Productie zonnepanelen steeds vaker ’s middags begrensd, zonne-energie verantwoordelijk voor 67 procent van systeemcurtailment in 2030

De Flexibility Needs Assessment (FNA) is opgesteld door TenneT en de 6 regionale netbeheerders en maakt onderscheid tussen 2 soorten afsturing. De berekende afregeling van hernieuwbare energie op systeemniveau bedraagt in 2030 1,1 terawattuur en de netgerelateerde afregeling 7,8 terawattuur.

Systeem- en netgerelateerde afsturing
Bij systeemafsturing wordt er meer elektriciteit geproduceerd dan het elektriciteitssysteem op dat moment kan opnemen, ook als rekening wordt gehouden met beschikbare flexibiliteit. Er is dus een overschot op systeemniveau. Bij netgerelateerde afsturing is er onvoldoende transportcapaciteit om de opgewekte elektriciteit af te voeren. Er kunnen elders nog genoeg afnemers zijn, maar de stroom kan daar niet naartoe.

Netcongestie – en daarmee netgerelateerde afregeling – is volgens de Nederlandse netbeheerders in 2030 een veel grotere oorzaak van de afregeling van groene stroom dan overschotten op systeemniveau.

In een afzonderlijke berekening, waarin de afregeling naar technologie wordt uitgesplitst, komt de systeemafsturing uit op circa 980 gigawattuur. Daarvan is 654 gigawattuur afkomstig van zonnepanelen: 67 procent. Wind op zee is goed voor 211 gigawattuur en 22 procent en wind op land voor 115 gigawattuur en 12 procent.

De netgerelateerde afregeling, die voortkomt uit transportbeperkingen op het elektriciteitsnet, bedraagt in 2030 7,8 terawattuur. Dat is van een heel andere orde. Opgeteld bij de systeemafsturing komt de totale afregeling uit op 8,9 terawattuur. Welk aandeel zonnepanelen hebben in de netgerelateerde afregeling, kan op basis van deze cijfers niet worden vastgesteld: de netgerelateerde afregeling is in de FNA niet uitgesplitst naar technologie.

’s middags onder druk
De systeemcurtailment van zonnestroom concentreert zich op vaste momenten van de dag en het jaar. De afregeling van zonnestroom op systeemniveau hangt samen met perioden van hoge zonne-energieproductie, vooral wanneer het beschikbare aanbod groter is dan de vraag en de mogelijkheden om elektriciteit flexibel te gebruiken.

De FNA gaat uit van 42,2 gigawattpiek aan zonnepanelen in 2030. Bij hoge productie kan daardoor afregeling nodig zijn als de beschikbare flexibiliteit onvoldoende is.

Omslag richting 2035
Tegen 2035 verschuift het beeld. Op systeemniveau neemt de afsturing van zonnestroom toe: van 654 naar 1.334 gigawattuur, wat overeenkomt met 49 procent van de totale systeemcurtailment in 2035. De netgerelateerde afregeling daalt tegelijk van 7,8 naar 5,4 terawattuur, wat de totale curtailment terugbrengt van 8,9 naar 8,1 terawattuur.

De ontwikkeling van de transportcapaciteit en de veronderstelde netverzwaringen in het scenario spelen daarin een belangrijke rol.

Eerste verplichte analyse
De FNA is dit jaar voor het eerst opgesteld en vloeit voort uit de Europese Elektriciteitsmarktverordening. TenneT en de 6 regionale netbeheerders zijn wettelijk verplicht een dergelijke analyse te publiceren.

De FNA brengt de verwachte flexibiliteitsbehoefte van het Nederlandse elektriciteitssysteem voor 2030 en 2035 in kaart.