Recordaantal EPB-boetes zorgt voor kritiek Vlaams Parlement: ‘Wereldkampioen pestboetes’

Afgelopen kalenderjaar legde het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) voor 7,3 miljoen euro aan energieprestatieboetes op aan Vlaamse bouwers en verbouwers. De energieprestatie en binnenklimaat-regelgeving (EPB) verplicht wie bouwt of grondig renoveert om aan strenge energienormen te voldoen en daarover tijdig de nodige documenten in te dienen. Een gemiddelde boete bedraagt 3.000 euro, met uitschieters tot 23.000 euro.

Tweede jaar op rij
Het is al voor het tweede jaar op rij een record: vorig jaar werd ook al een recordaantal EPB-boetes opgelegd, goed voor bijna 6,5 miljoen euro. ‘U bent samen met deze Vlaamse Regering wereldkampioenhouder in pestboetes’, verweet Dries Devillé (Vlaams Belang) de minister.

Raf Van Gestel (PVDA) schetste de harde realiteit van een verbouwer: ‘Je mag je job niet verliezen, je mag niet ziek worden, problemen met aannemers en architecten, prijzen van bouwmaterialen die door het dak schieten. Een totaalrenovatie komt tegenwoordig al overeen met 300.000 euro.’ In plaats van steun te krijgen, worden mensen beboet, luidt zijn kritiek. ‘Met boetes zet je geen 2 stenen op elkaar.’ Ook Marianne Verhaert (Anders.) liet haar ongenoegen blijken. ‘3.000 euro, omdat je een documentje vergeet in te dienen. Is dat de beloofde solidariteit van Vooruit?’

Kafkaiaanse regelgeving
Andries Gryffroy (N-VA), lid van de meerderheidscoalitie, richtte zijn pijlen niet op de minister zelf maar op de complexiteit van de regels. ‘Ongeveer 20 procent van de boetes gaat over laattijdig indienen of niet indienen, maar 80 procent gaat over het feit dat het te complex is, waardoor er fouten gemaakt worden’, duidt hij. Als voorbeeld haalde hij een bouwer aan die besluit zijn dak volledig te herbouwen en daardoor plots aan dezelfde verplichtingen moet voldoen als bij nieuwbouw, met een kier onder de deur van 9 millimeter die een boete van 100 euro per deur oplevert. ‘Hoe gebruiksvriendelijker en transparanter, hoe minder fouten er gemaakt kunnen worden, en hoe minder boetes er opgelegd zullen worden’, aldus Gryffroy, die een evaluatie van het EPB-kader opeist, zoals afgesproken in het regeerakkoord. Ook Robrecht Bothuyne (cd&v) was duidelijk: ‘Energiezuinig bouwen of verbouwen zou winst, geluk en comfort moeten opleveren, en geen boetes.’

Nadia Naji (Groen) wees erop dat dit debat een jaar eerder ook al gevoerd werd, met beloftes van aanpassingen als resultaat. ‘Vandaag bepalen we hier samen dat ze niet voldoende zijn, dat er nog altijd mensen onterecht worden beboet doordat het te veel administratie is’, stelde zij. Maurits Vande Reyde (onafhankelijke) trok de vergelijking met de rechtsongelijkheid tussen overheid en burger: ‘Als u als overheid een fout maakt ten nadele van iemand, dan is er niks aan de hand. Maar een burger betaalt 3.000 euro voor een attestje.’

Minister houdt voet bij stuk
Minister Bonte erkende de complexiteit, maar verwierp de kritiek op het boetebeleid als zodanig. ‘Elke boete is er een te veel’, gaf hij toe, maar hij wees er tegelijk op dat meer dan 95 procent van de mensen de EPB-verplichtingen correct en binnen de termijnen nakomt. Hij verdedigde ook de steun die al bestaat: ‘Ik denk niet dat er ooit zoveel middelen zijn uitgegeven om mensen te helpen in hun verbouwingen, met budgetten die ongezien zijn in het kader van Mijn VerbouwPremie, Mijn VerbouwLening en Mijn VerbouwBegeleiding’, vertelde hij.

Aanvragen voor de Mijn VerbouwLening stegen recent met 60 procent. Wie overmacht kan aantonen, zoals een faillissement van de aannemer, is vrijgesteld van een boete. Over de EPB-regeling zelf was hij positief: ‘Sinds de invoering in 2006 is het gemiddelde energiepeil van een nieuwbouwwoning gedaald met meer dan 95 procent op 20 jaar tijd.’

Evaluatie op komst
Op het punt van vereenvoudiging deed Bonte wel een toezegging. Hij bevestigde dat er een lopend traject is om het EPB-kader samen met het energieprestatiecertificaat (EPC) te integreren tot één gestroomlijnd systeem. Een EPC toont hoe energiezuinig een woning is en bepaalt mede de renovatieplicht bij aankoop. ‘In de mate dat we nog transparantie bij kunnen creëren, dat we het nog eenvoudiger kunnen maken, moeten we dat zeker doen. We moeten die evaluatie permanent maken’, aldus Bonte. Gryffroy kondigde ook aan dat er een voorstel van decreet in de maak is om zonnepanelen en laadpalen met een digitale meter uit het fraudedecreet te halen, wat een categorie boetes in de toekomst overbodig maakt.

Afschaffen mag niet
Het volledig afschaffen van de EPB-boetes, zoals Devillé eiste, wees Bonte resoluut van de hand. ‘Dat kan niet vanwege het Europees kader waarbinnen we zitten. In artikel 3 staat dat er gesanctioneerd moet worden’, zo verduidelijkte hij. Bovendien zou afschaffen onrechtvaardig zijn tegenover de ruime meerderheid die de regels wel naleeft. Devillé stelde de retorische vraag of de minister dan ook bereid is de boetes terug te betalen die zijn opgelegd op basis van onduidelijke of te complexe regels die de overheid zelf heeft gecreëerd. Een antwoord op die vraag bleef uit.