Marcel Cloosterman vraagt aandacht voor zonnewarmte; mijlpaal met half miljoen vierkante meter zonnecollectoren

Door alle aandacht voor zonnestroom vergeet men soms het potentieel van zonnewarmte. Het duurzaam opwekken van warmte voor verwarming en warm water verdient beslist meer aandacht, benadrukt voorzitter Marcel Cloosterman van de sectie Zonnewarmte van branchevereniging Holland Solar.

Het aantal nieuw geïnstalleerde vierkante meter aan collectoren steeg in 2012 met twintig procent ten opzichte van 2011. Daarmee is inmiddels in totaal een half miljoen vierkante meter aan afgedekte zonnewarmtecollectoren geplaatst. Het potentieel ligt op ongeveer twintig miljoen vierkante meter zonnewarmtecollectoren in 2030, aldus Cloosterman. ‘Daarmee kunnen we jaarlijks zo’n 1,2 miljard kubieke meter aardgas besparen.’ In ons land wordt vijftig procent van alle energie gebruikt voor het maken van warmte. Met de gestaag groeiende bouw van lage-energiewoningen en passiefhuizen zal een groter deel van de warmtevoorziening in deze woningen verzorgd kunnen worden door zonnewarmte, aldus Cloosterman. ‘Niet enkel in woningen maar met name ook op grotere schaal voor uiteenlopende typen van bedrijven kan zonnewarmte een aantrekkelijke investering betekenen.’ De toepassing van zonnewarmte-technologie en -producten komt uitvoerig aan bod in het programma van Holland Solar tijdens het Solar Event, het business-to-business evenement voor de zonne-energiebranche tijdens de vakbeurs Energie 2013, van 24 tot en met 26 september in de Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch.

Eerste mijlpaal
In Nederland is inmiddels zo’n half miljoen vierkante meter aan afgedekte zonnewarmtecollectoren in productie. Dit resultaat werd eind 2012 gehaald. Het nieuws haalde echter de media niet tussen alle aandacht voor zonnestroom en windenergie. ‘Toch is hier sprake van een mijlpaal’, zegt Cloosterman, ‘een eerste mijlpaal, zal ik maar zeggen, want we staan pas aan het begin van een lange weg.’ Volgens de voorzitter van de sectie Zonnewarmte van Holland Solar en directeur van zonnewarmtebedrijf ‘Ik ben Ra’ horen we te weinig over de toepassing van zonnewarmte. Cloosterman heeft er wel een verklaring voor. ‘Zonnewarmte moet het doen zonder subsidie en kan geen gebruik maken van de gratis ‘opslag’ in het elektriciteitsnet. ‘Zonnewarmte groeit dan ook tegen de verdrukking in’, vat Cloosterman de stand van zaken rond deze onderschatte duurzame bron van zonthermische energie samen. In 2012 steeg het aantal nieuw geïnstalleerde vierkante meters aan zonnewarmtecollectoren met 20 procent ten opzichte van 2011. ‘Verbazingwekkend is dat niet, want zonnewarmte is een van de meest efficiënte vormen van duurzame energie.’ Zo rekent hij voor: per vierkante meter grondoppervlak produceert zonnewarmte viermaal zoveel energie als PV-panelen en zestienmaal zoveel als windenergie op land. (zonnewarmte: 500 kWh/m2, PV: 122 kilowattuur/vierkante meter en wind op land: dertig kilowattuur/vierkante meter). ‘Landoppervlak is niet iets wat we in Nederland in overvloed hebben. Dus dat moeten we het goed benutten.’

Potentieel
Het meest bekend is het gebruik van zonnewarmte voor de productie van warm tapwater, niet alleen in woningen maar ook in de veehouderij, industrie, wellness-centra, zwembaden en hotels. ‘Daardoor spaar je aardgas uit voor de verwarming van dit water. Maar zonnewarmte kan ook gebruikt worden voor de verwarming van het water dat gebruikt wordt in de vaatwasser en de wasmachine. Hiermee spaar je elektriciteit uit wat extra financieel voordeel oplevert. Daarnaast kan zonnewarmte ook gebruikt worden voor een deel van de verwarming van een woning of gebouw. Het is zelfs mogelijk om met zonnewarmte te koelen. Je praat dus over een vorm van duurzame energie die op een grote schaal en een breed terrein toepasbaar is’, stelt Cloosterman. Wanneer ons land serieus werk zou maken van zonnewarmte zou in 2030 zo’n twintig miljoen vierkante meter aan zonnewarmtecollectoren geïnstalleerd kunnen zijn. ‘Daarmee besparen we zo’n 1,2 miljard kubieke meter aardgas. Ontwikkelen we het volledige potentieel dan zou op termijn in 2050 zelfs zeventig miljoen vierkante meter mogelijk zijn, goed voor zo’n 4,2 miljard kubieke meter aardgasbesparing per jaar. Dat kan, mits we erg ons best doen.’

Warme lucht
De technologische ontwikkelingen bij zonnewarmte-systemen staan niet stil. Cloosterman licht toe: ‘Er worden steeds meer nieuwe en goedkopere materialen toegepast bij de productie van collectoren. Het gebruik van aluminium als alternatief voor het duurdere koper neemt toe. Ook komen er collectoren op de markt die gemaakt zijn van kunststoffen die tegen hoge temperaturen bestand zijn. Daarnaast zijn er nu collectoren ontwikkeld die warme lucht produceren in plaats van warm water. Niet alleen kan met deze nieuwe technologie op een efficiënte wijze een huis of fabriekshal duurzaam worden verwarmd, ook toepassingen in industriële droogprocessen liggen in het verschiet.’

Drempel
Desondanks constateert Cloosterman dat de groei van het jaarlijkse aantal vierkante meters dat wordt geïnstalleerd, niet snel genoeg gaat. ‘Zeker niet snel genoeg als ons land de twintig miljoen vierkante meter in 2030 wil halen.’ Belangrijke reden, aldus Cloosterman, is dat zowel consumenten als bedrijven de investering als een drempel zien, zeker in deze tijd van economische crisis. ‘Hier kan wat aan gedaan worden door financiering van zonnewarmte-installaties makkelijker te maken en hiervoor (goedkoop) kapitaal beschikbaar te stellen. Een goede kwaliteit zonneboiler gaat vijfentwintig jaar mee. Wanneer je over deze periode het rendement op de investering berekent, ligt dit veel hoger dan de huidige rente. Menig pensioenfonds zou willen dat ze zo’n rendement kunnen realiseren met zo weinig risico. Het is tijd dat we wat meer over de kansen en de voordelen van zonnewarmte laten horen. Dat is beslist de moeite waard.’