Tweede Kamer wil dat Crisiswet Netcongestie deze zomer klaar is

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat van Klimaat en Groene Groei steunde het overgrote deel van de moties waar komende week over gestemd wordt en die werden ingediend naar aanleiding van het eerdere debat.

Crisiswet
Felix Klos (D66) en Alisha Müller (VVD) dienden samen een motie in met het verzoek de Crisiswet Netcongestie uiterlijk deze zomer te presenteren. De wet moet versnelde beroepsprocedures mogelijk maken, meer vergunningsvrije activiteiten toestaan, bevoegd gezag centraliseren bij projecten van nationaal belang en Europese wet- en regelgeving sneller implementeren. De motie vraagt ook om in kaart te brengen of een lex silencio positivo, het principe dat wie zwijgt instemt, kan worden ingevoerd bij vergunningsprocedures voor energie-infrastructuur.

Staatssecretaris De Bat gaf de motie oordeel Kamer. ‘Dit heeft de hoogste prioriteit’, bevestigde hij. De staatssecretaris nuanceerde tegelijk de verwachtingen. ‘Ik wil deze niet te hoog maken. Ik denk dat je juist sneller tot resultaat zult komen met verschillende ingrepen op verschillende plekken dan met één grote wet.’ Klos reageerde dat het hem ging om de urgentie: ‘Zolang die urgentie wordt gevoeld bij het kabinet, ben ik tevreden.’

Vergunningen vereenvoudigen
Afgelopen maand meldde de staatssecretaris dat de eerste onderdelen van het Wetgevingsprogramma Stroomlijnen energieprojecten in consultatie gaan als onderdeel van de Vereenvoudigingswet.

Henk Jumelet (CDA), Alisha Müller (VVD), Felix Klos (D66) en Pieter Grinwis (ChristenUnie) dienden tijdens het debat een motie in om vergunningsvrije netuitbreiding binnen de grenzen van bestaande transformatorstations mogelijk te maken. De staatssecretaris gaf ook deze motie oordeel Kamer. ‘Dat is inderdaad ook wat we graag willen: de vergunningsvrije grenzen zo goed mogelijk oprekken om te zorgen dat we tempo kunnen maken’, aldus De Bat.

Aparte versnellingsroute
JA21 en ChristenUnie dienden een motie in voor een aparte versnellingsroute als onderdeel van het wetgevingsprogramma Stroomlijnen energieprojecten, gericht op uitbreiding en nieuwbouw van cruciale transformatorstations en hoogspanningsstations. Daarin moet worden onderzocht hoe vergunningplichten kunnen worden vereenvoudigd of gebundeld, hoe procedures parallel kunnen verlopen en of cruciale stations als projecten van groot maatschappelijk belang onder rijksregie of provinciale regie gebracht kunnen worden.

De Tweede Kamer moet wat de Kamerleden betreft uiterlijk 1 oktober hierover worden geïnformeerd. De staatssecretaris gaf de motie oordeel Kamer, mits het eerste verzoek als ‘verkennen’ wordt gelezen. Van den Berg stemde daarmee in.

Prognoses elektriciteitsvraag
JA21, ChristenUnie en VVD dienden daarnaast een motie in over de prognoses van de elektriciteitsvraag. Het finale elektriciteitsgebruik lag in 2024 rond 105 terawattuur, terwijl ramingen voor 2030 uitgaan van 136 terawattuur en voor 2035 van circa 190 terawattuur. Deze sterk uiteenlopende schattingen werken direct door in netcongestie, wachttijden en investeringsbeslissingen van netbeheerders. De motie verzoekt de regering samen met de Autoriteit Consument & Markt (ACM), TenneT, het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en Netbeheer Nederland de prognoses doorlopend bij te stellen en inzichtelijk te maken wanneer netbeheerders groeiende vraag kunnen faciliteren. Een concreet plan moet uiterlijk in het vierde kwartaal van 2026 klaar zijn.

De staatssecretaris gaf de motie oordeel Kamer en benadrukte dat dergelijke toetsing noodzakelijk is ‘om onnodige wachtrijen te voorkomen.’

Geleerde lessen
ChristenUnie, D66, JA21 en CDA hebben het kabinet daarnaast via een motie gevraagd om de geleerde lessen uit de crisisaanpak in de regio Flevopolder-Gelderland-Utrecht (FGU) te evalueren en actief toe te passen bij de aanpak van netcongestie in andere regio’s. In de FGU-regio dreigde eerder een aansluitstop voor het stroomnet. De evaluatie moet ook ingaan op de invulling van de rollen van het Rijk, netbeheerders en medeoverheden.

De staatssecretaris gaf ook deze motie oordeel Kamer. ‘Het lijkt me ontzettend waardevol om die leerlessen door te vertalen. We moeten dit namelijk doen’, aldus De Bat.

Onderinvesteringen
Grinwis (ChristenUnie) en Jumelet (CDA) vroegen tijdens het debat ook aandacht voor onderinvesteringen bij de netbeheerders. De ACM constateert volgens hen al sinds 2020 achterblijvende investeringen bij netbeheerders, maar neemt daartegen niet zodanige actie dat netbeheerders sneller voldoende transportcapaciteit realiseren.

Met de motie verzoeken ze de regering de ACM te vragen investeringsplannen nadrukkelijker te toetsen op onderinvesteringen en te monitoren of verbeteringen ook daadwerkelijk worden doorgevoerd. ‘Waarom zouden we dat niet doen?’, liet De Bat duidelijk blijken zich in de motie te kunnen vinden.

Energiescans en besparing
Sjoukje van Oosterhout (GroenLinks-Partij van de Arbeid) diende op haar beurt een motie in om provincies, gemeenten en netbeheerders opdracht te geven energiebeelden op te stellen met daarin vraag, aanbod, opslag en buffers van alle energiebronnen. Zo kunnen gemeenten gerichter beleid voeren. Ook deze motie kreeg oordeel Kamer.

Müller (VVD), Klos (D66), Jumelet (CDA), Van den Berg (JA21) en Grinwis (ChristenUnie) dienden tot slot een motie in om de beschikbare flexibiliteitspotentie bij industriële bedrijven in kaart te brengen. Flexibiliteit houdt hier in dat bedrijven hun stroomverbruik aanpassen aan de drukte op het net. Vervolgens moeten netbeheerders, decentrale overheden en ondernemers samenwerken om zo veel mogelijk van die potentie te contracteren. Juridische belemmeringen moeten worden weggenomen. De Tweede Kamer moet wat de Kamerleden betreft voor het einde van het jaar worden geïnformeerd. Ook deze laatste motie kreeg van de staatssecretaris oordeel Kamer.

Eerdere toezeggingen
Voorafgaand aan het tweeminutendebat had de staatssecretaris al een reeks toezeggingen gedaan aan de Kamer. Voor de zomer informeert hij de Tweede Kamer over netbewuste nieuwbouw. Ook ontvangt de Tweede Kamer voor de zomer via de woonmonitor informatie over de concrete gevolgen van de zogeheten pauzeknop voor woningbouw in Utrecht, de maatregel waarmee de netaansluiting van nieuwe woningbouwprojecten tijdelijk werd bevroren.

Op korte termijn ontvangt de Tweede Kamer daarnaast de validatie van het nieuwe rekenmodel waarmee netcongestie en capaciteit worden doorgerekend. Kort na de zomer volgen de eerste regels met betrekking tot de 26 wetgevingsprogramma’s waarmee het kabinet de aanleg van energie-infrastructuur wil versnellen. Ten slotte wordt de Tweede Kamer voor de zomer geïnformeerd over aanvullende maatregelen rond de inzet van vliegende brigades, mobiele teams die snel kunnen worden ingezet bij knelpunten in de netuitbreiding.