Het dilemma | Eerste stap Vlaamse taxshift gezet, maar gaat het snel genoeg?

Welke stap heeft Vlaanderen vorige week vrijdag gezet?
‘De Vlaamse regering keurde een ontwerpdecreet met het oog op de Vlaamse taxshift goed. Die stond al in het regeerakkoord, maar dit ontwerp verfijnt de hoofdlijnen... Wij zien dit als een positieve ontwikkeling. De startdatum, 2028, is niet gewijzigd en we hebben nu eindelijk zicht op hoe die wijzigingen concreet impact zullen hebben op de energiefactuur.’

Wat is het verschil met de federale taxshift?
‘Die betreft de verschuiving van accijnzen van stroom naar gas, en is in mei goedgekeurd. Deze Vlaamse beslissing gaat over bepaalde heffingen die historisch in de elektriciteitsfactuur terecht zijn gekomen. Denk aan de groenestroomcertificaten en de warmtekrachtcertificaten. Die worden er nu uitgehaald en deels doorgevoerd op de gasfactuur, en in beperkte mate ook op stookolie. Concreet verschuift er 317 miljoen euro naar de gasfactuur. Daarnaast is sprake van een soort tax cut: nog eens 174 miljoen euro wordt via andere middelen uit de elektriciteitsfactuur gehaald. De federale taxshift en de invoering van ETS 2 in 2028 versterken deze Vlaamse taxshift.’

Wat betekent dit voor de prijsverhouding tussen elektriciteit en gas?
‘Vandaag betaal je voor elektriciteit ongeveer 4,1 keer zoveel als voor gas. Tegen de invoering in 2028 zakt die verhouding naar 3,1. Vanaf 2030 zijn bepaalde certificaten einde levensduur, waardoor we op 2,9 uitkomen – onder de drempel van 3. Dat is belangrijk met het oog op de uitrol van warmtepompen, maar ook voor verdere elektrificatie, zoals een laadpaal thuis. Energie-experts zeggen vaak dat we eigenlijk naar een verhouding van 2,5 moeten. Ook de Vlaamse regering houdt die 2,5 als langetermijndoelstelling aan, mogelijk te realiseren via de nettarieven en de federale btw.’

Wat merkt een gemiddeld gezin hiervan op de energiefactuur?
‘Voor een gezin met een gemiddeld elektriciteits- en gasverbruik is deze beslissing bewust budgetneutraal gehouden. Ongeveer 80 euro verdwijnt van de elektriciteitsfactuur, en er komt zo’n 80 euro bij op de gasfactuur. Een gezin dat al in een warmtepomp heeft geïnvesteerd, ziet wel een aanzienlijke daling op de elektriciteitsfactuur, en heeft natuurlijk geen gasfactuur meer. De bedoeling was om het voor huishoudens die nog fossiel verwarmen behapbaar te houden, maar vooral om mensen te belonen die nu al investeren in een warmtepomp, een elektrische wagen, of een collectief warmtenet.’

En voor bedrijven?
‘Bedrijven met een heel hoog gasverbruik, of die gas nodig hebben voor hoge temperaturen, kunnen gebruikmaken van bepaalde uitzonderingen. Voor anderen zal deze taxshift een aanmoediging zijn om in beweging te komen. We zien overigens al dat veel bedrijven in Vlaanderen actief aan het elektrificeren zijn. Voor hen is een interessantere energierekening juist een reden om investeringen die al op de planning stonden nu door te voeren.’

Is dit een doorbraak, of moet het allemaal veel sneller?
‘Als Vlaamse sectorfederatie voor de hernieuwbare energiesector zijn wij zeker tevreden met deze stap, ook omdat het een soort sluitstuk is van een reeks beslissingen die al genomen zijn, zoals het warmtepompplan. Mensen kijken uiteindelijk altijd naar hun eigen portemonnee. Dat perspectief is er nu. Zo wordt een warmtepomp ook financieel een interessante manier van verwarmen. Daarnaast is er nog een ander, reeds bestaand luik: begeleiding, leningen en premies. We hebben het gevoel dat de Vlaamse regering vandaag heel hard inzet op de warmtepomp, op het verduurzamen van warmte, en op elektrificatie van andere processen.’

Hoe groot is de impact werkelijk, gezien het nog tot 2030 duurt voordat de taxshift wezenlijk is?
‘Die opeenvolgende maatregelen zorgen ervoor dat het beleid een stuk coherenter is geworden. Neem de warmtepomp; er is een nieuwe doelstelling gezet om jaarlijks 60.000 stuks uit te rollen. Wij geloven dat dat een realistisch aantal is. De sector is er klaar voor. Installateurs hebben er interesse en zin. De taxshift zorgt ook op andere vlakken voor een duwtje: thuis laden van een elektrische wagen wordt er bijvoorbeeld ook interessanter door. De richting van de beslissingen geeft duidelijk het pad van elektrificatie aan, het is nu aan ons als sector om dit mee in te vullen en te realiseren, het gaat de goede kant op.’