Vlaanderen bekijkt nieuwe financiering voor groene warmte en evaluatie subsidie in volle gang

Tijdens de vergadering van de Commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat volksvertegenwoordiger Mien Van Olmen (cd&v) energieminister Hans Bonte naar de voortgang van de evaluatie en mogelijke nieuwe steunmechanismen. Van Olmen verwees daarbij naar het Nederlandse model dat via contracts for difference bedrijven gaat ondersteunen en het investeringsrisico verlaagd.

Evaluatie nog lopend
Minister Bonte licht toe dat de afstemming van steuninstrumenten tussen het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) en het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) nog lopende is. ‘De instrumenten die VLAIO hanteert voor de vergroening van de industrie, zijn volop in evolutie’, aldus de minister. VLAIO maakt een evaluatie van de steuninstrumenten Groener en Efficiënter Energiegebruik in de industrie (GREEN), ecologiepremie+ en strategische ecologiesteun omdat men deze wil hervormen.

Daarnaast plant VLAIO op basis van de evaluatie van de pilotoproep voor contracts for difference een brede uitrol van dat systeem van ‘bijpascontracten’. De Vlaamse Regering wil daarmee een steunpakket van 2 miljard euro uitwerken. ‘Ook de vergroening van de warmtevraag in de industrie zal mogelijk worden met die brede transitiecontracten’, vertelt minister Bonte. Het is de ambitie om met die contracts for difference dat proces mee te ondersteunen.

Afstemming cruciaal
De afstemming tussen beide organisaties is volgens de minister van groot belang. ‘Het is belangrijk dat we voldoende rekening houden met de wijzigingen in de VLAIO-steunregeling, om het steunmechanisme van de call groene warmte daar maximaal op af te stemmen’, duidt Bonte. De afstemming zal haar volle beslag krijgen wanneer er voldoende duidelijkheid is over de aangepaste en nieuwe VLAIO-instrumenten. Zodra het administratief overleg is afgerond, wordt dit ook op politiek niveau bekeken en beslist.

Van Olmen polste ook naar het loket dat vorig jaar werd aangekondigd, waar projecten alle informatie kunnen krijgen over de steun. De concrete uitwerking daarvan werd tijdens de vergadering niet toegelicht.

Biedprocedure blijft
Wat betreft alternatieve steunmechanismen zoals het Nederlandse model met berekeningen van de onrendabele top, toont minister Bonte zich terughoudend. ‘De bepaling van een aangewezen steunhoogte op basis van een onrendabeletopberekening in het geval van warmtenetten lijkt niet echt een haalbare methode’, stelt hij. Dat komt volgens hem doordat de technische en economische situatie per project enorm kan verschillen. Een dergelijke berekening vraagt uitgebreide marktinformatie, gespecialiseerde expertise en tijd om per project een individuele studie en raming te maken.

Voor individuele projecten is volgens de minister een concurrentiële biedprocedure daarom uiterst geschikt om het steunniveau zo efficiënt mogelijk te bepalen en toe te wijzen aan de meest efficiënte projecten. Een dergelijke biedprocedure laat, in overeenstemming met de Europese steunregels, ook soepelere procedures en hogere steunhoogte toe.

Schrapping 10 procent
De keuze voor een biedprocedure biedt ook een antwoord op de vraag van Van Olmen over het stoppen met schrappen van de 10 procent laagst gerangschikte projecten. Die schrapping is een expliciete voorwaarde die Europa stelt binnen de groepsvrijstellingsverordening wanneer de aangevraagde steun in biedprocedures lager ligt dan het beschikbare budget. ‘In dat geval stelt de verordening expliciet dat niet alle deelnemers aan een concurrerende biedprocedure steun kunnen krijgen, om zo onrechtmatige staatssteun te voorkomen’, aldus minister Bonte.

Wat de in 2025 afgelopen call groene warmte betreft, ligt de gevraagde steun ruim hoger dan het beschikbare steunbudget, zodat de 10 procentregel niet van toepassing is.

Onderzoek naar alternatieven
Een eventuele aparte financiering van backbones, de hoofdinfrastructuur van warmtenetten, of een omvorming van investeringssteun naar operationele steun via contracts for difference is iets wat de minister verder wil bekijken. ‘Het kan een manier zijn om de grote risico’s van warmtenetbeheerders, die warmte willen leveren conform het “niet meer dan anders”-principe, weg te nemen’, vertelt Bonte. Een dergelijk systeem zal minder steun nodig hebben naarmate aardgasprijzen en CO2-kosten in de fossiele referentie stijgen.

Minister Bonte waarschuwt wel dat elke fundamentele hervorming een staatssteunanalyse en aanmeldingsprocedure bij de Europese Commissie vereist, en dat dit tijd vraagt. ‘Dat betekent dat je dat niet van vandaag op morgen kunt doen’, aldus Bonte. Daarom onderstreept hij het belang dat de call groene warmte ondertussen zijn continuïteit behoudt en dat er in 2026 ook een call groene warmte wordt georganiseerd.