Vlaamse regering verduidelijkt vrijstelling van vergunning voor stekkerzonnepanelen

Het Departement Omgeving, het onderdeel van de Vlaamse overheid dat zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de leefomgeving in Vlaanderen, meldde vorig jaar april al dat stekkerzonnepanelen aan balkons vrijgesteld zijn van vergunningen.

Vrijstellingenbesluit
Na advies van de Raad van State heeft de Vlaamse regering nu het gewijzigde Vrijstellingenbesluit definitief goedgekeurd. Het besluit treedt in werking op 1 maart 2026 en voorziet vrijstellingen voor een aantal bijkomende stedenbouwkundige handelingen, waaronder wijzigingen van gevels zonder volume-uitbreiding en binnenverbouwingen.

Het belangrijkste voor gewone burgers is echter de specifieke vrijstelling voor stekkerzonnepanelen. Tot nu toe vielen deze plug-and-play zonnepanelen onder de categorie ‘gebruikelijke technische constructies’ en mochten ze overal op gevels en balkonafsluitingen worden aangebracht. Met het nieuwe besluit krijgen zonnepanelen een expliciete vrijstelling met duidelijke voorwaarden.

4 vrijstellingscategorieën
Het gewijzigde Vrijstellingenbesluit stelt dat zonnepanelen of zonneboilers vrijgesteld zijn van vergunning als ze voldoen aan een van de volgende voorwaarden. Ze zijn geplaatst op een plat dak tot maximaal 1 meter boven de dakrand, geïntegreerd in of op het hellende dakvlak, bevestigd op een gevel met een totale maximale oppervlakte van 4 vierkante meter, of bevestigd aan een balkonafsluiting.

Deze specifieke vrijstelling vervangt de eerdere interpretatie waarbij stekkerzonnepanelen als gebruikelijke technische constructies werden beschouwd. In het nieuwe besluit zijn zonnepanelen en zonneboilers expliciet uitgesloten van de vrijstelling voor gebruikelijke technische constructies. Ook bovengrondse onderdelen van warmtepompen en airco’s vallen niet meer onder die categorie.

Uitzonderingen erfgoedpanden
De vrijstelling voor stekkerzonnepanelen op gevels en aan balkonafsluitingen geldt niet voor erfgoedpanden. Dit betreft panden gelegen in UNESCO-werelderfgoed of de bufferzone ervan, en panden opgenomen op de vastgestelde inventaris van bouwkundig erfgoed die niet beschermd zijn.

In de binnenstad van Brugge is het volgens het Departement Omgeving bijvoorbeeld niet wenselijk dat stekkerzonnepanelen aan de voorgevel bevestigd worden, omdat dat het historische uitzicht zou aantasten. Voor beschermd erfgoed zijn stekkerzonnepanelen toelatingsplichtig als ze aard- of nagelvast geïnstalleerd worden. In een werelderfgoedcontext zijn stekkerzonnepanelen meestal niet wenselijk en toegelaten omdat ze de Uitzonderlijke Universele Waarde kunnen aantasten.