Verplicht congestiemanagement per direct aangescherpt in strijd tegen vol stroomnet

De netbeheerders hadden de waakhond afgelopen november gevraagd om de spelregels van congestiemanagement te wijzigen. In april meldde de waakhond bij zijn historische maatregelenpakket nog drukdoende te zijn met de verduidelijking van de deelnameverplichting aan congestiemanagement.

Regelbaar vermogen
Het nu door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) gepubliceerde codebesluit ‘verplichting aanbieden congestiemanagementdiensten’ zorgt ervoor dat netbeheerders meer zekerheid krijgen over de hoeveelheid regelbaar vermogen die er aangeboden wordt en hoeveel vergoedingen zij daarvoor moeten betalen.

Het codebesluit werkt de bestaande verplichting uit om flexibiliteit aan te bieden in gebieden met een tekort aan transportcapaciteit – de zogenoemde congestiegebieden. De mogelijkheid tot verplichting geldt voor grootverbruikers met een netaansluiting van 1 megawatt of hoger.

Algemene biedplicht
Alle aangeslotenen – dus producenten en verbruikers van stroom – konden al vrijwillig een bijdrage leveren aan een oplossing voor het volle stroomnet door een congestiemanagementcontract met de netbeheerder af te sluiten. Ze spreken daarbij met de netbeheerder af om tegen vergoeding de spits te mijden en tijdelijk op bepaalde momenten minder elektriciteit te leveren of te verbruiken om zo netcongestie te verminderen.

Het nu gepubliceerde besluit wijzigt de voorwaarden waaronder de netbeheerder aangeslotenen met een gecontracteerd transportvermogen van 1 megawatt of hoger kan verplichten om congestiemanagementdiensten aan te bieden. Zo verduidelijkt dit besluit onder meer welke partijen en vermogens verplicht kunnen worden om congestiemanagementdiensten te leveren, binnen welke termijnen de aangeslotene voor dit vermogen een aanbod met voorgestelde vergoeding moet doen, op welke wijze congestiemanagementdiensten aangeboden moeten worden en wat het financiële gevolg is als een aangeslotene zich niet aan de verplichting houdt. Daarmee gaat de algemene biedplicht officieel van start.

Binnen 3 of 6 maanden
De ACM verwacht dat netbeheerders bij het afhandelen van de wachtrij met transportverzoeken nu beter kunnen inschatten hoeveel aanvragen gehonoreerd kunnen worden bij besteding van de financiële grens voor congestiemanagement en tot de technische grens van de aanwezige transportcapaciteit is bereikt.

Nadat de netbeheerder de verplichting voor deelname in een congestiegebied bekendmaakt, gelden 2 verschillende termijnen voor het doen van biedingen voor redispatch en/of het aanbieden van een capaciteitsbeperking door aangeslotenen met een gecontracteerd transportvermogen tussen de 1 en 60 megawatt. Er geldt een termijn van 3 maanden voor klanten met een contract voor invoeding van elektriciteit, oftewel producenten van stroom die bijvoorbeeld over windmolens of zonnepanelen beschikken. Voor klanten met een contract voor afname van stroom geldt een termijn van 6 maanden.

Beschikbare vermogen
Het uitgangspunt van de verplichting is dat klanten al hun beschikbare vermogen aan de netbeheerders aanbieden voor congestiemanagement. Hoeveel regelbaar vermogen verschillende typen aangeslotenen beschikbaar hebben voor congestiemanagementdiensten is volgens de ACM echter niet uniform en eenduidig op voorhand vast te stellen.

Zo zijn wind- en zonneparken en batterijen doorgaans in staat om hun invoeding of afname van elektriciteit op verzoek van de netbeheerder te beperken. Ook verbruikers, bijvoorbeeld in de industrie, kunnen over regelbaar vermogen beschikken om op verzoek van de netbeheerder minder elektriciteit van het net af te nemen. Hoeveel van dit vermogen regelbaar is, zal echter per verbruiker sterk kunnen verschillen. De netbeheerders gaan daarom in samenspraak met de ‘representatieve organisaties’ een leidraad opstellen met daarin per type aangeslotene een indicatie van welk vermogen redelijkerwijs verstaan wordt onder ‘beschikbare vermogen’.

Niet-bindend
De leidraad is bedoeld om het gesprek tussen de aangeslotene en de netbeheerder over het beschikbare vermogen voor congestiemanagement te faciliteren. De leidraad is echter niet-bindend. Dat betekent dat de klant zelf onderbouwt richting de netbeheerder hoeveel regelbaar vermogen hij kan aanbieden. Hij geeft daarbij ook aan welke vergoeding hij hiervoor vraagt aan de netbeheerder. Het is vervolgens aan de netbeheerder om van dit aanbod wel of geen gebruik te maken.

Omdat het voor verbruikers op dit moment niet mogelijk is een generieke regel op te stellen, betekent dit in de praktijk dat zij schriftelijk aan de netbeheerder moeten onderbouwen welk deel van hun gecontracteerd vermogen beschikbaar is op de momenten dat de netbeheerder aangeeft congestie te voorzien.

Boete
Als de netbeheerder en de aangeslotene van mening verschillen over de hoeveelheid flexibiliteit die de aangeslotene kan leveren, gaan ze hierover in overleg. Als een aangeslotene echter überhaupt geen aanbod doet aan de netbeheerder is hij een boete aan de netbeheerder verschuldigd voor het niet naleven van de verplichting.

Het bedrag dat de aangeslotene aan de netbeheerder moet betalen voor het niet doen van een bieding voor redispatch voor iedere zogenaamde onbalansverrekeningsperiode – en waarvoor geen bieding is ontvangen en door de netbeheerder wel een uitvraag is gedaan – bedraagt 1,25 euro per megawatt gecontracteerd transportvermogen. Voor het niet doen van een aanbod voor capaciteitsbeperking is dit bedrag 120 euro per megawatt gecontracteerd transportvermogen voor iedere dag waarvoor niet aan de verplichting is voldaan.