Slimme private laadpalen verplicht in België: ‘Goed voor het stroomnet en consument’

Hoe kijken jullie bij de Belgische federatie voor zero-emissiemobiliteit naar de uitrol van elektrisch vervoer (ev)?
‘In België wordt de groei vooral gedreven door fiscale voordelen voor elektrische bedrijfswagens. In Frankrijk en delen van de rest van Europa is de motivatie anders: geld besparen op dure fossiele brandstof en meer zekerheid creëren omdat je niet weet wat die olieprijzen nog gaan doen. Klimaat is eigenlijk niet langer de hoofdreden. Ze hebben vooral begrepen dat je met een elektrische auto goedkoper kan rijden.’

Hoe verhoudt Vlaanderen zich tot Wallonië?
‘De woon- en bebouwingsstructuur in Wallonië verschilt sterk van die in Vlaanderen, waardoor ook de behoefte aan publieke laadinfrastructuur anders is. Historisch lag de nadruk in Wallonië bovendien sterker op snelladen langs de grote verkeersassen, terwijl de uitrol van publieke AC-laadinfrastructuur later op gang kwam. Daar komt nu duidelijk verandering in. Sinds deze zomer wordt de eerste regionale concessie uitgerold, goed voor 3.165 nieuwe publieke laadpunten in 2 jaar tijd. Ook de historische concentratie van leasemaatschappijen in Vlaanderen vertekende lange tijd het beeld van de regionale ev-markt.’

Maar de particulier blijft achter…
‘Via de bedrijfswagenmarkt hebben we elektrisch rijden in België al sterk op de kaart gezet. Daar mogen we best trots op zijn: België wordt in Europa vaak aangehaald als voorbeeld van hoe snel zo’n omslag kan gaan. Bij particuliere kopers verloopt die transitie veel trager. In landen zoals Frankrijk en Duitsland zien we daar vandaag meer beweging. Het gebrek aan stimulansen voor particulieren speelt zeker een rol, maar verklaart niet alles.’

Wat dan wel?
‘Ik denk dat we vooral moeten werken aan de perceptie. In de berichtgeving horen we nog steeds dat elektrische auto’s te duur zijn of dat laden moeilijk is, terwijl het aanbod aan betaalbare modellen sterk is gegroeid en de laadinfrastructuur vandaag veel uitgebreider is. Veel van die percepties stammen nog uit de beginjaren van elektrisch rijden. Zo leefde lang de vrees dat batterijen na enkele jaren massaal vervangen zouden moeten worden. In de praktijk blijken ze veel langer mee te gaan en beter te presteren dan destijds werd verwacht.’

Hoe kijk jij naar het verplichten van slimme laders in België?
‘Je moet het grotere plaatje bekijken, niet alleen naar de losse onderdelen. Er is de afgelopen jaren al veel vastgelegd aan de kant van de laadpaal zelf: denk aan de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD), de Renewable Energy Directive (RED) en AFIR, de Europese verordening voor infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Die laatste dekt vandaag al de publieke laadinfrastructuur, onder meer met de verplichting van snelladers om de 60 kilometer langs de snelweg en waar je met bankkaart moet kunnen betalen. Vanaf 1 januari 2027 komt daar de ISO 15118-20-norm bij, het technische protocol dat smart charging en plug-and-charge mogelijk maakt.’

De grote verandering is?
‘Diezelfde norm gaat vanaf 1 januari 2027 ook gelden voor private laadpunten, thuis of op een grotere bedrijfsparking. De laadpaal hoeft het niet per se fysiek te kunnen, maar moet het protocol wel begrijpen. Dit is trouwens geen Belgisch maar een Europees besluit. Groothandels ruimen nu al hun voorraad op, zodat er vanaf 1 januari niets meer verkocht wordt dat niet voldoet. Met andere woorden: ook fabrikanten hebben zich daar al op voorbereid.’

Is dit een goede zaak?
‘Absoluut. Kijk naar het bredere elektrificatieverhaal: alle puzzelstukjes moeten uiteindelijk samenvallen. Als veel mensen na het werk thuiskomen en hun auto meteen op vol vermogen beginnen te laden, kan dat lokale verbruikspieken versterken. Slim laden maakt het mogelijk om dat laadmoment en laadvermogen beter af te stemmen op de beschikbare capaciteit en het energiesysteem. Wat nog verder moet worden uitgewerkt, is de communicatie en afstemming met het elektriciteitsnet zelf. Ook op Europees niveau wordt daar binnen de verdere ontwikkeling van de gridcodes aan gewerkt. Maar je moet ergens beginnen: ervoor zorgen dat nieuwe laadpunten technisch in staat zijn om slim te laden, is een logische eerste stap.’

Particulieren gaan dan meer voor een laadpaal betalen?
‘Het prijsverschil is niet dramatisch; hij wordt er echt niet dubbel zo duur van. Een slimme laadpaal kost nog geen duizend euro. Wie het niet doet, betaalt daar bovendien onrechtstreeks uiteindelijk voor, hoogstwaarschijnlijk via hogere nettarieven, samen met alle andere aangeslotenen, omdat hij blijft bijdragen aan netcongestie. Vandaar dat VEKA bij niet-naleving een boete tot 2.000 euro kan opleggen. Ook bij een latere controle kan worden opgetreden als de installatie nog steeds niet conform is. Als we zulke verplichtingen invoeren, is het logisch dat er ook op de naleving ervan wordt toegezien.’

In hoeverre gaat dit ook installateurs aan?
‘Ook installateurs hebben hier een belangrijke rol: zij moeten hun klanten correct informeren over de geldende verplichtingen en een conforme oplossing aanbieden. Wil een klant daar toch van afwijken, dan is het belangrijk dat de installateur dat goed documenteert. Zo is achteraf duidelijk welk advies werd gegeven en welke keuze de klant zelf heeft gemaakt.’

Zijn de auto’s en laadpunten technisch al klaar voor slim en bidirectioneel laden?
‘Voor slim laden zijn de technologie en oplossingen vandaag al breed beschikbaar. Bidirectioneel laden, waarbij de auto ook energie kan terugleveren aan de woning of het net, is een volgende stap. Steeds meer automodellen en laadpunten ondersteunen die technologie, maar ze is nog niet universeel beschikbaar en autofabrikanten zijn vandaag ook niet algemeen verplicht om ze te voorzien. Een slimme laadpaal heeft trouwens ook zonder bidirectioneel laden al duidelijke voordelen. In Vlaanderen kan die helpen om verbruikspieken en daarmee de impact van het capaciteitstarief te beperken. In Wallonië kan het laden worden afgestemd op de verschillende tariefperiodes. Zo laad je zoveel mogelijk op momenten waarop dat voor het net én voor je energiefactuur het interessantst is.’