Wetenschappers: klimaatbeleid kabinet te aarzelend

De Nederlandse klimaatwetenschappers die mee hebben geschreven aan de nieuwste rapporten van het klimaatpanel IPCC van de Verenigde Naties (VN) stellen dat de verontrustende boodschappen over het klimaat nog maar spaarzaam doorkomen bij publiek en overheid.

5 inzichten
‘Ondanks het grote belang en de toenemende urgentie werden de afgelopen kabinetsperioden  gekenmerkt door een aarzelende houding ten aanzien van ingrijpende maatregelen die leiden tot de benodigde systeemverandering’, aldus de klimaatwetenschappers.

In een open brief – met de titel ‘Benut de klimaatkennis die er ligt ten volle: wachten kost meer’ – aan het demissionaire kabinet brengen ze op basis van de nieuwste IPCC-rapporten 5 inzichten naar voren die op Nederland van toepassing zijn.

Verantwoordelijkheid
‘Klimaatverandering tegengaan is ieders verantwoordelijkheid en ook al is Nederland klein en onze directe uitstoot daarmee ook, een snelle eliminatie van Nederlandse emissies is cruciaal voor wereldwijd’, benadrukken de klimaatwetenschappers op de eerste plaats het belang van een sterk Nederlands klimaatbeleid. ‘Vandaar de ambitieuze doelen in de Europese en Nederlandse klimaatwetten: minstens 55 procent uitstootreductie in 2030 ten opzichte van 1990, en klimaatneutraal in 2050.’

Rendabele maatregelen
Ten tweede benadrukken de wetenschappers dat de klimaatdoelen en rendabele maatregelen haalbaar zijn. ‘Het IPCC laat zien dat het technisch en economisch mogelijk is om in 2030 emissies te reduceren in lijn met het 1,5 graad-doel. Ook is het haalbaar om ons aan te passen aan een klimaat met zo’n – relatief beperkte – opwarming. De cumulatieve kosten van mitigatie en adaptatie zijn veel lager dan die van de vermeden schade.’

Adaptatie- en mitigatiebeleid
‘Adaptatie- en mitigatiebeleid zijn beide noodzakelijk en urgent’, vervolgen ze in hun derde aandachtspunt. ‘Mitigatie- en adaptatiemaatregelen hangen op verschillende manieren met elkaar samen: sommige adaptatiemaatregelen leiden tot meer emissies – zoals airconditioning – waarmee de mitigatie-opgave  groter wordt. Bovendien vergen adaptatiemaatregelen ruimte, kapitaal, arbeid en grondstoffen, die  dan niet altijd gebruikt kunnen worden voor mitigatiemaatregelen.’

De wetenschappers benadrukken dat mitigatie- en adaptatiemaatregelen elkaar kunnen versterken wanneer ze in samenhang genomen worden. ‘Bovendien zijn adaptatie- en mitigatietransities afhankelijk van dezelfde kennis, bestuurlijke principes en infrastructuur, en moeten beide worden geïmplementeerd in dezelfde steden, gebouwen en sectoren. Het benutten van dergelijke synergieën – en het voorkomen van elkaar tegenwerkend klimaatmitigatie- en adaptatiebeleid – is pure noodzaak om de Parijs-doelen te halen en risico’s en kosten te beperken.

Klimaatsamenwerking
Ten vierde benadrukken de wetenschappers het belang van internationale klimaatsamenwerking. ‘De Nederlandse stem in het internationale klimaatbeleid wordt gevormd in samenwerking met andere EU-lidstaten. De EU spreekt met één stem in de VN-klimaatonderhandelingen en is een van de meest  ambitieuze en geloofwaardige landengroepen in die klimaatonderhandelingen. Het is van groot belang voor het gevoel van rechtvaardigheid in de klimaatonderhandelingen, met name voor de kwetsbare landen, dat de EU – en dus ook Nederland – die ambitie vasthoudt.’

De wetenschappers stellen dat het klimaatprobleem alleen kan worden opgelost als alle landen meedoen, op basis van verantwoordelijkheid voor het probleem en de mogelijkheden die ze hebben én met zeggenschap over hoe klimaatactie op eigen grond wordt vormgegeven. ‘Het reserveren van financiering voor  internationale samenwerking voor technologie en capaciteit, met oog voor de lokale noden, is daarom  een kwestie van welbegrepen eigenbelang.’

Coherent beleid
Daarnaast pleiten de wetenschappers voor coherentie tussen Europees, nationaal en regionaal beleid. ‘De noodzaak voor beleidsafstemming en -samenwerking tussen verschillende overheidslagen wordt  benadrukt door IPCC-rapporten. EU-regelgeving is essentieel voor een level playing field voor het  bedrijfsleven en levert een hefboom voor invloed op mondiaal beleid. Het is essentieel om Europese (Green Deal-)doelen effectief te vertalen naar nationaal en lokaal beleid.’

Klimaatambassadeurs
Tot slot pleiten de wetenschappers voor het aanstellen van klimaatambassadeurs bij alle betrokken ministeries en instellingen. ‘Dat zou een manier kunnen zijn om de integraliteit van de  klimaataanpak te bewaken, te voorkomen dat verschillende overheden en instituties elkaar  tegenwerken en de kennis en het bewustzijn in alle geledingen te vergroten. Klimaatambassadeurs kunnen beleid van alle departementen, ook  die waar klimaat niet de primaire aandacht heeft, toetsen aan de afgesproken lijnen in het  regeerakkoord, en aan meekoppelkansen met klimaatbeleid op andere departementen, en kunnen een schakel vormen tussen wetenschap en beleid.’