‘Aanpak netcongestie vordert, maar vraag groeit nog altijd sneller dan aanbod’

Jetten heeft de Tweede Kamer de voortgangsrapportage van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) toegestuurd en een rapportage van netbeheerders over de voortgang van uitbreiding en verzwaring van de elektriciteitsnetten.

Afzienbare termijn
‘In de aanpak van netcongestie wordt voortgang geboekt, maar de vraag naar energie-transportcapaciteit groeit nog altijd sneller dan er aanbod bij komt’, waarschuwt Jetten in de Kamerbrief. ‘Dit betekent dat we de komende jaren nog met netcongestie te maken hebben. De situatie in de regio Flevoland-Gelderland-Utrecht is het meest acuut en in overleg met de energy boards worden maatregelen voorbereid om de congestie daar op afzienbare termijn zo veel mogelijk te verlichten.’

Stand uitvoering
In de nieuwe rapportage ‘Stand van de uitvoering’ hebben de netbeheerders zoveel mogelijk informatie en indicatoren in één overzicht samengebracht. Jetten: ‘Uit de rapportage komt naar voren dat de netbeheerders met hun samenwerkingspartners hard werken aan het vergroten van de capaciteit en flexibiliteit van het netwerk, maar ook dat er nog veel werk aan de winkel is om netcongestie in de komende jaren te verminderen en op de langere termijn het energiesysteem van de toekomst te realiseren voor wat betreft elektriciteitsinfrastructuur.’

63 gigawatt batterijen
De wachtrijen bij de netbeheerders geven volgens Jetten op dit moment slechts beperkt inzicht in de daadwerkelijke actuele vraag naar transportcapaciteit, omdat inzicht in mogelijk dubbele aanvragen en de slagingskans van beoogde projecten ontbreekt. ‘Dit risico is met name groot bij de wachtrijen voor hoogspanning. TenneT geeft bijvoorbeeld aan dat er op dit moment voor 63 gigawatt aan batterijen in de wachtrij staat, terwijl daadwerkelijke realisatie van slechts een klein deel daarvan in 2030 wordt verwacht.’

Wachtrijen opschonen
Jetten heeft de bestuurlijk aanjager Slim met stroom – Gerard Schouw – gevraagd om in overleg met netbeheerders en het bedrijfsleven te zoeken naar aanvullende mogelijkheden voor het opschonen van de wachtrijen. ‘Dit vraagt om een nieuwe manier van samenwerken, waarbij meer onderling inzicht wordt geboden in net- en aanvraaggegevens. Netbeheerders zullen aan partijen die willen worden aangesloten meer inzicht moeten bieden in wanneer hoeveel capaciteit op het net vrij is of komt. Het ontbreken van dit inzicht is één van de redenen dat partijen meerdere aanvragen doen op verschillende locaties, om zo de kans te vergroten dat zij snel hun project kunnen realiseren.’

Extra kosten voor aanvragers
Verder wordt in overleg met de ACM, netbeheerders en marktpartijen verkend welke instrumenten ontwikkeld kunnen worden om ervoor te zorgen dat alleen projecten in de wachtrij komen die echt kansrijk zijn om daadwerkelijk te worden gerealiseerd. Daarbij wordt volgens Jetten gekeken naar de mogelijkheid en wenselijkheid om aanvragers eerder kosten in rekening te brengen voor de aanvraag van een aansluiting, waarmee wordt voorkomen dat bedrijven nagenoeg kosteloos op meerdere plekken een aansluitverzoek kunnen doen. Daarnaast wordt verkend of het mogelijk en wenselijk is om bij te houden of een project daadwerkelijk voortgang boekt richting realisatie en daar gevolgen voor zijn plek in de wachtrij aan te verbinden.

Geen einddatum
Jetten meldt dat in de toekomstige halfjaarlijkse rapportages en updates – te beginnen in maart 2025 – steeds meer informatie beschikbaar zal komen. ‘De aanpak van netcongestie is een leerproces. Ondanks de forse inzet van alle betrokken partijen en de geschetste resultaten is het probleem van netcongestie voorlopig nog niet opgelost. De komende jaren zullen, als gevolg van nieuwe ontwikkelingen en verbeterd inzicht in de situatie, aanvullende acties en maatregelen voor voortvarende uitbreiding van netcapaciteit en flexibel gebruik nodig zijn. Het is daarom op dit moment prematuur om harde doelstellingen en een einddatum te verbinden aan het LAN en andere acties om netcongestie te verlichten.’