Gas in Nederland bijna 2 keer zo duur als in België, nergens in de EU betaalt een huishouden meer

Die positie vereist wel een belangrijke kanttekening. Formeel staan Zweden en Zwitserland nog boven Nederland in de Europese ranglijst, maar beide landen zijn buitenbeentjes. Zweden telt in het hele land maar zo’n 77.000 huishoudens met een gasaansluiting, minder dan een gemiddelde Nederlandse stad. Zwitserland is bovendien geen EU-lid. Binnen de EU bestaat er daarmee feitelijk geen land waar een gewoon huishouden meer betaalt voor gas dan in Nederland.

Bijna het dubbele van België
Dat blijkt uit een analyse van Energievergelijk.nl op basis van augustuscijfers van de Household Energy Price Index (HEPI), die maandelijks energieprijzen in Europese landen vergelijkt. De getoonde prijs is inclusief alles: het gas zelf, netbeheerkosten, vaste kosten en belastingen.

De kloof met de buurlanden is groot. Het EU-gemiddelde bedraagt 1,133 euro per kubieke meter; Nederland zit daar 73 procent boven. België betaalt 1,030 euro per kuub. Bij een jaarverbruik van 900 kuub is een Nederlands huishouden 1.766 euro aan gaskosten kwijt; een Belgisch huishouden met hetzelfde verbruik betaalt 927 euro, bijna de helft minder. Onderaan de Europese ranglijst staat Hongarije, waar de overheid de gasprijs kunstmatig laag houdt op 0,277 euro per kuub. Een Nederlands huishouden betaalt daarmee ruim 7 keer zoveel.

48 eurocent naar belasting
De voornaamste verklaring voor het hoge Nederlandse gastarief zit in de belastingen. Van elke euro die een huishouden aan gas uitgeeft, gaat 48 eurocent naar de staat: 31 procent energiebelasting en 17 procent btw. Het Europese gemiddelde voor de totale belastingdruk op gas bedraagt 26 procent.

Dat hogere Nederlandse belastingaandeel is geen toeval, maar bewust beleid. De overheid maakt gas al jaren duurder om huishoudens richting elektrisch verwarmen en koken te sturen; op stroom geldt juist een belastingkorting. ‘Gas is in Nederland een luxeproduct geworden. Wie nog aan het gas zit, betaalt de rekening van dat beleid’, aldus energie-expert Koen Kuijper van Energievergelijk.nl.

Naast belastingen speelt ook de beursprijs een rol. De prijs op de Europese groothandelsmarkt Title Transfer Facility (TTF) steeg de hele zomer door: aanvallen rond de Straat van Hormuz als gevolg van de oorlog tussen Amerika en Iran maken vloeibaar gas op de wereldmarkt duurder, terwijl de Europese gasvoorraden trager worden gevuld dan gepland. In augustus schommelde de kale TTF-prijs tussen 51 en 69 cent per kuub; begin september piekte hij op circa 72 cent per kuub, het hoogste niveau in jaren.

Stroomprijs op het gemiddelde
Voor stroom is het beeld anders. Nederland betaalt 26,65 cent per kilowattuur, vrijwel gelijk aan het EU-gemiddelde van 26,40 cent. De stijging is een ander verhaal: de Nederlandse stroomprijs steeg in augustus met 8 procent, harder dan bijna alle andere EU-landen. Alleen Denemarken noteerde een sterkere stijging, met 10 procent. Als oorzaak wijst Energievergelijk.nl op de combinatie van een hittegolf, waardoor airconditioning overuren draaide, en droogte, die energiecentrales dwong minder te produceren door een tekort aan koelwater.

Opvallend is ook het verschil met de buurlanden: een Belgisch huishouden betaalt 39,29 cent per kilowattuur voor stroom. Bij een gemiddeld stroomverbruik van 2.300 kilowattuur scheelt dat 291 euro per jaar ten opzichte van het Nederlandse tarief.