Subsidie geen wondermiddel voor uitrol led in glastuinbouw: ‘De belangen zijn enorm, zekerheid is key’

Het rendement van de teelt van gewassen is immers direct gerelateerd aan lichtkwaliteit. Is de led-technologie klaar voor de tuinbouw en de tuinbouw klaar voor led? De redactie van LED Magazine vroeg het Anja Dieleman, leider van het onderzoeksteam Fysiologie van de businessunit Glastuinbouw van Wageningen University en Research (WUR).

In het voorjaar van 2020 maakte minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat bekend dat er extra geld beschikbaar komt voor de uitrol van led-lampen, zowel voor consumenten als de tuinbouw. Deze maatregel is een rechtstreeks gevolg van het Urgenda-vonnis. Daarin maande de hoogste rechter de overheid – in lijn met de vastgelegde afspraken in het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties uit 1992 – de emissie van broeikasgassen voor het einde van 2020 met ten minste 25 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Begin november vroeg Nederland toestemming aan de Europese Unie (EU) voor het subsidiëren van led voor tuinbouwbedrijven. Dat daar groen licht voor komt, ligt in de lijn der verwachting. Dieleman ziet dit als een positieve ontwikkeling, maar kent ook de technische uitdagingen en die van de markt als geen ander.

Verticale temperatuurverdeling
‘Binnen ons team hebben we de afgelopen jaren hard gewerkt aan de ontwikkeling van energie-efficiënte productiesystemen op basis van led-belichting als alternatief voor SONT’, vertelt Dieleman. ‘Daar zitten 2 kanten aan. Vervang je traditionele verlichting door hetzelfde vermogen aan led-belichting, dan zorgt dat voor meer licht en minder warmte. Dat heeft een veelheid aan gevolgen voor de energiebalans van de kas; het beïnvloedt de vochtbalans en CO2-balans van de kas, en heeft een effect op de verticale temperatuurverdeling. Het gevolg hiervan is dat je je hele teeltsysteem opnieuw moet inrichten. Daarnaast is er heel veel mogelijk met behulp van led, omdat je daar de lichtkleur mee kunt geven die je wilt. Maar dan moet je natuurlijk wel weten wat je doet, welke plant wat nodig heeft. De introductie van led in de tuinbouw vergt dus heel veel kennisontwikkeling en ervaring opdoen op het gebied van licht en plantengroei.’

Ongewenste opwarming
Vraag Dieleman naar waar de tuinbouwsector momenteel staat in de praktische toepassing van led en ze heeft het over het begin van de S-curve. Dat de sector de overstap uiteindelijk en masse gaat maken, is volgens haar echter onvermijdelijk. Die loopt immers momenteel tegen de grenzen van het systeem aan. Zo’n 40 procent van het Nederlandse areaal glastuinbouw wordt momenteel belicht. Dat aandeel groeit snel. Waar er regels tegen lichtvervuiling gelden, betekent dat echter dat de schermen in kassen steeds vaker dicht moeten.

‘Met SONT-verlichting betekent dat automatisch een ongewenste opwarming van de kassen’, aldus Dieleman. ‘Dat is slecht voor de gewassen en dus slecht voor de zaak. Het is dan ook niet vreemd dat er vanuit de sector en de ondernemers zelf een grote belangstelling is voor led. Vrijwel iedere bijeenkomst die we organiseren en stukken die we publiceren, kunnen rekenen op een enorme belangstelling. Dat vertaalt zich echter nog niet in een grootschalige adaptatie. Er zijn bedrijven die experimenteren, sommige hebben een gedeeltelijke overstap gemaakt, een paar pioniers zijn al volledig over. Maar de massa wacht af wat er komen gaat. Dat heeft allereerst te maken met de enorme oppervlakken die moeten worden belicht. Investeren in led-verlichting – in de tuinbouw rekenen we altijd in micromol per vierkante meter per seconde – gaat over hectaren, en daarmee over grote bedragen. Subsidiëring gaat dan ook zeker verandering brengen, dat zien we ook in ons omringende landen en regio’s zoals België, Frankrijk en Scandinavië. Die lopen licht op ons voor. Maar er is meer nodig dan dat om echte vooruitgang te boeken.’

Lees het volledige artikel ‘De belangen zijn enorm, zekerheid is key’ hier in de december 2020-editie van LED Magazine.