Einde aan jarenlange onzekerheid: kabinet besluit eindelijk over afstandsnorm voor windmolens op land

Staatssecretaris Annet Bertram van Infrastructuur en Waterstaat heeft twee sets Kamervragen beantwoord over de milieunormen voor windturbines op land. De vragen werden gesteld door Henk Vermeer (BBB) over de wetenschappelijke basis van geluidsnormen en door het lid Sjoukje van Oosterhout (PRO) over het uitblijven van een besluit over nationale normen.

Geen extra bescherming
Uit de antwoorden op de Kamervragen blijkt dat het kabinet kiest voor een afstandsnorm van twee keer de tiphoogte als instructieregel bij ruimtelijke besluiten, zoals het vaststellen van een omgevingsplan. Afwijken naar een kleinere afstand is toegestaan mits dit beargumenteerd wordt.

‘Een afstandsnorm biedt geen extra bescherming tegen hinder van windturbines, deze wordt immers al door de milieunormen over bijvoorbeeld geluid verzekerd. De afstandsnorm biedt enkel duidelijkheid aan burgers, omwonenden en bestuurders over de afstand tussen woningen en windturbines’, aldus Bertram in de Kamerbrief.

Overbrugging loopt tot 2027
De definitieve normen zullen niet voor 1 januari 2027 in werking treden. Het kabinet verlengt de overbruggingsregeling voor bestaande windparken, de tijdelijke regeling die de huidige milieunormen in stand houdt, tot en met 31 december 2027.

Eerder was toegezegd de Tweede Kamer voor de zomer over de nieuwe normen te informeren, maar in de laatste ministerraad voor de zomervakantie vond geen finale besluitvorming plaats. Afgelopen week is het besluit alsnog genomen. Het ontwerpbesluit wordt voor het einde van dit jaar voor de zogenoemde voorhang aan het parlement aangeboden, waarna de formele procedure start.

Geluidsgrens op 45 decibel
In het nieuwe ontwerpbesluit is een standaardwaarde van 45 decibel Lden voorgesteld voor windturbinegeluid, in combinatie met een grenswaarde van 47 decibel Lden. Lden staat voor ‘level day-evening-night’ en is de Europese maatstaf voor het gemiddelde geluidsniveau over een etmaal, waarbij avond- en nachtgeluid zwaarder meetelt.

De lagere standaardwaarde ten opzichte van de huidige norm van 47 decibel biedt omwonenden een betere bescherming. Onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) naar hinder en slaapverstoring door windturbinegeluid in de Nederlandse context wordt eind 2026 verwacht.

Pijplijn windparken loopt leeg
De onzekerheid over het uitblijven van duidelijke nationale normen heeft bijgedragen aan een teruglopende pijplijn voor windparken op land. Dat erkent de staatssecretaris in de beantwoording: ‘De onzekerheid heeft inderdaad bijgedragen aan een daling in de verwachte toekomstige realisatiegraad en pijplijn voor windturbines op land.’ Naast de normonzekerheid spelen ook netcongestie, bezwaar- en beroepsprocedures en defensiebeperkingen een rol.

De provincie Gelderland is van plan een afstandsnorm van twee keer de tiphoogte op te nemen in de provinciale Omgevingsverordening. Uit een eigen analyse van de provincie blijkt echter dat dit ertoe leidt dat de doelstelling voor windenergie in regio Foodvalley in het kader van de Regionale Energiestrategieën (RES’en) niet meer haalbaar is. Met de nationale instructieregel wil het kabinet voorkomen dat provincies onderling afwijkende normen gaan hanteren.