Provincies krijgen regie over nieuw hoogspanningsnet, kabinet hakt knoop door over bevoegd gezag

Via een internetconsultatie, die loopt van tot 28 september, vraagt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om reacties op een reeks wijzigingen in de Energiewet, Mijnbouwwet en Omgevingswet. Het wetsvoorstel, onderdeel van de tweede editie van de jaarlijkse vereenvoudigingswet uit het coalitieakkoord, bevat drie afzonderlijke maatregelen die de aanleg van energie- en CO2-transportinfrastructuur moeten versnellen.

Tweejarige vertraging voorkomen
De meest ingrijpende maatregel betreft het bevoegd gezag voor de aanleg van nieuwe 110 tot 150 kilovolt-hoogspanningsverbindingen. In de huidige situatie bepaalt een afweging per project of de gemeente of de provincie de ruimtelijke procedure voert. Juist die discussie leidt in de praktijk tot forse vertraging. Van de 19 complexe hoogspanningsprojecten die de afgelopen periode gezamenlijk zijn onderzocht door Rijk, provincies, gemeenten en netbeheerders in het kader van de Projectenaanpak Netcongestie, speelde bij 11 de vraag welk overheidsorgaan het bevoegd gezag is. Die vertraging kan oplopen van enkele maanden tot ruim twee jaar.

Met het wetsvoorstel wordt de aanleg van nieuwe 110 tot 220 kilovolt-verbindingen als provinciaal belang aangewezen. Gedeputeerde staten worden daarmee van rechtswege bevoegd gezag en hoeven niet langer per project te beargumenteren of de provincie de ruimtelijke procedure overneemt. Het investeringsplan ‘Net op Land 2026-2040’ van TenneT omvat naar schatting zo’n 90 nieuwe 110 tot 150 kilovolt-verbindingen en 60 nieuwe stations, waarvoor dit straks de standaardroute wordt. De maatregel raakt uitsluitend de aanleg van nieuwe verbindingen. Verzwaring of onderhoud van bestaande verbindingen valt er niet onder. Over eerder gemaakte afspraken om leges te kunnen heffen voor provinciale projectprocedures schreef Solar & Storage Magazine eerder al.

Meer maatwerk voor mijnbouw
Voor mijnbouwprojecten introduceert het wetsvoorstel een uitzonderingsmogelijkheid. De minister van Economische Zaken en Klimaat kan besluiten om voor een specifiek, kleinschalig project geen projectbesluit vast te stellen als dit geen aantoonbare meerwaarde heeft. De reguliere vergunningsprocedure, met een doorlooptijd van circa 6 maanden, vervangt dan het projectbesluit dat al snel 11 tot 16 maanden in beslag neemt. Gedacht wordt aan kleinere aanpassingen aan bestaande mijnbouwwerken op de Noordzee waarbij geen conflicterende ruimtelijke belangen spelen.

Daarnaast wordt de gedoogplicht uitgebreid voor CO2-buisleidingen met een transportcapaciteit van minimaal 2 megaton CO2 per jaar. Een gedoogplicht houdt in dat grondeigenaren kunnen worden verplicht de aanleg of sloop van een leiding toe te staan als minnelijke overeenstemming uitblijft. Daarvoor was een uitgebreider onderbouwingsproces vereist dan straks nodig is. Bovendien geldt voortaan ook een gedoogplicht van rechtswege voor de ontwerpfase, wat een tijdwinst van 3 tot 8 maanden oplevert. Die maatregel is van direct belang voor grote CO2-transportprojecten als de Delta Rhine Corridor en de Delta Schelde Connection, een geplande leiding van zo’n 40 kilometer van de Belgische grens bij Antwerpen naar Moerdijk.