Bezorgdheid in Vlaams Parlement over renovatieplicht huurwoningen

Het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) werkt momenteel aan het ontwerp van het Gebouwenrenovatieplan 2050. Dat plan geeft aan hoe Vlaanderen de komende decennia wil toegroeien naar volledig gerenoveerde, energiezuinige gebouwen, en is ook de Vlaamse uitwerking van de herziene Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen, de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD).

Bulletlening
Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat Hans Bonte (Vooruit) bevestigde tijdens een commissievergadering van het Vlaams Parlement dat het plan nog voor de zomer ter goedkeuring wordt voorgelegd aan de Vlaamse Regering. In maart bracht de Milieu- en Natuurraad van Vlaanderen (Minaraad) al een advies uit over het plan, waarbij de raad wees op een kloof tussen de ambities en de praktische uitwerking.

Vlaams Parlementslid Marianne Verhaert (Anders.) stelde minister Bonte meerdere vragen over de financiering van renovaties. Ze vroeg of de overheid meer wil inzetten op bulletleningen als alternatief voor klassieke subsidies. Een bulletlening is een lening waarbij pas aan het einde van de looptijd wordt terugbetaald, of op het moment van verkoop van de woning. Bonte wees erop dat een dergelijke formule al bestaat in het kader van het Vlaams Noodkoopfonds: ‘Via het Vlaams Noodkoopfonds kunnen gezinnen die een kwalitatief ondermaatse woning aankopen en geen mogelijkheden hebben tot bijkomende financiering, een renteloze lening van maximaal 50.000 euro krijgen voor hun renovatie’, lichtte hij toe. Die lening wordt rechtstreeks aan de aannemer uitbetaald en pas na 20 jaar of bij verkoop terugbetaald. ‘Het opschalen van formules van bulletfinanciering kan voor een welbepaalde doelgroep bij renovatie een oplossing bieden voor de financieringsbehoefte’, aldus de minister.

Derdebetalers
Verhaert vroeg ook naar derdebetalersregelingen voor de private huurmarkt, waarbij verhuurders investeren in renovatie en de kosten via de energiefactuur worden terugverdiend zonder de huurder te belasten.

Bonte ging daar niet dieper op in. Wat huurprijsstijgingen na renovatie betreft, verwees hij naar het Vlaams Woninghuurdecreet: de huurprijs ligt in principe vast voor de duur van de overeenkomst, met uitzondering van indexatie. ‘Een herziening kan op vastgelegde tijdstippen, of op elk moment na energiebesparende maatregelen’, duidt de minister.

Regisseur gemeente
Op de vraag hoe gemeenten juridisch verankerd kunnen worden als regisseur voor collectieve renovaties, antwoordde Bonte dat hij de bestaande wettelijke instrumenten wil versterken. Energiehuizen spelen daarin een centrale rol: die verstrekken energieleningen en bieden burgers informatie en begeleiding.

‘Vanuit het woonbeleid krijgen lokale besturen de opdracht om burgers met vragen over wonen te informeren, te adviseren en te begeleiden, onder meer door in elke gemeente een laagdrempelig woonloket aan te bieden’, aldus Bonte.

Data en appartementen
Het VEKA werkt in het kader van de omzetting van de Europese richtlijn aan een uniforme data-infrastructuur die gebouwgegevens en energieprestaties op een gestandaardiseerde manier samenbrengt. ‘We moeten dus nog werken aan een robuust informatiekader, zodat de energierichtlijn voor dergelijke gebouwen op een correcte manier kan worden toegepast’, aldus Bonte.

De vraag over vereenvoudigde besluitvorming binnen appartementsgebouwen beantwoordde Bonte omdat dit een federale bevoegdheid is die vastligt in het Burgerlijk Wetboek. Voorgangster Melissa Depraetere had de bevoegde federale minister van Justitie al aangesproken over een oplossing, maar de stand van zaken is Bonte onduidelijk.

Zorg over 2030
De meest kritische noot in de commissievergadering klonk van Verhaert zelf. Vanaf 2030 is een minimaal energieprestatiecertificaat (EPC)-label verplicht als onderdeel van de minimale woningkwaliteitsvereisten. Een EPC-label geeft aan hoe energiezuinig een woning is, op een schaal van A tot G. Huurwoningen die in 2030 niet aan de norm voldoen, kunnen ongeschikt worden verklaard en mogen niet langer verhuurd worden. Bonte kondigde aan al vanaf 2028 een huurprijsindexatieverbod in te voeren als extra stimulans voor verhuurders.

Verhaert betwijfelt of dat voldoende is: ‘Ik maak mij ernstig zorgen over wat er op ons afkomt. Er zouden wel eens heel veel huurders op straat kunnen komen te staan. De wachtlijsten met kandidaten voor een sociale huurwoning kunnen gigantisch uitbreiden’, waarschuwde zij. Ze pleitte ook voor een grotere rol van het renovatiepaspoort, een document dat stap voor stap aangeeft wat een woning nodig heeft om tegen 2050 aan de wetgeving te voldoen, en reikte Nederland aan als voorbeeld. In Nederland loopt op dit moment een traject voor een renovatiepaspoort en energiehuis. ‘We moeten ook niet altijd proberen het warm water uit te vinden, we moeten durven kijken naar wat men bijvoorbeeld in Nederland doet’, stelde Verhaert.

Bonte deelt de bezorgdheid over de haalbaarheid van de deadlines, maar wil vasthouden aan de afgesproken beleidslijn: ‘We gaan ons beleid verderzetten en effectief hopen dat we mensen overtuigen, ook via ondersteuning, om de renovatieresultaten te behalen die we met zijn allen afgesproken hebben’, aldus de minister. ‘Waar nodig bijsturen en versterken, indien we merken dat ze echt niet tot de gewenste resultaten zouden leiden.’