Afrikaanse vraag naar zonnepanelen groeit fors

Vergeleken met volwassen zonne-energiemarkten zoals Europa, Noord-Amerika en China, bevindt de Afrikaanse zonne-energiesector zich volgens het marktonderzoeksbureau nog in een vroege ontwikkelingsfase.

Tot 80 procent energiemix
Tegen de achtergrond van de wereldwijde energietransitie en een onderontwikkelde energie-infrastructuur trekt Afrika de laatste jaren steeds meer internationale aandacht als opkomende investeringsmarkt. De energiemix van het continent blijft sterk afhankelijk van aardgas, steenkool, waterkracht en olie.

Noord-Afrikaanse landen als Algerije en Egypte blijven voornamelijk leunen op gasgestookte elektriciteitsopwekking, terwijl Zuid-Afrika al lang zwaar afhankelijk is van steenkool, dat nog altijd goed is voor 75 tot 80 procent van de energiemix. In delen van Afrika onder de Sahara zorgt de beperkte dekking van het stroomnet ondertussen voor een sterke vraag naar offgrid- en microgridoplossingen.

Batterijen steeds belangrijker
Door aanhoudende stroomtekorten, netinstabiliteit en schommelende brandstofkosten worden zonnepanelen en energieopslagsystemen zoals batterijen steeds belangrijkere pijlers van de Afrikaanse energietransitie.

De vraag naar zonnepanelen bereikte in Afrika vorig jaar een niveau van 18 gigawattpiek. Op langere termijn, ondersteund door tenders voor utiliteitsprojecten, internationale financiering en beleid voor hernieuwbare energie, wordt verwacht dat de totale vraag naar zonnepanelen in Afrika oploopt naar 32 tot 45 gigawattpiek tegen 2030, aldus de schattingen van InfoLink.

Zuid-Afrika grootste markt
Aanhoudende stroomtekorten in Zuid-Afrika hebben de zelfconsumptievraag bij bedrijven en huishoudens versneld, wat groei van dakgebonden zonnepanelen en energieopslag ondersteunt. Gedecentraliseerde toepassingen vertegenwoordigen naar schatting meer dan 50 procent van de markt. Tegelijk blijft de overheid tenders voor grootschalige wind- en zonne-energieprojecten stimuleren via het Renewable Energy Independent Power Producer Procurement Programme (REIPPPP).

Biedronde 7 van dat programma kondigde eind 2024 al zijn eerste bekroonde inschrijvers aan, met aanvankelijk 1,8 gigawatt zonne-energie en 3,2 gigawatt windenergie als doel, later aangevuld met extra zonnestroomcapaciteit tot in totaal ongeveer 3,94 gigawatt toegekend vermogen. Deze projecten worden naar verwachting tussen 2026 en 2028 gebouwd.

Ppa’s versoepeld
Zuid-Afrika heeft daarnaast de afgelopen jaren geleidelijk beperkingen op private stroomopwekking en zakelijke stroomafnameovereenkomsten (ppa’s) versoepeld, wat verdere groei van de zakelijke ppa-markt ondersteunt.

De stijgende vraag naar groene stroom vanuit mijnbouw, datacenters en industriële gebruikers komt ook grondgebonden zonneparken en energieopslagprojecten ten goede. Onder het nieuwste Integrated Resource Plan (IRP) mikt de overheid op ongeveer 10 tot 11 gigawatt nieuwe omvormercapaciteit voor zonnepanelen en 8,5 gigawatt batterijvermogen tegen 2030 om de aanhoudende stroomtekorten en netstabiliteitsproblemen aan te pakken. Op de lange termijn verwacht InfoLink dat de jaarlijkse nieuwe vraag naar zonnepanelen in Zuid-Afrika oploopt naar 5 tot 6 gigawattpiek tegen 2030.

Egypte: van subsidie naar contracten
Ondertussen is Egypte een belangrijke zonne-energiemarkt in het noorden van Afrika. Hoewel gasgestookte opwekking lang centraal stond in de energiemix, hebben een krappere gastoevoer, stijgende elektriciteitsvraag en beperkingen in buitenlandse betaalmiddelen de overheid de laatste jaren aangezet om de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen.

Egypte introduceerde rond 2014 een feed-in-tariefregeling om internationale ontwikkelaars en buitenlandse investeringen aan te trekken, met het Benban Solar Park als een van de meest representatieve projecten die met die regeling zijn gerealiseerd. Naarmate meer utiliteitsprojecten in gebruik worden genomen en de kosten van zonnepanelen dalen, is het beleid van Egypte verschoven van feed-in-tarieven naar utility-scale stroomafnameovereenkomsten en internationale co-ontwikkelingsmodellen, om de subsidiedruk op de overheid te verlichten en de financiering en ontwikkeling van projecten efficiënter te maken.

42 procent hernieuwbaar
Egypte mikt nog altijd op een aandeel hernieuwbare energie van 42 procent in de elektriciteitsopwekking tegen 2030. In 2025 kwam de vraag naar zonnepanelen in het land uit op ongeveer 2,5 gigawattpiek. Begin 2026 tekende Egypte samenwerkingsovereenkomsten voor hernieuwbare energie ter waarde van ongeveer 1,8 miljard Amerikaanse dollar met verschillende bedrijven, met 1,7 gigawatt zonnepanelen, 4 gigawattuur energieopslag en plannen voor lokale productie van batterijen.

Op de lange termijn verwacht InfoLink dat de vraag naar zonnepanelen in Egypte oploopt naar 3 tot 4 gigawattpiek tegen 2030.

Tenders in Algerije
De overvloedige aardgasreserves van Algerije hebben de ontwikkeling van hernieuwbare energie historisch afgeremd. Door een herstructurering van de energie-exportmix en toenemende druk vanuit de energietransitie heeft de overheid echter utiliteitszonne-energietenders en een nationale planning voor hernieuwbare energie weer opgepakt.

Al in 2011 stelde Algerije een doel van 22 gigawatt hernieuwbare energie tegen 2030, waarvan minstens 13,6 gigawatt zonnepanelen. De Algerijnse zonnepaneelmarkt blijft gericht op door de overheid geleide tenders, veelal in samenwerking met staatsbedrijven. De tender van 2 gigawatt uit 2023 was een van de grootste zonne-energietenders van Noord-Afrika van de afgelopen jaren en sommige projecten zijn al in ontwikkeling. In 2025 kwam de vraag naar zonnepanelen in Algerije uit op ongeveer 2,3 gigawattpiek. Naar 2030 toe wordt gematigder groei verwacht door lange ontwikkelcycli en de nood aan verdere net- en infrastructuuruitbreiding, al loopt de totale vraag naar verwachting toch geleidelijk op naar 2,5 tot 3,5 gigawattpiek.

Lokalisatie wint terrein
Naast de 3 grootste markten wordt Marokko een belangrijke markt voor hernieuwbare energie en energieopslag. Vanuit de toeleveringsketen bezien hebben meerdere Afrikaanse landen steeds meer prioriteit gegeven aan lokalisatie en energie-onafhankelijkheid.

In Nigeria is lokale productie sinds de introductie van het Energy Transition Plan in 2022 geleidelijk onderdeel geworden van de energietransitieagenda, en tussen 2024 en 2025 zette de overheid het Nigeria First Policy-beleid en groene productiebeleid verder door om lokale assemblage en productie van zonnepanelen, omvormers en batterijen te stimuleren. Over het geheel genomen wordt de Afrikaanse zonne-energiemarkt geleid door grondgebonden projecten en door de overheid geleide tenders, met gecentraliseerde projecten die meer dan 60 procent van de totale vraag vertegenwoordigen, terwijl feed-in-tariefregelingen vooral voorkomen in vroege markten of oudere projecten. Naast Zuid-Afrika, Egypte en Algerije boeken ook landen als Kenia, Nigeria, Ghana en Ivoorkust vooruitgang met de uitrol van hernieuwbare energie.