Trendwatcher Coppens: ‘China wil AI democratiseren, Amerika wil AI monopoliseren’

De Vlaming Coppens schilderde tijdens de Huawei Benelux Innovation Days in Rotterdam een indringend beeld van China als de nieuwe wereldleider in energie-innovatie, robots en kunstmatige intelligentie (AI). China doorliep de afgelopen 35 jaar 3 opeenvolgende ‘wonderen’ die het land transformeerden van goedkope werkplaats tot technologische innovatiemacht, betoogde de China-expert en auteur tijdens zijn keynote op de eerste editie van het evenement.

Van fabriek naar innovator
Het eerste wonder begon rond 1990, toen China uitgroeide tot de fabriek van de wereld. Achter dat succes schuilt geen toeval, maar 3 culturele drijfveren: coördinatie, collectivisme en pragmatisme. ‘Ik vrees niet de man die 10.000 trapbewegingen één keer oefent’, citeerde Coppens kung-fu-icoon Bruce Lee. ‘Maar ik vrees wel de persoon die één beweging 10.000 keer oefent.’ Die mentaliteit verklaart, aldus Coppens, waarom India, Indonesië en Brazilië in de jaren negentig identieke kansen hadden als China, maar nooit de fabriek van de wereld werden.

Het tweede wonder startte in 2008, toen 3G-licenties voor derde-generatie mobiele communicatie honderden miljoenen Chinezen voor het eerst een smartphone in handen gaven. Bedrijven als WeChat en Alipay bouwden ‘superapplicaties’ die de online- en offlinewereld naadloos integreerden: niet voor digitaal vermaak, maar als praktische offline dienstverlening aan consumenten. Hoe radicaal die verwevenheid is geworden, bleek in januari 2025, toen TikTok 24 uur offline ging en 170 miljoen Amerikanen in paniek raakten.

Schone energie als springplank
Het derde wonder begon rond 2015, toen China zijn blik niet langer op Silicon Valley richtte, maar op Duitsland. Met het ‘Made in China 2025’-plan streefde het land ernaar om in 10 industrietakken het kwaliteitsniveau van de Europese maakindustrie te bereiken. Dat doel is grotendeels gerealiseerd, constateerde Coppens. Nu kijkt Xi Jinping verder: China wil in 2030 de mondiale leider in innovatie zijn.

Schone energie is het meest tastbare bewijs van die ambities. China bouwde de afgelopen 5 jaar 4 keer zoveel capaciteit voor duurzame energie als de Europese Unie (EU) en 5 keer zoveel als de Verenigde Staten (VS). Die dominantie heeft een concrete economische basis: 10 procent van het bruto binnenlands product (bbp) van China komt inmiddels uit de schone-energiesector, wat Coppens het land de eerste ‘elektrostaat’ ter wereld deed noemen. In 2025 installeerde het land een recordhoeveelheid zonnepanelen en passeerde het de grens van 1 terawatt geïnstalleerd zonnestroomvermogen.

New Quality Productive Forces
Dit model wil China nu breed uitrollen via het beleidsconcept ‘New Quality Productive Forces’ (NQPF). Coppens noemde dit ‘de belangrijkste beleidslijn van China sinds de opening van het land in de jaren tachtig’, terwijl het in de meeste Europese boardrooms nauwelijks ter sprake komt.

Mobiliteit staat als eerste op de agenda: elektrische voertuigen, zelfrijdende auto’s en hogesnelheidstreinen die nu al 450 kilometer per uur rijden. De Europese importheffingen op Chinese elektrische auto’s bestrijden volgens Coppens slechts de symptomen van een fundamentelere verschuiving. BYD, voluit ‘Build Your Dreams’, begon ooit met de productie van eenvoudige auto’s voor mensen met weinig geld en werkte zich iteratief op naar voertuigen die – zo constateert de trendwatcher – inmiddels op gelijke voet staan met Europese premiummerken. Maar ook biotechnologie en de chipindustrie zijn als belangrijke sectoren aangemerkt.

Vliegtaxi’s en robots
Nog radicaler zijn de ontwikkelingen in wat China de ‘lage-hoogte-economie’ noemt. Op 1 juli 2026 treden nieuwe regels in werking die vliegende voertuigen voor personenvervoer commercieel toelaten in steden als Shanghai en Shenzhen. De prijs voor een ritje bedraagt circa 50 euro. ‘Als je dreigt je trein te missen, neem je een vliegtaxi’, vertelt Coppens om de betaalbaarheid te illustreren.

Op robotgebied is de groei minstens zo opvallend. Het bedrijf Unitree werkte zijn humanoidrobot (red. een robot die ontworpen is om qua lichaamsbouw en beweging op een mens te lijken) in 1 jaar op van een apparaat dat slechts met een zakdoek kon wapperen tot een machine die salto’s maakt en een halve marathon loopt in minder dan 50 minuten, sneller dan elk mens. Inmiddels verlaat ieder uur een humanoidrobot een Chinese fabriek, terwijl robots worden ingezet om nieuwe robots te bouwen. Meer dan 90 procent van alle humanoidrobots ter wereld komt momenteel uit China.

66 van 74 technologieën
Het Australian Strategic Policy Institute (ASPI), een toonaangevende Australische denktank, onderzocht 3 jaar lang leiderschap in 74 kritieke technologiedomeinen. Conclusie: China leidt in 66 domeinen, waaronder 28 waarvoor een feitelijk monopolie geldt. Amerika heeft in slechts 8 domeinen nog een voorsprong. Europa scoort nergens als eerste of tweede.

‘Altijd derde, vierde of vijfde’, constateerde Coppens droogjes. In sectoren als zeldzame aardmetalen, cruciale grondstoffen voor energieopslag en zonnepanelen, is die afhankelijkheid van China inmiddels strategisch zorgwekkend voor de gehele energietransitie.

AI: democratie versus monopolie
Op het vlak van kunstmatige intelligentie (AI) tekent zich een fundamentele kloof af. Meer dan 50 procent van alle grote taalmodellen ter wereld is van Chinese herkomst. 70 procent van alle generatieve AI-patentenfamilies werd al vóór de lancering van ChatGPT ingediend in China. Toen start-up DeepSeek vorig jaar bleek te presteren op het niveau van Silicon Valley-modellen, maar met een fractie van het budget, talent en zonder topchips van Nvidia, was de schok in de VS enorm. Omdat het model open source was, kon iedereen zelf controleren hoe het werkte.

‘China wil AI democratiseren, en alleen al die combinatie van woorden is veelzeggend. De VS kiest de tegenovergestelde weg en wil AI monopoliseren. In Europa beseffen we nog onvoldoende dat we daarbij volledig door de VS worden gekoloniseerd’, stelde Coppens onomwonden vast. Terwijl Europese bedrijven debatteren over de terugkeer op investering van AI-pilots, integreert het Chinese pr-bedrijf Blue Focus AI al als verplichte infrastructuur met een simpele interne regel: geen AI, geen bonus of promotie.

Ingenieurs als groeifactor
Coppens kwam met nog een wetenswaardig feitje: elk jaar studeren 3,57 miljoen ingenieurs af aan Chinese universiteiten. Samen met India levert het Aziatische continent twee derde van alle afgestudeerden op het gebied van wetenschap, technologie, engineering en wiskunde (STEM). In Hangzhou, thuisbasis van Alibaba en het start-up-ecosysteem rond DeepSeek, zijn AI-lessen al verplicht voor 6-jarigen. Over 10 jaar betreden zodoende 10 miljoen Chinese jongeren met een solide AI-achtergrond de arbeidsmarkt. Coppens noemt hen ‘Genius Z’: ze combineren de analytische scholing van hun voorouders met de creatieve vrijheid die hun generatie nu voor het eerst kan omarmen.

Rood of blauw
In zijn boek ‘China’s next miracle’ spreekt Coppens van blauwe en rode pillen. Europa heeft decennialang de ‘blauwe pil’ geslikt, in de metafoor van de film ‘The Matrix’: comfort boven realisme, bescherming van het verleden boven investering in de toekomst. Zoals hoogspringer Dick Fosbury in 1968 de Olympische gouden medaille won door zijn model volledig om te draaien, moeten Europese bedrijven en beleidsmakers volgens de trendwatcher ook anders denken. Waar de Chinese innovatiecyclus begint met grote volumes en iteratief verbetert naar kwaliteit, begint Europa altijd met kwaliteit en zoekt het daarna schaalgrootte. Dat laatste model werkt nog, maar raakt onder druk.

De uitweg zit niet in een frontale confrontatie. ‘Denk als water’, sloot Coppens af. ‘Niet frontaal, niet confronterend, maar vloeiend, aanpassend en gericht op de onderstroom. Maak de juiste keuzes, want dat is precies wat China 30 jaar geleden deed.’ Want, zo is de trendwatcher van mening, samenwerking op terreinen als de energietransitie en schone productie biedt Europa meer dan een protectionistische reflex die uiteindelijk niemand dient.