Kabinet positief over AccelerateEU maar plaatst wel kritische kanttekeningen

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze dat Nederland wel kritische kanttekeningen heeft bij enkele voorstellen.

Btw
De Europese Commissie presenteerde Accelerate-EU als reactie op de economische gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten. Het plan omvat 5 maatregelencategorieën: versterken van EU-coördinatie op olie en gas, beschermen van consumenten en industrie, versnellen van schone energieproductie, transitie van het energiesysteem en stimuleren van investeringen.

Als onderdeel van het AccelerateEU-plan onthulde de Europese Commissie een lijst met maatregelen die EU-lidstaten kunnen nemen om consumenten en de industrie te beschermen tegen prijspieken. Op de lijst staat onder meer een verlaging van de btw op warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen.

Coördinatie gasvoorraden
Minister van Veldhoven schrijft in haar brief aan de Tweede Kamer dat Nederland de boodschap verwelkomt dat lidstaten 10 procent mogen afwijken van hun jaarlijkse Europese vuldoel voor gasopslagen. Het kabinet ziet momenteel echter geen noodzaak om hiervan gebruik te maken. Nederland heeft op basis van een andere uitzondering al een Europees vuldoel van 74 procent van de totale ondergrondse gasopslagcapaciteit. Het nationale vuldoel bedraagt 115 terawattuur, ongeveer 80 procent van de capaciteit van de Nederlandse seizoensopslagen.

Het kabinet stelt de extra inzet van de Europese Commissie richting derde landen te steunen en graag op korte termijn in gesprek te willen over verbetering van het gezamenlijke inkoopplatform voor gas.

Elektrificatie en btw
Het kabinet deelt de inschatting dat de crisis het belang aantoont van versnelde elektrificatie van de Europese economie. ‘Nederland onderschrijft het belang van elektrificatie als belangrijkste route voor verduurzaming en het belang van vraagontwikkeling voor verdere uitrol van hernieuwbare elektriciteitsproductie, waaronder met name  wind op zee’, aldus Van Veldhoven.

Over een mogelijke Europese doelstelling voor elektrificatie benadrukt het kabinet dat rekening moet worden gehouden met bestaande knelpunten zoals netcongestie en lange doorlooptijden voor uitbreiding van het stroomnet. Voor veel bedrijven is een volledige overstap op elektriciteit op korte termijn nog niet haalbaar, bijvoorbeeld bij onvoldoende netcapaciteit. Nederland vraagt daarom ook aandacht voor opschaling van collectieve warmtesystemen en hernieuwbare warmte.

Nettarieven en belastingen
Het kabinet staat in beginsel ook positief tegenover het aangekondigde wetgevingsvoorstel op het gebied van nettarieven en energiebelastingen. Nederland steunt het streven om meer prikkels te geven voor kosteneffectiviteit, betere benutting van netten, flexibiliteit en digitalisering.

Ten aanzien van energiebelastingen ondersteunt Nederland het idee om elektriciteit lager te belasten dan fossiele energieproducten. De minister hierover: ‘Doordat de Nederlandse energiebelasting degressieve tarieven kent, kunnen de budgettaire en beleidsconsequenties echter aanzienlijk zijn wanneer in de hele energiebelasting elektriciteit lager zou moeten worden belast dan gas.’ Het hanteren van lagere tarieven voor kwetsbare huishoudens is volgens het kabinet daarom niet uitvoerbaar.

Kritiek op fondsen
Nederland is kritisch over de oprichting van tijdelijke nieuwe fondsen zoals de aangekondigde Investment Booster. De herkomst van 400 miljoen emissierechten is nog onduidelijk. Daarnaast is onduidelijk in hoeverre de Investment Booster de eerder aangekondigde Industrial Decarbonisation Bank aanvult of al invult. ‘Afhankelijk van de herkomst van de emissierechten en vanwege de focus op lidstaten met lager inkomen heeft het fonds mogelijk negatieve financiële consequenties voor Nederland’, schrijft Van Veldhoven aan de Tweede Kamer.

Het kabinet steunt wel de ondersteuning van lidstaten die een deel van de emissiehandelsinkomsten gericht willen besteden aan elektrificatie en verduurzaming.

Militaire infrastructuur
Bij de voorgestelde versterking van militaire infrastructuur heeft het kabinet bedenkingen. Er bestaat al het Central Europe Pipeline System van de NAVO voor kerosine, waarvan de civiele luchtvaart gebruik kan maken. ‘Daarmee is het kabinet van mening dat het opportuun is voor de Commissie om direct met de NAVO af te stemmen welke rol de EU kan spelen in de gecombineerde weerbaarheid van defensie en civiele maatschappij’, aldus Van Veldhoven.

De minister meldt dat tijdens de informele Energieraad die deze week plaatsvindt, een eerste uitwisseling over de inhoud van AccelerateEU zal plaatsvinden.