Tot 80 procent woningen kan volledig elektrificeren zonder netverzwaring

De Stroomversnelling bracht in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in kaart wat woningeigenaren met een bestaande 1-faseaansluiting eigenlijk kunnen, nu vanaf 1 juli ook particulieren in delen van Nederland op een wachtlijst komen voor een zwaardere aansluiting.

70 tot 80 procent
Voor het onderzoeksrapport ‘Kansen achter de meter’ analyseerden de onderzoekers de meetgegevens van 400 volledig geëlektrificeerde woningen. De belangrijkste conclusie: het gemiddelde warmteverlies van een Nederlandse woning ligt rond de 3 kilowatt_thermisch bij min 10 graden Celsius buitentemperatuur, waarmee de gemiddelde woning ruim binnen een lichte aansluiting blijft.

Naar schatting heeft 70 tot 80 procent van de woningen een warmteverlies onder de 5 kilowatt_thermisch en kan daarmee binnen een 1-faseaansluiting volledig elektrificeren, ongeacht of dat een aansluiting van 1 x 25 ampère of 1 x 35 ampère betreft.

Vuistregels voor warmtepomp
Het rapport geeft concrete vuistregels voor het maximale vermogen van een warmtepomp per aansluittype. Bij een aansluiting van 1 x 35 ampère wordt een warmtepomp tot 8 kilowatt_thermisch aangeraden, geschikt voor woningen met een warmteverlies tot 7 kilowatt_thermisch bij een lage aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem, of tot 5 kilowatt_thermisch bij een hogere aanvoertemperatuur.

Bij een lichtere aansluiting van 1 x 25 ampère ligt de grens lager: een warmtepomp tot 6 kilowatt_thermisch, passend bij een warmteverlies van maximaal 5 respectievelijk 4 kilowatt_thermisch.

Laadpaal elektrische auto
Een laadpaal voor de elektrische auto is bij een aansluiting van 1 x 35 ampère mogelijk met een load balancer, een apparaat dat het beschikbare vermogen automatisch verdeelt over de aanwezige apparaten.

Bij een aansluiting van 1 x 25 ampère wordt een laadpaal afgeraden, ook met load balancer, omdat dan sneller de contractuele grenzen worden overschreden.

Oorzaken van problemen
Niet het warmteverlies van een woning op zich is volgens de onderzoekers het grootste risico, maar vooral een slecht ingeregelde warmtepomp, een groot elektrisch bijverwarmingselement of een combinatie van beide. Bij een goed geïsoleerde woning, een correct ingeregelde warmtepomp en een lage aanvoertemperatuur daalt het benodigde elektrische vermogen aanzienlijk, waardoor een zwaardere aansluiting vaak overbodig wordt.

Wel signaleren de onderzoekers dat juist woningen met een hoger warmteverlies, vaak grotere en slechter geïsoleerde huizen, op dit moment relatief vaak een warmtepomp krijgen. Voor ongeveer 1 miljoen huishoudens met een lichte aansluiting van 1 x 25 ampère is daarom extra ondersteuning nodig om problemen te voorkomen.

Forse stroom aan aanvragen
Uit de cijfers van Stroomversnelling blijkt dat netbeheerders jaarlijks 150.000 tot 200.000 aanvragen voor netverzwaring van huishoudens ontvangen. Daarvan zijn 50.000 tot 70.000 aanvragen specifiek bedoeld voor een laadpaal, wat neerkomt op 31 procent van de elektrische rijders die hun aansluiting laat verzwaren. De resterende 100.000 tot 130.000 aanvragen hangen samen met andere doelen, waaronder de installatie van een warmtepomp.

Advies aan het Rijk
Stroomversnelling doet het Rijk een aantal concrete aanbevelingen om elektrificeren binnen de bestaande aansluiting te vergemakkelijken. Zo zou een verzwaring van 1 x 25 ampère naar 1 x 35 ampère anders behandeld moeten worden dan een overstap naar een 3-faseaansluiting. Dit omdat deze stap volgens Stroomversnelling vaak al eenvoudig te realiseren is.

Daarnaast pleit de organisatie voor betere open data van netbeheerders over de relatie tussen aansluitingen en woningkenmerken, voor prestatie-eisen aan de inregeling van warmtepompen binnen de ISDE-subsidie, en voor een apart onderzoek door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar praktijkwarmteverliezen op basis van slimmemeterdata. Ook zou een praktisch stappenplan woningeigenaren en installateurs moeten helpen om te bepalen hoe een woning veilig binnen een 1-faseaansluiting kan worden geëlektrificeerd.

Conclusie van het rapport
Stroomversnelling concludeert dat elektrificeren binnen een 1-faseaansluiting voor de meeste woningen haalbaar is, mits er voldoende aandacht is voor isolatie, een goed ingeregelde warmtepomp en een load balancer bij een laadpaal.

Voor de groep van ongeveer 1 miljoen huishoudens met de lichtste netaansluiting blijft extra ondersteuning nodig om te voorkomen dat zij alsnog tegen beperkingen aanlopen. Het Rijk kan daarbij volgens de onderzoekers een faciliterende rol spelen, vooral via beter onderzoek, betere datavoorziening en heldere communicatie richting woningeigenaren.

Techniek Nederland blij
Volgens voorzitter Mark Harbers van Techniek Nederland kan op basis van het nieuwe onderzoek een groot deel van de Nederlandse woningvoorraad gewoon op de bestaande aansluiting verder elektrificeren. ‘In de praktijk betekent dit dat we miljoenen woningen in ons land kunnen gaan verduurzamen, zonder dat we last hebben van netcongestie,’ aldus Harbers.

In Nederland hebben ongeveer 5 miljoen woningen een 1-faseaansluiting: 1 miljoen daarvan heeft een aansluiting van 1 x 25 ampère en 4 miljoen een aansluiting van 1 x 35 ampère. Techniek Nederland wil dat het goed inregelen van warmtepompen wordt gestimuleerd door hieraan prestatie-eisen te koppelen binnen de ISDE-subsidie, aangevuld met een aparte subsidie voor het inregelen van bestaande installaties. Tot slot onderschrijft de organisatie de aanbeveling van Stroomversnelling om een praktisch stappenplan te maken waarmee woningeigenaren en installateurs kunnen bepalen hoe een woning veilig en efficiënt binnen een 1-faseaansluiting kan worden geëlektrificeerd.