Van 1,90 euro verlies naar 13 cent winst per kilo: zo moet recycling batterijen veranderen

Recyclingbedrijven die accupakketten uit elektrische voertuigen verwerken, slagen er tot op heden niet in hun kosten terug te verdienen uit de opbrengst van teruggewonnen grondstoffen. Dat is een van de kernbevindingen van een tussenbericht van de HHL Leipzig Graduate School of Management, opgesteld in het kader van het Europese onderzoeksproject SAFELOOP. In dat project werken 15 instellingen uit 11 landen aan veiligere en duurzamere lithium-ionbatterijen voor elektrische voertuigen.

Transport belangrijke oorzaak
Een groot deel van het verlies is terug te voeren op transport. Uitgebouwde lithium-ionbatterijen worden officieel geclassificeerd als ‘gevarengoed’, waardoor vervoer gemiddeld 16 keer zo duur is als voor gewone vracht. Bedrijven die zich uitsluitend op batterijrecycling richten, presteren bovendien structureel slechter dan breder georiënteerde concurrenten, stelt het onderzoeksteam.

Die verliezen van transporteurs dreigen straks in de batterijprijs te landen. De Europese batterijenverordening verplicht vanaf augustus 2031 een minimumaandeel gerecycled materiaal in nieuwe voertuig-, industrie- en startbatterijen. Rekent men met een recyclingquote van 20 procent en worden de verliezen van de recyclingbedrijven volledig doorberekend, dan stijgt de prijs van een batterijpakket met circa 6 procent.

Tweede leven
Het onderzoek legt ook een verdelingsprobleem bloot. Een batterijpakket dat na zijn eerste leven als stationair energieopslagsysteem wordt hergebruikt, levert over zijn totale gebruiksduur 64 procent meer economische waarde op. Die meerwaarde belandt echter grotendeels bij de voertuig- en energieopslagexploitant en niet bij de fabrikant die de hogere recyclingkosten draagt. Daarmee mist de partij die het meest in betere recyclingprocessen zou moeten investeren juist de financiële prikkel.

Eigenaren van tweede-leven-accu’s staan bovendien voor stevige eisen: concurrerende kosten, aantoonbare gegevens over de accustatus en langlopende garanties. Uit acht expertgesprekken blijkt dat gemiddelde kosten, veiligheidszorgen en de risicoaversie van investeerders de verdere verspreiding van deze systemen verder afremmen.

34 procent minder recyclingkosten
Veiliger accuontwerp, kortere transportroutes, meer geautomatiseerde demontage, verdere specialisatie van recyclingbedrijven en bindende transportnormen kunnen de recyclingkosten gezamenlijk met circa 34 procent verlagen. Daarmee slaat het huidige verlies van 1,90 euro per kilogram om in een winst van 13 cent per kilogram. Zolang de meerwaarde van de circulaire keten bij de verkeerde partijen terechtkomt, ontbreekt echter de economische prikkel om in die verbeteringen te investeren.

Het onderzoeksteam pleit voor nieuwe coördinerende bedrijven die batterijpakketten gedurende beide levensfasen beheren en daarmee kosten en opbrengsten evenwichtiger verdelen over fabrikanten, exploitanten en recyclingbedrijven. ‘Europa heeft niet alleen betere batterijprocessen nodig, maar ook marktgebaseerde businessmodellen die circulariteit economisch levensvatbaar maken’, aldus onderzoeksleider Dima Smirnov van de HHL. ‘Zulke partijen zouden de batterijen en de daarin opgeslagen materialen kunnen bezitten, marktdruk kunnen opbouwen voor innovaties en tegelijkertijd de waarde uit het tweede batterijleven eerlijker kunnen verdelen.’