SolarPower Europe over O&M: ‘Kwaliteit moet van begin tot eind door projecten lopen’

Máté Heisz is Director of Global Affairs bij SolarPower Europe, de vertegenwoordiger van de Europese zonne-energiebranche in Brussel. Solar Magazine zocht hem op voor een goed gesprek over de huidige status en toekomst van Operations & Maintenance (O&M) in de sector.

Hoe zie je het belang van O&M voor de Europese zonne-energiesector?
‘Dat kan niet worden onderschat. Een zonne-energiesysteem is ongeveer 30 jaar in bedrijf. Dat is veruit de langste fase van de levenscyclus. O&M is daarom het meest arbeidsintensieve marktsegment en het creëren van banen in de solar industrie is van vitaal belang voor een rechtvaardige energietransitie. Daarnaast drijft het innovatie. Veel van de opkomende trends die de projectkosten blijven verlagen – bijvoorbeeld prognoses, luchtfototechnieken en artificial intelligence- en data-gestuurd onderhoud – worden geboren in het O&M-segment.’

Denk je dat het belang van O&M voldoende aandacht krijgt van ontwikkelaars en investeerders?
‘SolarPower Europe’s O&M Task Force begon in 2015, juist omdat O&M niet genoeg aandacht kreeg. De standaarden en praktijken varieerden enorm. Dat resulteerde in projecten die veel duurder waren dan ze ooit hadden moeten zijn. We hebben net de vijfde editie van onze O&M Best Practice Guidelines gepubliceerd. Een slecht georganiseerde en uitgevoerde O&M verderop in de lijn kan leiden tot grote CAPEX-stijgingen. Dat kwartje valt nu bij ontwikkelaars en investeerders. Europa heeft een van de oudste vloten van zonne-energiesystemen ter wereld. SolarPower Europe berekende dat er in de hele EU nog eens 870 gigawattpiek aan installaties nodig is om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken. Het belang van hoogwaardige O&M-diensten om deze efficiënt te laten werken en het vertrouwen van het publiek in zonne-energie te waarborgen, zal vanaf nu alleen maar toenemen.’

Wat is de huidige status van de Europese O&M-markt?
‘Die is volwassen geworden. Hij wordt niet langer gekenmerkt door grote verticaal geïntegreerde bedrijven die elke O&M-activiteit uitvoeren. Er zijn gespecialiseerde aanbieders die geoptimaliseerde oplossingen bieden voor specifieke taken. Daarnaast zijn er ook grote nutsbedrijven die epc, O&M en assetmanagement in eigen beheer houden. Nieuwe technologieën zoals batterijopslagsystemen vereisen nieuwe expertise en dienstverleners. De vraag wie de beste partij is om O&M op zich te nemen, is dus niet de juiste. Iedere projectontwikkelaar moet zich afvragen hoe de hoogste kwaliteitsstandaard kan worden gegarandeerd – op de economisch meest haalbare manier met de beschikbare middelen en welke eventuele externe hulp daarbij nodig is. Het antwoord zal waarschijnlijk van project tot project verschillen.’

Wat zijn de actuele thema’s van de O&M Task Force van SolarPower Europe?
‘De Task Force is in 2020 geëvolueerd naar de Lifecycle Quality Workstream. Die wordt voorgezeten door Lightsource bp. Hij bestaat uit meer dan 200 leden van meer dan 90 bedrijven. De belangrijkste resultaten zijn de ‘Best Practice Guidelines on EPC, O&M en Asset Management’. De reden voor deze evolutie is eenvoudig. Kwaliteit moet van begin tot eind door een project lopen. Hoogwaardige O&M-diensten zijn zinloos als een zonne-energiesysteem niet volgens een hoge standaard is gebouwd. En het heeft ook geen zin om een installatie te bouwen op basis van slecht doordachte ontwerpen en plannen. Dit is het belangrijkste punt dat we nu communiceren. Daarom hebben we de nieuwe Lifecycle Quality Best Practice Guidelines opgesteld – om alle kernconcepten van kwaliteitsmanagement vast te leggen die van toepassing zijn in elke fase van de levenscyclus. Een ander belangrijk thema is duurzaamheid, zowel sociaal als ecologisch. De zonne-energie-industrie vraagt zich nu af hoe centrales een positieve impact kunnen hebben op de omgeving, hetzij door het verbeteren van de biodiversiteit, creëren van lokale banen te creëren of herstellen van intensief gebruikt land.’

Wat houden de Best Practice Guidelines en de O&M Best Practice Mark die binnenkort wordt gelanceerd in?
‘De Lifecycle Quality Workstream heeft een suite van 4 richtlijnen die regelmatig worden bijgewerkt: EPC, O&M, Asset Management en Lifecycle Quality. Ze zijn gebaseerd op de ervaring van experts in pv, energieadvies, financiën en onderzoek. Zij hebben hun kennis gebundeld om aanbevelingen te doen in de vorm van Best Practice Guidelines. Die zijn ontworpen voor gebruik door elke stakeholder, van Asset Owner tot en met subcontractor. Ze kunnen, als ze worden gevolgd, kwaliteitsprocessen garanderen voor elke fase van een project. Het Best Practice Mark bouwt voort op die richtlijnen. Hij biedt een zelfcertificeringstool die helpt bij het identificeren van bedrijven die zich houden aan de aanbevelingen in de richtlijnen.’

Kun je enkele hoogtepunten geven, de belangrijkste lessen die geleerd moeten worden?
‘De EPC Guidelines zijn onlangs bijgewerkt met een nieuw hoofdstuk over EPC voor pv-installaties met opslag. De O&M Guidelines bevatten nu nieuwe aanbevelingen voor zowel het commerciële en industriële als het residentiële daksegment. De belangrijkste lessen zijn dat je kwaliteit op geen enkel moment kunt verwaarlozen. Doe je dat wel, dan levert het later hoofdpijndossiers op. En je kunt kwaliteit niet borgen in een verzuilde benadering. Daarom richten alle richtlijnen zich op de overdrachtstaken tussen projectfasen.’

Wat is de toekomst van O&M?
‘Om de toezegging van de EU om tegen 2050 CO2-neutraliteit te bereiken werkelijkheid te maken, moet de inzet van zonne-energie snel worden opgeschaald. Dit betekent dat er een groter personeelsbestand nodig zal zijn in alle fasen van de levenscyclus; in O&M is het niet anders. Wij berekenden dat met een 45 procent hernieuwbare-energiebronnen in de uiteindelijke elektriciteitsmix van de EU – het percentage dat nodig is voor klimaatneutraliteit in 2050 – nog eens 139.000 O&M-banen zullen worden gecreëerd. Dat zijn niet de meeste nieuwe banen in de zonne-energiesector, die betreffen implementatie en installatie. Maar O&M-banen zijn zeer stabiel en langdurig, omdat ze minder marktafhankelijk zijn dan productie en implementatie. We verwachten ook verdere technologische innovaties die het monitoren van grote portfolio’s van pv-installaties gemakkelijker en goedkoper zullen maken. Het is waarschijnlijk dat de verhouding tussen voorspellend en preventief onderhoud zal verbeteren naarmate AI en data-analyse volwassen worden. Daardoor wordt de uitvaltijd voor zonne-energiecentrales verminderd. Tot slot komt er meer aandacht voor circulariteit en het zorgen voor een zo duurzaam mogelijke levenscyclus van assets.’