Nationaal Burgerberaad Klimaat geeft aanbevelingen aan Tweede Kamer

Het Nationaal Burgerberaad Klimaat is gestart op 18 januari 2025 onder leiding van onafhankelijk voorzitter Nienke Meijer. De 175 gelote deelnemers van 17 tot 87 jaar uit alle hoeken van het land zochten een antwoord op de vraag hoe Nederland kan eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat.

13 aanbevelingen
Minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei heeft het advies namens het kabinet in ontvangst genomen.

Het burgerberaad werkte toe naar 23 aanbevelingen, waarvan 13 de vereiste steun kregen. Deze 13 aanbevelingen haalden allemaal de door het burgerberaad gestelde grens van 75 procent tot zelfs 97 procent. Ze vormen de kern van het advies. De andere 10 aanbevelingen kregen steun van een meerderheid tussen de 56 en 74 procent en zijn opgenomen als uitnodiging voor politieke en maatschappelijke dialoog. Een bonus voor klimaatvriendelijk gedrag kon rekenen op 56 procent steun van het burgerberaad.

Duidelijke rode draden
Door de aanbevelingen lopen volgens het burgerberaad duidelijke rode draden. Klimaatbeleid moet gemakkelijker worden en duurzaamheid moet lonen. Het streven moet zijn naar betere, betaalbaardere en beschikbare alternatieven. Het burgerberaad pleit ervoor om groot te denken en grote klappen te maken in plaats van te verzanden in kleine problemen en details.

Over het klimaatbeleid schrijft het burgerberaad: ‘Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker. Zorg dat de lasten niet bij het individu liggen om alles zelf uit te zoeken en te regelen’, staat in het adviesrapport. Het burgerberaad wil een én-énscenario in plaats van een óf-ófscenario. De vervuiler betaalt en de verschoner wordt beloond, waarbij mensen zonder alternatieven niet onredelijk hard geraakt mogen worden.

Gedragsverandering centraal
Alles staat en valt bij gedragsverandering, stelt het burgerberaad. Hiervoor is intrinsieke motivatie nodig, wat versterkt kan worden door onder andere transparantie, toegang tot informatie en eerlijkheid. Keuzevrijheid is volgens de deelnemers enorm belangrijk. ‘Mensen willen niet tot duurzamere opties gedwongen worden. Bij dwang staan mensen gelijk op de rem’, schrijft het burgerberaad.

Het adviesrapport wordt vergezeld van een impactanalyse die is opgesteld door CE Delft. Daarin zijn de aanbevelingen van het burgerberaad doorgerekend op onder andere de potentiële CO2-reductie en de verwachte economische en sociaal-maatschappelijke effecten.

Motiveringsplicht kabinet
Het kabinet is voor het advies een motiveringsplicht aangegaan, wat betekent dat het kabinet binnen 6 maanden zal reageren op het advies van het burgerberaad. In het licht van de formatie ligt het volgens demissionair minister Hermans voor de hand dat de reactie aan een volgend kabinet is.

De Tweede Kamer is een besprekingsplicht aangegaan en heeft toegezegd het advies en de kabinetsreactie te bespreken in een debat.

Oproep aan politiek
Het burgerberaad doet een duidelijke oproep aan de politiek. ‘Houd op met nietszeggende oppervlakkigheden en ga terug naar de diepgang, waarvoor jullie zijn bedoeld. Stop met het uitvergroten van kleine verschillen’, staat in het rapport. Het burgerberaad pleit voor stabiele langetermijnvisie en een einde aan zwabberbeleid. ‘Het voelt alsof Nederland op veel gebieden al jaren stilstaat en in tijden van een snel veranderende wereld is stilstand achteruitgang.’

De deelnemers pleiten voor een onafhankelijke partij die de langetermijnvisie waarborgt, los van de politiek. Een commissaris met autoriteit, expertise, budget én doorzettingsvermogen. Het burgerberaad benadrukt ook dat klimaatverandering een wereldwijd fenomeen is en dat samenwerking op lokaal, regionaal, nationaal én internationaal niveau nodig is.