Onderzoekers luiden noodklok over fundamenteel zonne-energieonderzoek

Het artikel in het vakblad Progress in Photovoltaics is ondertekend door 15 onderzoekers van 11 instellingen op 4 continenten, onder leiding van Rebecca Saive van het MESA+ Instituut aan de Universiteit Twente.

Kodak-moment
De onderzoekers stellen dat zonne-energie afgaat op zijn Kodak-moment.

Het fotobedrijf vond in 1975 de digitale camera uit maar legde de technologie in een la omdat het met film nog prima ging. Toen Kodak het eindelijk serieus nam, was de markt al door anderen overgenomen. In 2012 ging het bedrijf failliet. Volgens de onderzoekers is zonne-energie zo zichtbaar succesvol geworden dat financiers, studenten en beleidsmakers het beschouwen als een opgelost probleem.

Teruglopende opkomst
Er is volgens het artikel concreet bewijs voor deze ontwikkeling. Bij conferenties over fundamenteel zonne-energieonderzoek loopt de opkomst terug, met uitzondering van de perovskiet-gemeenschap.

Studenten die 10 jaar geleden aan een promotieonderzoek in zonne-energie waren begonnen, gaan nu de kwantumtechnologie in. De onderzoekers waarschuwen dat dit een serieus probleem vormt voor de toekomst van de sector.

Ander argument nodig
30 jaar lang was het klimaat het belangrijkste argument voor zonne-energie. Saive en haar mede-auteurs willen dat de zonne-energiegemeenschap daar niet langer mee begint. In plaats daarvan moet het gaan over economische concurrentiekracht, nationale weerbaarheid en energie-onafhankelijkheid. Ze wijzen naar Oekraïne, waar decentrale opwekking de hersteltijd na aanvallen op energie-infrastructuur terugbracht tot 3 à 6 uur, tegenover 12 à 18 uur bij centrale stroomvoorziening.

Saive erkent dat dit een gevoelig punt is. ‘Het laten vallen van dat frame legitimeert juist de politiek die de terugtocht afdwong’, zegt ze. Maar financiers en beleidsmakers die niet geraakt worden door klimaaturgentie overtuig je niet met meer van hetzelfde. Weerbaarheid en economische kracht geven die doelgroepen een reden om zich er wel druk om te maken. Klimaat blijft in beeld, het is alleen niet langer de openingszin.

Vertrek talent dreigt
Achter het financieringsargument schuilt een arbeidsmarktargument. ‘We willen geen samenleving zonder de mensen om de bestaande technologie te begrijpen en te gebruiken, laat staan om die technologie naar het volgende niveau te brengen’, waarschuwt Saive.

De onderzoekers wijzen naar de Duitse kernenergieafbouw als voorbeeld. Als de vakmensen eenmaal zijn vertrokken, is opnieuw opstarten veel moeilijker dan afbouwen. Nederland haalt de energietransitiedoelen nu al niet, deels omdat er te weinig opgeleide mensen zijn. De onderzoekers stellen dat het nu laten wegkwijnen van fundamenteel zonne-energieonderzoek hetzelfde probleem veroorzaakt, een generatie later, in de technologie waar het land op inzet. ‘Fundamenteel onderzoek is hoe we het talent opleiden om ons energiesysteem te begrijpen, te gebruiken en te verbeteren’, aldus Saive.