Depraetere: cyberveiligheid omvormers is een kwestie voor Europa

Bovendien is de cyberveiligheid van omvormers volgens haar een kwestie voor de Europese Unie (EU). In Vlaanderen zijn per 1 april volgens de cijfers die Depraetere tot haar beschikking heeft ruim 334.000 omvormers van zonnepanelen aangesloten op het distributienet waarvan de producent in China gevestigd is.

Kill switches
Vlaams volksvertegenwoordiger Robrecht Bothuyne (cd&v) stelde in het parlement een reeks vragen aan de minister van Energie over de cyberveiligheid van omvormers van Chinese makelij.

Dit naar aanleiding van zorgen over zogenaamde ‘kill switches’ in Chinese omvormers die op afstand geactiveerd zouden kunnen worden. Een opdeling van de cijfers naar provincieniveau is volgens de minister niet beschikbaar.

Risico bij cloudinfrastructuur
De minister meldt dat netbeheerder Elia een project is gestart onder de naam GridShield, dat de weerbaarheid van het elektriciteitsnet tegen cyberaanvallen van onder meer zonnepaneelinstallaties moet versterken. Elia test daarin via ethische hacking hoe kwetsbaar gedecentraliseerde energietechnologieën zijn, waaronder pv-omvormers.

Depraetere erkent dat moderne omvormers verbonden zijn met digitale platformen en cloudinfrastructuur voor monitoring en in bepaalde gevallen ook aansturing. ‘Niet kan worden uitgesloten dat omvormers via externe toegang op grotere schaal worden beïnvloed, in het bijzonder wanneer grote aantallen toestellen gekoppeld zijn aan dezelfde platformen of centrale servers’, schrijft de minister in haar antwoorden op de vragen van Bothuyne.

Het risico situeert zich volgens haar hoofdzakelijk in de cloudinfrastructuur, communicatieprotocollen en externe dienstverleners, eerder dan bij de individuele omvormers zelf.

Europees kader richtinggevend
Fluvius beschikt over een Noodplan Elektriciteit en voert meermaals per jaar crisisoefeningen uit, inclusief afschakelscenario’s. Digitale meters en flexcontracten, ook via de zogeheten fallback-flex, bieden bijkomende regelmogelijkheden. In Nederland concludeerde het kabinet eerder al dat een verbod op kill switches feitelijk al bestaat via bestaande Europese regelgeving.

Depraetere vindt het overdreven om elke niet-Europese omvormer als risicovol te beschouwen. Voor een beleidsantwoord wijst zij op het Europese niveau: de NIS2-richtlijn, de Cyber Resilience Act (CRA), de Network Code on Cybersecurity (NCCS) en beperkingen op het gebruik van EU-financiering voor leveranciers met een hoog risicoprofiel. Vlaanderen volgt de Europese ontwikkelingen op via de overlegstructuur ENOVER Veiligheid, samen met de federale overheid die cyberveiligheid als beleidsdomein coördineert.