Zakelijke markt zonnepanelen buiten SDE++ groeit, nog 12,5 gigawattpiek laaghangend fruit

Dat meldt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in de Monitor zon-pv 2023. Eind 2022 stond in Nederland 19.143 megawattpiek aan opgesteld zonnepaneelvermogen, waarbij de jaargroei 4.232 megawattpiek bedroeg.

Aandeel SDE+(+) daalt
In de monitor gaat RVO ervan uit dat in het kalenderjaar 2022 via de SDE+(+) 1.837 megawattpiek aan zonnepanelen is geïnstalleerd (red. dit cijfer is door VertiCer inmiddels naar boven bijgesteld tot 1.946 megawattpiek), wat zou betekenen dat buiten de SDE+(+) 2.395 megawattpiek aan zonnepanelen is geïnstalleerd.

Waar in 2021 nog 61 procent van het nieuw geïnstalleerde vermogen met subsidie uit de SDE+(+)-regeling gerealiseerd werd, was dit aandeel in 2022 slechts 43 procent. De onderzoekers merken daarbij op dat binnen de grootschalige zonne-energiemarkt de jaarlijkse realisatie van projecten met een vermogen groter dan 1 megawattpiek is gegroeid, maar in het marktsegment tot 1 megawattpiek de groei sterk is afgenomen. De verplichte realisatietijd van 1,5 jaar voor deze SDE++-projecten speelt daarbij volgens RVO een belangrijke rol.

Verwachte groei
In de monitor gaat RVO er verder van uit dat ook in 2023 en 2024 jaarlijks 4,2 gigawattpiek aan zonnepanelen geïnstalleerd zal worden. Voor het kalenderjaar 2025 wordt uitgegaan van een groei van 3,1 gigawattpiek.

Hoe deze prognose is opgebouwd, is te zien in onderstaande grafiek. De prognose voor de SDE+(+) is opgesteld op basis van het beschikt vermogen tot en met 2022 en een inschatting van het nog te beschikken vermogen. RVO verwacht dat het via de SDE+(+) geïnstalleerde pv-vermogen eind 2023 circa 11,8 gigawattpiek zal zijn. VertiCer telde in de voorlopige cijfers per eind september echter pas 10,7 gigawattpiek aan opgesteld SDE+(+)-vermogen.

RVO schat in dat het opgestelde zonnepaneelvermogen eind 2025 gegroeid is naar 30,6 gigawattpiek. Binnen de SDE verwacht RVO in 2025 een afname in realisatie ten opzichte van de jaren 2023 en 2024, doordat er in de SDE- ronde van 2022 minder SDE is beschikt dan in jaren daarvoor, rond de 4 gigawattpiek per jaar. Voor de jaren 2023 en 2024 houdt RVO in zijn prognose aan dat er weer rond 2 gigawattpiek beschikt gaat worden.

Buiten SDE+(+)
De markt voor zakelijke projecten – met een vermogen van meer dan 15 kilowattpiek – die buiten de subsidieregeling SDE+(+) gerealiseerd wordt, is volgens de cijfers van RVO in de afgelopen flink gegroeid.

Het grootste deel van deze groei is voor het kalenderjaar 2022 in de ogen van RVO toe te schrijven aan de Energie-investeringsaftrek (EIA) en de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE).

noot: het geschatte vermogen is berekend op basis van de investering waarvoor subsidie is aangevraagd en een gemiddelde prijs per wattpiek van 1,83 euro.

Grote potentie
RVO schrijft in de monitor zon-pv dat er nog een grote potentie is voor de realisatie van nieuwe zonnedaken. Uit een studie in opdracht van RVO blijkt dat 58 vierkante kilometer aan dakoppervlak dat in technisch opzicht geschikt is, zonder meer benut kan worden, wat ruimte kan geven aan circa 12,5 gigawattpiek zonnepanelen. Op 348 vierkante kilometer aan technisch geschikt dakoppervlak is ruimte voor ongeveer 75 gigawattpiek en speelt maar één mogelijke belemmering.

RVO stelt de resultaten van de studie – die gebundeld zijn in de dataset Zon op gebouw en parkeerplaatsen – beschikbaar aan gemeenten. In de dataset is gedetecteerd of en hoeveel zonnepanelen er per gebouw aanwezig zijn en wat de potentie per gebouw is. Hier is rekening gehouden met voldoende instraling – daken in de schaduw en noorddaken zijn afgevallen – en dakranden. Om mee te tellen als dakpotentieel is het uitgangspunt dat minimaal 5 vierkante meter oppervlak beschikbaar moet zijn.

50 procent
‘Uit dit onderzoek is gebleken dat ongeveer 50 procent van het oppervlak van alle daken en objecten (parkeerplaatsen) technische potentie heeft voor zonnepanelen’, duidt RVO. ‘Ondanks dat ongeveer 50 procent van het aanwezige oppervlak afvalt – (met de gekozen uitgangspunten) is er nog steeds veel ruimte – zo’n 725 vierkante kilometer, voor nieuwe zonprojecten op daken en objecten.

Generation Energy heeft in opdracht van RVO aanvullend onderzoek gedaan. Daarbij zijn zogenaamde correctiefactoren bepaald die gebruikt kunnen worden om kansrijke daken te identificeren. Dit onderzoek heeft de dataset opgeleverd die met potentiestudies gebruikt kan worden om kansrijke daken te vinden. RVO hierover: ‘Binnen de technische potentie zien we naar aanleiding van dit onderzoek dat circa 8 procent van het oppervlak (58 vierkante kilometer) geen enkele belemmering heeft voor toepassing van zonnepanelen. Op circa 48 procent van het technisch potentieel (348 vierkante kilometer) is maar één mogelijke belemmering gevonden. Op andere daken en objecten spelen meerdere mogelijke belemmeringen tegelijk en zal toepassing van zon-pv mogelijk moeilijker te realiseren zijn.’

De belemmeringen die van invloed zijn op het potentieel zijn onder meer dakramen, constructieve beperkingen, netcongestie en een monumentenstatus.

Parkeerplaatsen
Het technisch potentieel van parkeerplaatsen wordt tot slot geschat op zo’n 50 vierkante kilometer, waarvan bij de helft van dit potentieel geen belemmeringen zijn geïdentificeerd. Deze 25 vierkante kilometer kan goed zijn voor circa 5,5 gigawattpiek zonnepanelen.

RVO besluit: ‘De belemmeringen die we zien bij parkeerplaatsen zijn, net als bij zon op daken, netaansluiting en netcongestie. Daarnaast is een belemmering dat parkeerplaatsen soms ook andere functies hebben, zoals voor weekmarkten of jaarlijkse kermis waardoor parkeeroverkappingen met zonnepanelen niet mogelijk zijn. De businesscase is niet meegenomen als belemmering, maar bekend is dat in het algemeen het realiseren van solar carports een hogere kostprijs heeft dan zon op daken en veldopstellingen.’