Ziekenhuis Nij Smellinghe gaat van gas af met warmtebatterij

Ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten neemt een grote stap in de energietransitie door als eerste ziekenhuis in Nederland op grote schaal een warmtebatterij te gebruiken. Afgelopen maand kondigde het ziekenhuis al de komst van een batterij voor de opslag van zonnestroom aan. Met de PowerStove die daar nu bovenop komt kan het ziekenhuis in 2027 volledig van het aardgas af en CO2-neutraal worden op energie. De warmtebatterij zet duurzame energie om in warmte en vervolgens in stoom voor sterilisatie, de apotheek, de keuken en luchtbevochtiging.

Energiezekerheid cruciaal
‘We willen onderdeel zijn van de oplossing, niet van het probleem’, vertelt Arno Vredevoort, manager Technisch Beheer en Onderhoud van Nij Smellinghe. ‘Het ziekenhuis draait 24 uur per dag en heeft veel energie nodig. We hebben al veel stappen genomen om te verduurzamen en ons energieverbruik te verlagen. Maar een deel komt nog uit aardgas. Dat willen we veranderen. In 2027 gebruiken we geen fossiele brandstoffen meer en stoten we geen CO2 meer uit voor energie.’

De PowerStove geeft het ziekenhuis energiezekerheid en maakt het wendbaar in een uitdagende energiemarkt. ‘Deze warmtebatterij levert via een stoomgenerator stoom aan onze bestaande infrastructuur’, licht Vredevoort toe. ‘Hierdoor zijn de gasgestookte stoomketels straks niet meer nodig. Alleen voor noodgevallen staan ze nog stand-by en draaien dan op biodiesel.’

2 PowerStoves
Heatwacht uit Zwolle is de ontwikkelaar van de PowerStove en samenwerkingspartner van het ziekenhuis. Nij Smellinghe installeert 2 PowerStoves. Per stuk zijn ze 8 meter lang, 3,5 meter hoog en 3 meter breed. Voor de zomer van 2026 beginnen de eerste bouwvoorbereidingen. Medio voorjaar 2027 moet de PowerStove in werking zijn.

De installatie is uitgerust met verschillende, los van elkaar werkende veiligheidsmaatregelen. Zo is er beveiliging tegen te hoge druk, wordt de temperatuur automatisch begrensd en wordt de stroming van de thermische olie continu gecontroleerd.

Magnetiet houdt warmte vast
De PowerStove is een warmtebatterij die lokaal en duurzaam opgewekte energie omzet in warmte en vervolgens langdurig opslaat. Met groene stroom wordt thermische olie verhit, die via warmtewisselaars warmte afgeeft aan magnetiet in een goed geïsoleerde container. Magnetiet is een ijzererts uit Zweden dat chemisch stabiel en niet brandbaar is.

Zo kan de batterij warmte tot wel 360 graden Celsius meerdere dagen tot weken lang vasthouden. Passend bij het verbruik en de wensen van Nij Smellinghe wordt de warmte gemiddeld 3 dagen vastgehouden. Wanneer het ziekenhuis stoom nodig heeft, wordt deze warmte gebruikt om stoom te maken en verdeeld via de bestaande infrastructuur. Dit zorgt voor energiezekerheid, ook op momenten dat er weinig zon of wind is of het energienet overbelast is.

Stoom boven 100 graden
Ziekenhuizen gebruiken stoom voor processen die temperaturen boven 100 graden Celsius vereisen. Denk aan de afdelingen sterilisatie, de keuken, het laboratorium en bij luchtbevochtiging. Stoom doodt bacteriën en ziektekiemen op medische instrumenten en maakt ze vrij van schadelijke micro-organismen. Dit is een veilig alternatief voor chemische middelen.

Ook in de keuken is stoom onmisbaar voor het bereiden van maaltijden en het schoonmaken van servies. Een goede luchtvochtigheid is in het ziekenhuis belangrijk voor een gezond werkklimaat en daar wordt stoom voor gebruikt. De PowerStove zet duurzame energie om in warmte en via de stoomgenerator in stoom, die op elk gewenst moment gebruikt kan worden via de bestaande infrastructuur.

Al 3 miljoen kilowattuur
In Nij Smellinghe is al veel gedaan om het energieverbruik te verduurzamen en te verlagen. Op de daken en zonnecarports wekken zonnepanelen jaarlijks 3 miljoen kilowattuur energie op. Dat is vergelijkbaar met het verbruik van ongeveer 1.200 huishoudens. Het ziekenhuis heeft 2 warmtekoude-opslagsystemen (wko’s), geïsoleerde gevels, een batterij en een energiemanagementsysteem dat automatisch het gebruik van systemen aanpast, zoals laadpalen en batterijen.

De laatste stap om van het gas af te gaan is met de warmtebatterij. De PowerStove vervangt de gasgestookte stoomketels, waardoor het ziekenhuis in 2027 geen gas meer verbruikt. Dit levert een besparing op van 285.000 kubieke meter gas per jaar. Dat is gelijk aan het jaarverbruik van ongeveer 275 huishoudens.