Heel Holland Recyclet: ‘onzichtbare’ afvalberg elektrische apparaten nog nooit zo hoog

Als niet iedereen in Nederland een grote extra inspanning levert om meer afgedankte elektrische en elektronische apparaten (e-waste) in te zamelen, is een nieuw maatschappelijk probleem in de maak. Dat stelt Heel Holland Recyclet, een gezamenlijk initiatief van de partijen die in Nederland betrokken zijn bij e-waste inzameling en recycling. Producenten, retailers en gemeenten organiseren daarom in oktober een Nationale Recycle Week.

Spaar- en led-lampen
Aanleiding van de urgentie is dat door de huidige economische hoogconjunctuur meer en meer nieuwe typen apparaten op de markt komen, bestaande apparaten sneller dan voorheen worden vervangen en huishoudens ook gemiddeld steeds meer apparaten bezitten. Oude, af te danken apparaten (waaronder ook spaarlampen, die in hoog tempo worden vervangen door led-verlichting) worden vaak niet ingeleverd voor recycling: ze zwerven door de Nederlandse huishoudens, opgeborgen in laden en kasten, op zolders, in schuren en kelders. Het blijkt dat een gemiddeld Nederlands gezin rond de 100 apparaten in huis heeft waarvan een deel niet meer in gebruik is.

Het grote probleem met de e-waste berg is dat deze niet zichtbaar is, zoals de ‘plastic soep’ dat wel is, aldus Heel Holland Recyclet. Ook wordt nog steeds een aanzienlijk deel van de afgedankte apparatuur en verlichting gewoonweg bij het straatvuil gezet of in de grijze vuilcontainer gegooid, wat het risico op zwerfafval vergroot of de kans op verantwoorde recycling miniem maakt. Deze situatie is een uitdaging en vormt een groot potentieel maatschappelijk probleem, zo stellen de samenwerkende organisaties.

Inzamelpercentage gedaald
De meest recente cijfers van het Nationaal WEEE Register (NWR) die bekend zijn, maar nog niet openbaar, laten een daling van het inzamelpercentage zien van 54 procent in 2017 naar 49 procent in 2018.

‘Wij vinden dat, evenals de overheid, zorgelijk. Die daling is overigens op zichzelf wel verklaarbaar. Er worden gewoon veel meer apparaten verkocht en dus stijgt het verplichte inzamelvolume vanzelf mee – en zelfs harder dan wij kunnen inzamelen’, zo legt Kamminga, voorzitter van de verenigde producenten NVMP uit. Sommige categorieën groeiden in 2018 hard ten opzichte van 2017, zoals grote huishoudelijke apparaten (circa 13 procent), elektrisch gereedschap (circa 16 procent) en IT en telecommunicatieapparatuur (circa 27 procent). Daarbij worden er op dit moment enorm veel zonnepanelen bij consumenten geplaatst – afgelopen jaar was de stijging van op de markt gebrachte panelen 50 procent ten opzichte van 2017 (red. 2018: 96.000 ton versus 2017 64.000 ton) en in 2017 ten opzichte van 2016 iets meer dan 188 procent (red. 34.000 ton). ‘Dat zijn voor de wet ook apparaten, maar wel met een levensduur van 30 jaar. Die kunnen we dus technisch nog helemaal niet inzamelen. Ook led-lampen hebben trouwens een relatief lange levensduur, veel langer dan de kapotte spaarlampen die we nu inzamelen’.

Nationale Recycle Week
De absolute hoeveelheid gemeten en ingezamelde Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparatuur (AEEA) is in 2018 weliswaar met meer dan 8 procent toegenomen (+14.000 ton ten opzichte van 2017), maar houdt de hoeveelheid nieuw in de handel gebrachte elektrische en elektronische apparaten (EEA) niet bij. Deze kent een grotere toename, namelijk 10 procent, ofwel +35.000 ton. Kamminga: ‘Een toegenomen ingezameld volume (AEEA) afgezet tegen een sterker toenemend volume in de handel gebrachte apparaten (EEA) leidt zoals we kunnen concluderen tot een relatief lager gerapporteerd inzamelingspercentage’.

De partijen die verenigd zijn in Heel Holland Recyclet luiden niet alleen de noodklok, ze intensiveren ook hun inspanningen op korte termijn om meer maatschappelijke aandacht te krijgen voor het belang van recycling. Op 14 oktober gaat de Nationale Recycle Week van start. Gedurende deze week vragen verschillende partijen betrokken bij e-waste inzameling en recycling in Nederland extra aandacht voor de problematiek, elk vanuit de eigen specifieke rol.