Vlaams Parlement wil hoorzittingen over voorrangsregels stroomnet

Vlaams volksvertegenwoordiger Tom Ongena (Anders.) haalde in de Vlaamse commissie voor Wonen, Toerisme, Energie en Klimaat een bericht uit de Vlaamse krant De Tijd aan waaruit blijkt dat de Vlaamse meerderheidspartijen werken aan een voorstel van decreet met voorrangsregels voor aansluitingen op het stroomnet bij netcongestie. ‘Ik lees dat men met 3 grote prioriteitsgroepen zou werken, waarbij ik het toch wel opvallend vind dat bedrijven soms achteraan moeten aanschuiven’, stelde Ongena. ‘In feite komt het erop neer dat een school voorrang zou krijgen op een grote fabriek met duizenden werknemers, als ik de lijst mag geloven.’

Parlement moet debat voeren
Minister Melissa Depraetere (Vooruit) benadrukte dat het om een initiatief van het parlement zelf gaat. ‘Dat gaat niet over een afschakelplan, het gaat echt wel over de prioriteiten die worden gegeven en wat de volgorde wordt in gebieden waar er zich problemen voordoen’, lichtte ze toe. ‘Ik heb ook gezegd dat dit eigenlijk wel een kwestie is waarover er echt wel een maatschappelijk debat op gang moet komen.’

Ongena vroeg zich af of zo’n ingrijpende maatregel niet eerst een brede maatschappelijke consultatie verdient. ‘Hoe is dat voorstel van decreet tot stand gekomen? Werden ongewenste bijeffecten vermeden?’, wilde hij weten. Ook vroeg hij aandacht voor grote industriële spelers die hun installaties niet zomaar kunnen uitschakelen, en stelde hij voor om net als in Nederland batterijen en batterijparken in hun geheel aan te pakken bij het oplossen van de congestieproblematiek.

Roep om hoorzittingen
Robrecht Bothuyne (CD&V) nam het voor de minister op. ‘Het is wel wat oneerlijk om de communicatie van minister Bonte in uw schoenen te schuiven’, reageerde hij richting Ongena (red. minister Bonte verving minister Depraetere tot afgelopen week tijdens haar zwangerschapsverlof).

Bothuyne noemde het voorstel ‘het sluitstuk van een totaalbeleid’ en pleitte voor hoorzittingen met maatschappelijke actoren zodra het decreet in het parlement wordt besproken. Hij vroeg de minister bovendien om samen met de sector te werken aan een lokalisatiebeleid voor datacenters, mogelijk in de buurt van kerncentrales die de federale regering wil nationaliseren.

Datacenters naar achteren
Ongena liet zijn zorgen niet varen. ‘Datacenters worden al meteen helemaal naar achteren geschoven’, merkte hij op. ‘Nochtans spelen datacenters natuurlijk een belangrijke rol in de digitalisering en AI, zoals we weten.’ Hij vreesde dat het voorrangssysteem uiteindelijk ‘een rem kan zijn op onze economische groei’, en vroeg de minister om garanties dat het instrument een allerlaatste redmiddel blijft.

Filip Brusselmans (Vlaams Belang) ging nog verder in zijn kritiek. ‘De overheid moet gewoon kunnen voorzien in genoeg capaciteit op het net en in productiecapaciteit in het algemeen, zodat elke economische activiteit maar ook elke niet-economische activiteit kan doorgaan’, stelde hij. ‘Als je begint te werken met zo’n systeem van prioritering: dat schrikt investeerders af.’ Hij wees ook op de spanning tussen het Europese emissiehandelssysteem, dat het gebruik van fossiele brandstoffen afstraft, en een stroomnet dat mogelijk niet altijd voldoende capaciteit kan garanderen.

Geen rem, wel sturing
De minister benadrukte dat het voorstel vooral over nieuwe aansluitingen gaat, niet over het afsluiten van bestaande bedrijven. ‘Het is geen rem op de aansluiting van datacenters, het is vooral een sturing naar de locaties waar die wel naartoe kunnen om aangesloten te worden’, verduidelijkte Depraetere. ‘Het gaat natuurlijk vooral over de gebieden waar er een congestie is.’

Ze wees op de situatie in Nederland als afschrikwekkend voorbeeld. ‘Als je ziet hoe het er in Nederland aan toegaat: in zo’n situatie willen we echt niet terechtkomen’, aldus de minister. ‘Dat is voor heel veel bedrijven en gezinnen in Nederland niet goed geëindigd.’

Uiterste redmiddel
Zowel Bothuyne als Depraetere herhaalde dat de voorrangsregels een uiterste redmiddel moeten blijven, naast een ruimer pakket aan maatregelen tegen netcongestie. Ongena drong er in zijn laatste tussenkomst op aan dat de druk op andere oplossingen, zoals investeringen in het stroomnet en flexibele toepassingen, hoog moet blijven.

Hij verwees daarbij ook naar knelpunten zoals de bezwaarschriften tegen het Ventilus-project. ‘Ik denk dat het cruciaal is dat de druk op al die andere zaken heel hoog blijft’, besloot Ongena.