Raad van State verbiedt zonnepark in weidevogelgebied Callantsoog

Een projectontwikkelaar vroeg in 2022 een omgevingsvergunning aan bij de gemeente Schagen voor de bouw van een zonnepark in Callantsoog, op een perceel aan de Helmweg, hoek Duinweg. Het beoogde park beslaat 60 hectare, waarvan 50 hectare ingericht als zonnepark en 10 hectare als natuur.

Gemeenteraad weigerde
Het geplande vermogen van de zonnepanelen bedraagt 73 megawattpiek. De gemeenteraad weigerde een zogeheten verklaring van geen bedenkingen af te geven. Dat document moet de gemeenteraad afgeven voordat het college van burgemeester en wethouders een omgevingsvergunning kan verlenen wanneer het bouwplan afwijkt van het bestemmingsplan. Zonder die verklaring kon de vergunning niet worden verleend.

De rechtbank Noord-Holland verklaarde het beroep van de initiatiefnemer in 2023 al ongegrond. Daarna volgde hoger beroep bij de Raad van State.

Rijksregie of gemeente?
De initiatiefnemer voerde in hoger beroep aan dat niet de gemeente, maar de minister van Klimaat en Groene Groei bevoegd was om over de aanvraag te beslissen. Op grond van de Elektriciteitswet 1998 geldt namelijk de rijkscoördinatieregeling voor zonneparken met een vermogen van minimaal 50 megawatt. Dat is een procedure waarbij de rijksoverheid de besluitvorming over grote energieprojecten coördineert en deels naar zich toe trekt.

De Raad van State bevestigde dat de rijkscoördinatieregeling inderdaad van toepassing was op dit project, en dat de rechtbank Noord-Holland daardoor onbevoegd was geweest om de zaak te behandelen. De rechtbank had de zaak nooit mogen beoordelen; dat was voorbehouden aan de Raad van State zelf, als eerste en enige instantie. De uitspraak van de rechtbank werd daarom vernietigd. Tegelijkertijd oordeelde de Raad van State dat de gemeente desondanks bevoegd was het weigeringsbesluit te nemen, en dat de minister, als zij op tijd op de hoogte was gesteld, er in dit geval waarschijnlijk voor had gekozen de rijkscoördinatieregeling buiten toepassing te verklaren. Het procedurele gebrek werd daarmee gepasseerd.

Weidevogels gaan voor
De kern van de zaak draait om de ligging van het perceel. Het heeft deels de bestemmingen ‘Agrarisch’ en ‘Agrarisch met waarden’, en valt bovendien binnen een aangewezen weidevogelleefgebied. Op grond van het gemeentelijk beleid voor zonneparken zijn zonnepanelen in dat gebied buiten het bouwblok verboden. De initiatiefnemer betoogde dat het perceel door jarenlange intensieve agrarische teelt feitelijk ongeschikt was geworden als leefgebied voor weidevogels, en dat het beleid daarmee onevenredig uitpakte.

De Raad van State verwierp dit betoog. Uit een ecologische quickscan die de initiatiefnemer zelf had laten uitvoeren, bleek juist dat het perceel wel geschikt is als nest-, foerageer- en rustplaats voor verschillende diersoorten, waaronder weidevogels. Het argument dat het terrein ongeschikt zou zijn, was daarmee niet aannemelijk gemaakt. Het beschermen van weidevogelleefgebied als grond voor weigering bleef daarmee overeind.

Hardheidsclausule gepasseerd
Het gemeentelijk beleid bevat een hardheidsclausule: een escape waarmee de gemeenteraad in bijzondere gevallen of bij groot maatschappelijk belang van zijn eigen regels kan afwijken. De initiatiefnemer deed ook hierop een beroep. De Raad van State oordeelde echter dat de gemeenteraad niet verplicht was die clausule toe te passen. Het feit dat een zonnepark bijdraagt aan duurzaamheidsdoelstellingen is daarvoor onvoldoende. In de woorden van de rechter: als dat voldoende zou zijn, zou ieder zonnepark aanleiding geven om af te wijken van de beleidsregels, waarmee die regels betekenisloos zouden worden.

Ook het beroep op het gelijkheidsbeginsel, verwijzend naar een ander zonnepark in de gemeente dat wél een vergunning ontving, faalde. Die zonneweide ligt niet in een weidevogelleefgebied en is daarmee geen vergelijkbaar geval. Het beroep werd ongegrond verklaard. Wel moet de gemeente Schagen de proceskosten vergoeden: 2.802 euro aan rechtsbijstand en 913 euro aan griffierecht.