België moet arbeidsmarkt aanpassen, adviesraden pleiten voor groene opleidingen

De adviesraden benadrukken dat de klimaattransitie een ingrijpende en onomkeerbare transformatie is die de hele economie en samenleving raakt. ‘De klimaattransitie zal leiden tot ingrijpende veranderingen op de arbeidsmarkt’, stellen de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) en de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling (FRDO). ‘Deze zullen onder meer tot uiting komen in het ontstaan en verdwijnen van banen, veranderingen binnen en tussen sectoren en een kwalitatieve transformatie van beroepen en taken.’

Proactieve en strategische aanpak
De CRB en FRDO roepen op tot een proactieve en strategische aanpak, gebaseerd op betrouwbare prognoses en een sterke coördinatie tussen de verschillende bestuursniveaus en sociale partners. De doelstelling van klimaatneutraliteit tegen 2050 houdt in dat de uitstoot van broeikasgassen drastisch moet worden verminderd. De opkomst van een economie die gericht is op klimaatneutraliteit brengt risico’s met zich mee, zoals banenverlies in bepaalde sectoren, maar biedt ook grote kansen op het gebied van groei, productiviteit en werkgelegenheid.

Prospectieve aanpak
Om een duurzame, inclusieve en concurrerende economie op te bouwen, moeten de kansen die de klimaattransitie biedt volgens de raden worden benut en moeten tegelijk ook de risico’s worden beperkt. Een dergelijke aanpak houdt in dat wordt geanticipeerd op de mogelijke effecten van de transitie, op basis van betrouwbare gegevens en van plausibele en wenselijke trajecten, die zijn opgesteld aan de hand van robuuste prognosemodellen.

Deze trajecten moeten op nationaal, intersectorieel, regionaal en sectorieel niveau in aangepaste vorm worden uitgewerkt om rekening te houden met de specifieke territoriale en economische kenmerken. ‘De scenario’s moeten niet alleen de investeringsbehoeften en de trajecten van de broeikasgasemissies bevatten, maar ook een evaluatie van de werkgelegenheid: volume, aard, kwaliteit en locatie van de gecreëerde of getransformeerde banen, alsmede de vaardigheden die nodig zijn ter ondersteuning van de transitie’, aldus de CRB en FRDO.

Aantrekkingskracht versterken
Om het potentieel van de energietransitie ten volle te benutten, is het noodzakelijk om de aantrekkingskracht van banen en sectoren die betrokken zijn bij de transitie te versterken en mensen beter te informeren over deze beroepen. De onderwijsstructuren en arbeidsbemiddelingsdiensten spelen, in samenwerking met de sectorfondsen en de paritaire comités, een centrale rol bij het informeren over en toeleiden naar opkomende sectoren en beroepen.

De raden stellen voor om de beroepen te identificeren die verband houden met de klimaattransitie en waarnaar veel vraag is, en specifieke informatiebijeenkomsten te organiseren om deze voor te stellen. Stages in groene sectoren moeten worden aangemoedigd, met bijzondere aandacht voor sectoren met een groot toekomstpotentieel. De vaardigheden en beroepen die nodig zijn voor de transitie moeten bij jongeren worden gepromoot, rechtstreeks via voorlichtingscampagnes in de scholen, in de media en op de sociale netwerken.

Nodige investeringen
Een succesvolle klimaattransitie vereist tot slot aanzienlijke en duurzame investeringen, niet alleen in energie-infrastructuur en -uitrusting, maar ook in innovatie, opleiding en onderzoek.

De raden benadrukken echter dat overheidsinvesteringen weliswaar noodzakelijk zijn, maar niet zullen volstaan: het inzetten van privékapitaal is onontbeerlijk. Dit vereist een stabiel, transparant en voorspelbaar juridisch en fiscaal kader dat rechtszekerheid voor investeerders garandeert. ‘Door te investeren in concurrerende koolstofarme technologieën zou België niet alleen hoogwaardige banen kunnen creëren en behouden, maar ook industriële niches kunnen ontwikkelen en zijn concurrentiepositie op de lange termijn kunnen versterken’, besluit ze.