Vlaanderen beboet zonnepanelen op asbestdaken, aantal overtredingen onbekend

Het plaatsen van zonnepanelen op asbesthoudende dakbedekking is in Vlaanderen een milieumisdrijf dat sanctioneerbaar is. De plaatsing gaat veelal gepaard met beschadiging van de asbestdaken waardoor schadelijke asbestdeeltjes vrijkomen. Toch meldt minister Brouns na vragen in het Vlaams Parlement dat er in de meeste gevallen door de handhavingsdiensten geen herstel wordt opgelegd, wat betekent dat de zonnepanelen niet verwijderd hoeven te worden.

Geen gestructureerde registratie
Gevraagd naar het aantal keer dat dergelijke inbreuken beboet worden, antwoordt de minister: ‘De gevraagde cijfers kunnen niet worden aangeleverd. Het dossiersysteem van de beboetingsinstantie houdt de specifieke schending van het plaatsen van zonnepanelen op asbesthoudende daken niet gestructureerd bij. Het is daarom praktisch gezien niet mogelijk om de precieze aantallen boetedossiers voor deze schending te filteren.’

Voor particulieren variëren de meeste boetes van 400 euro tot 2.400 euro. Voor professionelen variëren de meeste boetes van 800 euro tot 4.800 euro, meldt de minister. Het is zeer uitzonderlijk dat er geen sanctie wordt opgelegd, bijvoorbeeld wegens faillissement van de overtreder of onvoldoende bewijzen om het misdrijf te kunnen toerekenen aan de overtreder.

Risicogebaseerde benadering
Uit de communicatie van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) in een van de dossiers blijkt dat zij bij al geplaatste zonnepanelen niet adviseren om tot verwijdering over te gaan, hoewel tegelijk wordt erkend dat het plaatsen van zonnepanelen op een asbestdak een milieumisdrijf kan uitmaken en aanleiding kan geven tot sanctionering.

Gevraagd naar zijn mening daarover zegt de minister: ‘Principieel vind ik dit niet wenselijk, maar in deze gaat het om een risicogebaseerde benadering. Bij verwijdering kan opnieuw een risicovolle situatie worden gecreëerd en dat willen we vermijden.’

Leeuw zonder tanden
Pieters vindt dat een enerzijds-anderzijds-houding. ‘Een minister die het beleid van zijn diensten niet wenselijk vindt, moet bijsturen en niet wegkijken’, stelt Pieters. ‘Het is perfect mogelijk om een veilige verwijdering op te leggen en daarop toezicht te houden. Op die manier is de handhaving effectief, en worden geen gezondheidsrisico’s gelopen.’

Een handhaver kan volgens hem via een aanmaning of een bestuurlijke maatregel verplichten om de zonnepanelen terug te verwijderen. ‘We vermoeden dat in de meeste gevallen geen herstel wordt opgelegd, gezien de eerder beschreven afwegingen’, aldus Brouns. Door het gebrek aan cijfers zijn er ook geen cijfers over het aantal keer dat herstel wordt opgelegd.

Materialendecreet
Pieters noemt het behoorlijk hallucinant dat de overheid niet weet hoeveel boetes ze uitschrijft. ‘De meeste boetes variëren van 400 euro tot 2.400 euro, maar we hebben geen idee hoeveel boetes we uitschrijven? En zonder de verplichting de zonnepanelen veilig terug te verwijderen blijft de handhaving een leeuw zonder tanden en is het een quasi regularisatie’, vertelt Pieters. ‘Dat is geen goed signaal.’

In Vlaanderen is het plaatsen van zonnepanelen op asbestdaken wettelijk verboden via het Materialendecreet. Eigenaren van gebouwen met asbestdaken moeten daarom eerst het volledige dak asbestvrij maken voordat ze kunnen investeren in zonnepanelen. Om deze transitie te stimuleren, introduceerde de Vlaamse regering in 2022 een subsidieregeling voor de combinatie van asbestverwijdering en zonnepanelen.