Werkgroep Circulariteit Holland Solar: ‘Geen energietransitie zonder significante verduurzaming zonne-energiesector’

De werkgroep Circulariteit van Holland Solar is een relatief nieuwe loot aan de boom van de branchevereniging. Hij bestaat nu iets meer dan een jaar. Doel is het leveren van een wezenlijke bijdrage aan een structurele verduurzaming van de sector.

Spoeling dunner
Voorzitter Menno van den Donker, hoofd R&D bij Solarge: ‘Dat doen we met een flinke groep gepassioneerde mensen, vertegenwoordigers van producenten, projectontwikkelaars, installateurs en groothandels. Kijken we naar bedrijven die al daadwerkelijk een businesscase hebben gemaakt van duurzame processen en producten, dan is de spoeling dunner. Voorbeelden zijn Sunbeam met zijn CO2-neutrale montagesystemen, Solarge en Exasun met hun duurzame zonnepanelen en Sungevity, dat onder andere circulariteit en hergebruik centraal zet bij inkoop en installatie.’

Tastbaar
Nederland behoort volgens Van den Donker tot de voorhoedespelers op het gebied van duurzaamheid en pv. Dat is volgens hem onder andere het gevolg van Nederland als koploper in circulair bouwen. De nationale bouwsector kent een ecosysteem dat dit tastbaar maakt, bijvoorbeeld middels regels en rekenmethoden. Samenwerking met Nederlandse zonne-energiebedrijven ligt daarbij voor de hand. Hieruit komt ook de oprichting van de werkgroep Circulariteit van Holland Solar voort.

Alle effecten
Van den Donker: ‘De Nationale Milieudatabase (NMD) maakt het mogelijk de milieueffecten van bouwmaterialen te berekenen. Over de hele levensduur van de pv-installatie en alle effecten zoals CO₂-uitstoot en andere emissies bij productie en giftige stoffen meegenomen, is een zonnestroomsysteem van 10 zonnepanelen verantwoordelijk voor maar liefst 50 procent van de schadelijke milieueffecten van een woonhuis. De gegevens zijn echter meer dan 15 jaar oud. Er is behoefte aan recentere data. Daarom is contact opgenomen met Holland Solar, en dit betreft het eerste project van onze werkgroep.’

Hele waardeketen
Om tot een actuelere milieuscore van een gestandaardiseerd zonne-energiesysteem te komen, moet de impact over de hele waardeketen worden bepaald. Welke zonnepanelen en omvormers worden het meest gebruikt, waar komen die vandaan, welke materialen zitten erin, met hoeveel uitstoot gaat de productie gepaard, hoe worden de installaties ingezet, wat gebeurt ermee bij het einde van hun leven? Dit zijn allemaal vragen die beantwoord moeten worden. De werkgroep Circulariteit is hier nu volop mee aan de slag, samen met een gespecialiseerd milieutechnisch bureau. Een volgende stap is onderzoeken wat te doen om de milieuscore te verbeteren.

Heel weinig
‘Ik ben zeer benieuwd wat hier uitkomt’, aldus Van den Donker. ‘Of we anno 2023 onder die 50 procent uitkomen en hoeveel dan. Maar het bepalen van zo’n sectorgemiddelde voor zonne-energiesystemen is natuurlijk niet genoeg. Projectontwikkelaars en bouwers hebben veel meer aan specifieke gegevens voor specifieke producten. Op dit moment hebben nog maar 3 fabrikanten van zonnepanelen gegevens aangeleverd bij de NMD; Exasun, JA Solar en Solarge. Dat zijn er teleurstellend weinig voor een sector die werkt aan een betere wereld. Het moeten er veel meer worden, en dat geldt tevens voor omvormerfabrikanten. Ook die producten bepalen een belangrijk deel – zo’n 30 procent volgens de NMD – van de milieu-impact van een zonnestroomsysteem.’

Actie nodig
Van den Donker noemt het belang van verduurzaming van de globale zonne-energieketen evident. Er is een enorme versnelling nodig in de productie en het plaatsen van zonnepanelen om de klimaatdoelen te halen. ‘Vooropgesteld, het is prachtig dat wij zo’n grote rol spelen bij het waarmaken van de transitie van fossiel naar hernieuwbaar. Blijven we dat op de manier doen waarop we dat nu doen, dan groeit onze sector binnen afzienbare tijd uit tot de meest vervuilende industrie ter wereld. Er is dus actie op allerhande fronten nodig. Holland Solar wil hier een bijdrage aan leveren; de activiteiten van onze werkgroep verbreden.’

Op gang brengen
Iedereen die zonnepanelen op de Nederlandse markt brengt –  fabrikanten en importeurs –  is wettelijk verantwoordelijk voor de recycling bij einde leven. De overheid verplicht hen lid te worden van Stichting OPEN, die hier uitvoering aan geeft. Tot voor kort gold een – onhoudbaar lage – bijdrage van 6,50 euro per ton, vanaf juni dit jaar wordt middels een waarborgfonds 40 euro per ton betaald. De werkgroep Circulariteit is gevraagd input te leveren, de eerlijkheid van dit systeem te toetsen, en werkt in dezen samen met Stichting Zonne-energie Recycling Nederland die bij OPEN pv-producenten vertegenwoordigt.

Hand in hand
‘Daarnaast zien we een belangrijke opgave in het op gang brengen van de vraag naar duurzame zonne-energieproducten’, aldus Van den Donker. ‘Ook hieraan willen we bijdragen. Dat kan bijvoorbeeld door het stimuleren van bedrijven om hun producten bij NMD aan te melden, het beïnvloeden van beleid en stimuleren van marktinitiatieven. Onder de streep: je kunt de zonne-energierevolutie en verduurzaming niet los van elkaar zien, ze moeten hand in hand gaan. En dat brengt ook economische kansen; voor individuele bedrijven en in de vorm van de opbouw van een moderne Europese pv-industrie.’

De huidige leden van de werkgroep Circulariteit zijn Libra Energy, Navetto, Sunbeam, Nefit-Bosch, Huawei, SMA, SOLARWATT, Solarge, Green IPP, Kieszon, Eneco, Sunrock en LC Energy.