Het dilemma | Verhoging postcoderoossubsidie: zonnepaneelprojecten energiecoöperaties uit het slob?

Hoe kijk jij terug op 2025, met name op de uitrol van pv door energiecoöperaties?
‘Het was een rampzalig jaar. Van de beschikbare 100 miljoen euro in de SCE werd slechts 24,3 miljoen euro aangevraagd. In totaal werd subsidie verleend aan 27,8 megawattpiek aan zonnepanelen. De vraag is welk aandeel daarvan uiteindelijk daadwerkelijk tot realisatie komt.’

Dit was een verrassing voor Energie Samen?
‘Wij zagen dit eind vorig jaar al aankomen. In de SCE van 2025 waren kosten, bijvoorbeeld onbalans- en financieringskosten, onvoldoende meegenomen. Dat gold tevens voor de effecten van negatieve energieprijzen. Minister Hermans constateert dit ook in haar kamerbrief over de SCE van 6 januari, en doet hier nu iets aan.’

De SCE-tarieven van 2025 waren hoger dan in 2024.
‘Er werd echter bijzonder krap gerekend, zoals ik al eerder aangaf in Solar & Storage Magazine toen die tarieven bekend werden gemaakt. Het kan dan verschillende kanten opgaan, de goede als de kosten dalen en de opbrengsten omhooggaan, en de slechte als de kosten stijgen en de prijzen steeds lager worden. Het werd het laatste, ook omdat er al veel laaghangend fruit is geplukt – de relatief gemakkelijke projecten – zitten de projecten die nu worden gebouwd altijd scherp aan de prijs.’

Oversubsidiëren is niet de bedoeling…
‘Dat is altijd een angst bij de overheid. Maar die is onterecht in ons geval. Als energiecoöperaties wat meer geld uit projecten halen, gaat dat niet in de zakken van aandeelhouders. Het wordt in nieuwe lokale duurzame energieprojecten gestoken. Hoe dan ook, het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) zetten nu een goede stap vooruit.’

De basisbedragen in de SCE gaan dit jaar tientallen procent omhoog.
‘Er is sprake van een aantal dingen in de regeling voor dit jaar. Zo worden onbalanskosten nu als vaste post in het basisbedrag opgenomen en niet meer in het correctiebedrag. Dat scheelt wat in de businesscase van pv-projecten. Daarnaast zijn nieuwe categorieën opgenomen voor zon-pv op zwakke daken, zowel voor klein- als grootverbruikersaansluiting. En de mogelijkheid van eigengebruik van dakeigenaren wordt vanaf 2027 meegenomen, waarmee een wat hogere opbrengst dan de marktprijs kan worden gerealiseerd. Er wordt kortom aan best veel knoppen gedraaid. Dit soort kleine dingen tellen op.’

Jij bent positief?
‘Hoe deze maatregelen uiteindelijk gaan uitvallen is afhankelijk van vele factoren, bijvoorbeeld de ontwikkeling aangaande negatieve energieprijzen en als bijvoorbeeld invoedingstarieven worden doorgevoerd. Maar ik ben voorzichtig positief, ook op basis van de eerste reacties uit onze achterban. Zo is het zeer wel denkbaar dat, naast het ontwikkelen van nieuwe projecten, een aantal eerdere projecten die in de ijskast zijn gezet nog een keer onder de loep worden gelegd; er wordt gekeken of die alsnog gerealiseerd kunnen worden.’

Hoe belangrijk is dit?
‘Energiecoöperaties houden de lokale Nederlandse energietransitie levend, met heel veel enthousiaste vrijwilligers. Ze blijven doorgaan, vertrekken bijvoorbeeld niet naar het buitenland als het even tegenzit in de pv-markt. De meeste doen ook meer dan zonnepanelen, richten zich bijvoorbeeld tevens op warmte en energiebesparing. Maar bij velen die alleen zon doen, staat het water staat wel aan de lippen. Vandaar dat je nu vele fusies en overnames onderling ziet om kosten van de organisatie te verlagen.’

Hoe sterk is de sector in beweging?
‘Die staat in het teken van doorontwikkeling, samenwerking en integratie. Zo zien we windcoöperaties samenwerken met zoncoöperaties in het nieuwe local4local model, waarbij er eigenlijk een soort gezamenlijke tweezijdig energiedelencontract binnen de energiegemeenschap wordt afgesproken die net iets hoger ligt dan de basisprijs. Op deze wijze wordt opwek en gebruik van duurzame energie lokaal aan elkaar geknoopt en financiële zekerheid gecreëerd; dat is schitterend.’

In hoeverre staan batterijen in dit kader al op de radar van energiecoöperaties?
‘Velen kijken naar de mogelijkheden. Energieopslag is een onmisbaar onderdeel van flexibele integrale energiesystemen. Met de SCE van nu is het voor kleinverbruikersaansluitingen echter nog lastig om batterijen te plaatsen. Maar vanaf 2027 wordt dit voor alle SCE-projecten mogelijk gemaakt. Een subsidie voor uitgestelde levering is nog niet mogelijk gebleken om uitvoeringstechnische redenen.’

Hoe wordt opslag in de toekomst dan wel gestimuleerd?
‘Wij gaan volgend jaar een pilot doen, samen met de netbeheerders en het ministerie. Hierin wordt bekeken hoe een lokaal coöperatief energiesysteem met zon en een batterij georganiseerd en gefinancierd kan worden, bijvoorbeeld middels het doorlopen van subsidie bij uitgestelde levering of subsidie op de aankoop van een batterij. We onderzoeken dus hoe opslag kan worden meegenomen in de SCE of een aparte regeling, zodat er een duidelijke prikkel is voor het integreren van opslag te, maar ook zodat het geen verstoringen geeft voor het energiesysteem. Hopelijk kunnen we dat dan vanaf 2027 invoeren.’