Kabinet erkent dat AI-datacenters de energietransitie bedreigen maar wil ze niet verbieden, nationale aanpak op komst

In antwoord op Kamervragen over de energiehonger van AI-datacenters bevestigt staatssecretaris Aerdts van Economische Zaken en Klimaat dat de snelle groei van hyperscale-datacenters druk legt op het Nederlandse energiesysteem.

Verdringingseffect en netdruk
De bewindspersoon erkent dat datacenters die groene stroom inkopen daarmee niet automatisch volledig duurzaam zijn in de bredere context van de energietransitie.

‘Hernieuwbare energie, fysieke ruimte en de transportcapaciteit op het elektriciteitsnet zijn schaars’, stelt Aerdts in zijn antwoord. Omdat datacenters continu stroom verbruiken en de productie van wind en zon weersafhankelijk is, moeten conventionele centrales bijspringen op momenten van tekort. Bovendien kan de verwachte groei in stroomvraag van AI-datacenters sneller gaan dan de uitbouw van hernieuwbare bronnen en het elektriciteitsnet. De actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, neemt de stroomvraag van datacenters en AI mee.

Randvoorwaarden, niet verbod
Op de vraag of het onwenselijk is om nieuwe AI-gigafabrieken te faciliteren zolang Nederland kampt met netcongestie, antwoordt de staatssecretaris namens het kabinet dat dit uitdagingen met zich meebrengt, maar dat AI-infrastructuur noodzakelijk is voor innovatie, economische groei en Europese digitale soevereiniteit. Grootschalige AI-rekenfaciliteiten vragen om substantiële hoeveelheden elektriciteit, maar de overheid ziet daarin vooral een rol als schepper van randvoorwaarden – op het gebied van energie-infrastructuur, geschikte locaties en vergunningsprocedures – en niet als partij die dergelijke initiatieven tegenhoudt.

‘De overheid ziet een rol voor zichzelf om binnen de geldende kaders de juiste randvoorwaarden te creëren voor het ontwikkelen van AI-infrastructuur, met oog voor de ruimtelijke en energetische inpasbaarheid’, aldus Aerdts. AI-datacenters verdubbelen intussen de mondiale vraag naar zonnepanelen en batterijen, zo bleek eerder dit jaar.

Geen aparte MER-plicht
Op de vraag of een afzonderlijke nationale milieueffectrapportage (MER) voor datacenters verplicht moet worden gesteld, antwoordt de staatssecretaris ontkennend. Bestaande wetgeving vereist bij vergunningverlening al vaak een milieubeoordeling, ruimtelijke kaders voor hyperscale-datacenters bevatten al een verplichte planbeoordeling, en het kabinet kiest er niet voor nationale regels boven Europese eisen te stapelen.

De geïntegreerde nationale aanpak voor datacenters, die ook uitwerking geeft aan de aangenomen motie-Grinwis over strengere regulering van hyperscale-datacenters, verschijnt dit najaar.