‘Windmolens en zonnepanelen moeten vaker afschakelen door nieuwe kerncentrales’

In antwoord op schriftelijke vragen van de Tweede Kamer bevestigt staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei dat kerncentrales technisch kunnen op- en afregelen op prijsprikkels, maar dat dit niet wegneemt dat de productie van wind- en zonne-energie vaker afgeschaald moet worden op momenten met veel aanbod. ‘Er zijn technische mogelijkheden om met een kerncentrale meer in te spelen op prijsprikkels en dus op- en af te regelen’, licht de staatssecretaris toe. Toch verwacht hij niet dat de nieuwe centrales structureel op vol vermogen gaan draaien: ‘Het is gegeven de verwachte hoeveelheden geïnstalleerd vermogen van hernieuwbare energie daarom niet waarschijnlijk dat kernenergie baseload zal draaien.’ Volgens De Bat gaat het om een inzet van 5.500 tot 6.500 vollasturen per jaar in scenario’s met veel opgesteld hernieuwbaar vermogen, in plaats van de eerder gevreesde permanente basislast.

Geen cijfers over gevolgen
Op de vraag hoeveel wind- en zonne-energie hierdoor jaarlijks zou worden afgeschakeld, hoeveel inkomsten producenten daardoor mislopen en welke bedragen de staat vervolgens aan de kerncentrales moet uitkeren via de prijsgarantie, blijft De Bat het antwoord schuldig. Hij verwijst voor deze 3 Kamervragen naar hetzelfde antwoord, waarin hij aangeeft dat de eisen aan de flexibiliteit van kerncentrales nog worden ontwikkeld en dat de Europese Commissie in het kader van de staatssteuntoets zal eisen dat kerncentrales niet worden gestimuleerd om te produceren onder de marginale kostprijs op momenten met veel aanbod van hernieuwbare energie.

Renteloze lening
Het kabinet kiest ervoor om de bouw van de nieuwe kerncentrales in eerste instantie volledig publiek te financieren, onder meer via een renteloze lening tijdens de bouwperiode, om de financieringslasten te beperken. Op de vraag of ook investeerders in zon, wind en aardwarmte voor zo’n renteloze lening in aanmerking komen, antwoordt De Bat ontkennend. ‘Het uitgangspunt voor het kabinet voor dergelijke financiering is: privaat waar dat kan, publiek waar dat moet’, stelt hij.

Voor zonne-energie, windenergie en aardwarmte geldt volgens de staatssecretaris dat deze technieken, naast eigen vermogen, in staat moeten zijn om financiering uit de markt op te halen. Wanneer een techniek een onrendabele top heeft en subsidie ontvangt via de SDE++, zijn de rentelasten volgens hem al ingeprijsd in de subsidiebedragen.

Miljarden aan investering
Voor de bouw van 2 grootschalige kerncentrales gaat het kabinet vooralsnog uit van een investering van 20 tot 30 miljard euro, exclusief financieringslasten, gebaseerd op eerdere technische haalbaarheidsstudies. Het kabinet werkt momenteel aan een zogenoemd Government Support Package, dat na verdere uitwerking ter goedkeuring wordt voorgelegd aan de Europese Commissie.

De ondersteuning bestaat uit een lening aan de staat die tijdens de operationele fase met rente wordt afgelost, gecombineerd met een prijsgarantie via een Contract for Difference. Na de aflossingsperiode moet er ook dividend naar de aandeelhouder terugvloeien. Concrete bedragen over verwacht rendement of terugverdientijd kan De Bat nog niet geven, omdat deze afhangen van het uiteindelijke ontwerp, de gekozen locatie en techniek, en van marktprijzen tot minstens 60 jaar in de toekomst.

Draagvlak ontbreekt in Groningen
Over de locatiekeuze meldt De Bat dat uit onderzoek blijkt dat 2 locaties in de Eemshaven technisch het beste scoren. Toch houdt het kabinet vast aan de eerdere afspraak om, als meerdere locaties geschikt blijken, de voorkeur te geven aan een locatie in Zeeland. ‘Belangrijk element van deze duiding is dat draagvlak voor de locatie Eemshaven ontbreekt’, schrijft de staatssecretaris, verwijzend naar moties waarin de Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraden zich tegen kerncentrales in Groningen hebben uitgesproken.