Advies zonne-energie en cultureel erfgoed: start pilots voor collectieve projecten

Het advies gaat over collectieve zonprojecten voor erfgoed, met een focus op rijksmonumenten en beschermde gezichten. Het adviesrapport levert een bijdrage aan de discussie over het samengaan van collectieve zonne-energie en erfgoed. Individuele monumenten, beschermde stadsgezichten, cultuurlandschappen en landgoederen vormen een belangrijke omgevingskwaliteit. Zakee’s advies signaleert een aantal zaken in het beleid en de uitvoering ervan. Op basis van die signalering heeft de adviseur suggesties gedaan om erfgoed een gepaste bijdrage te laten leveren aan de opwekking van zonne-energie.

Behoefte aan regie
Een van de zaken waar behoefte aan is volgens Zakee, is regie. ‘Regie is niet alleen belangrijk vanuit ruimtelijke kwaliteit. Het heeft ook te maken met financiële efficiëntie. Voor een monumenteigenaar is het goedkoper om aan een collectief zonneproject deel te nemen dan om een dure constructie op het eigen dak te maken die een lagere energieopbrengst geeft. Daarom is het van belang om vanuit de overheid een strategie en regie te voeren die in die richting stuurt’, aldus Zakee.

Volgens Zakee bestaat regie niet alleen uit een duidelijk ruimtelijk kader, maar ook uit een strategie om daarbinnen concreet invulling te geven aan realisatie. ‘Overheden kunnen daarin faciliteren. Gemeenten zitten dicht tegen de samenleving en de uitvoering van projecten. Zij kunnen erfgoed beschermen door aan de bewoners ervan informatie te geven over hoe ze op een andere manier hun wens voor de opwekking van zonne-energie kunnen invullen. Gemeenten kunnen ook helpen bij het vinden van collectieve daken en terreinen in de omgeving. Tegelijk kunnen zij met bedrijven in gesprek gaan over hoe zij op dit vlak betekenis kunnen hebben voor de samenleving.’

Learning by doing
Omdat de instrumenten voor collectieve zonne-energie volgens Zakee op orde zijn, is het belangrijk om de toepasbaarheid en concrete uitvoering bij projecten met monumenten beter in de vingers te krijgen. ‘Dat is een kwestie van “learning by doing”. Daarom wordt geadviseerd om, met een aantal hoofdlijnen uit dit advies als vertrekpunt, een aantal pilots bij gemeenten en Rijk op te zetten. De leerpunten daaruit zijn naar alle waarschijnlijkheid breed toepasbaar voor alle erfgoed.’

Zakee besluit zijn rapport met 7 adviezen voor de uitrol van zonne-energie op monumenten:

1. Houd het simpel, wees duidelijk.
2. Zorg ervoor dat alle regelgeving dezelfde kant op werkt.
3. Communiceer en reik de alternatieven actief aan.
4. Geef een ruimtelijk kader – concentreer en combineer.
5. Experimenteer en genereer voorbeelden.
6. Zorg voor samenwerking van het begin.
7. Zorg voor communicatiestrategie.