 elektrische auto’s op, leggen zonnepanelen op het dak en investeren in verduurzaming van woningen en bedrijven. Nederland is koploper in zon-op-dak. Ruim 35 procent van onze woningen heeft zonnepanelen, samen goed voor ongeveer 30 gigawattpiek. De bereidheid is er dus zeker. Mensen willen vooruit. Ondernemers investeren. Maar met de groeipijnen van de snelle transitie, groeit tegelijkertijd de frustratie. En die snap ik, en dat gaat me aan het hart.

Voor veel eindgebruikers is het moeilijk te begrijpen. De zon schijnt, de zonnepanelen produceren, de batterij staat klaar en de laadpaal hangt aan de muur. Toch krijgen ze te horen: aansluiten kan niet, uitbreiden mag niet, terugleveren wordt beperkt. Steeds vaker lopen goede plannen vast op de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. We willen op momenten meer dan het stroomnet aankan.

Dat wringt. Het laat zien dat de energietransitie niet alleen draait om méér energie, maar vooral om ánders omgaan met energie. Het maakt uit wanneer je energie gebruikt. Het maakt uit waar je energie-intensieve industrie hebt, in relatie tot de opwek van energie.

Hier komt flexibiliteit in beeld. Niet als technisch trucje, maar als een fundamenteel andere manier van denken. Flexibiliteit betekent dat we energie gebruiken wanneer die beschikbaar is, opslaan wanneer dat kan en lokaal inzetten waar dat nodig is. Alle energie die je niet hoeft te verplaatsen, legt immers geen extra druk op het net. Ik hoorde eens iemand zeggen ‘je staat niet ín de file, je bént de file’. En dat gaat hier ook op. Flexibel gedrag betekent dat we pieken afvlakken in plaats van ze te bestrijden met steeds zwaardere infrastructuur. Geen symptoombestrijding dus, maar terug naar de kern.

Lees de volledige column van Hans-Peter Oskam (Netbeheer Nederland en Energy Storage NL) hieronder in de mei 2026-editie van Solar & Storage Magazine.