De harde cijfers | Energiecoöperaties realiseren 40 procent minder zonnepaneelinstallaties

Uitit de Lokale Energie Monitor 2025 van HIER blijkt dat het aantal nieuwe pv-projecten daarmee vorig jaar vergelijkbaar was met 2016, toen 64 projecten werden opgeleverd.

Het totaal aantal gerealiseerde coöperatieve zonne-energieprojecten staat nu op 1.425. Sinds 2008 plaatsten energiecoöperaties gezamenlijk 439,6 megawattpiek aan zonnepanelen. Dit is voldoende om ongeveer 158.247 huishoudens van stroom te voorzien.

Vermogensgroei daalt
Ook de groei van het coöperatief zonvermogen neemt af. In 2025 kwam er 43,7 megawattpiek bij. Een jaar eerder bedroeg de toename echter nog 78,1 megawattpiek. Het nieuw geïnstalleerde pv-vermogen is daarmee met 44 procent afgenomen. Grote projecten die opvallen zijn Zonnepark Graafsebaan van Brabantstroom met 11,9 megawattpiek en Zonnepark Woudhuis van deA met 10,8 megawattpiek.

Pijplijn van 369,3 megawattpiek
Het aantal stopgezette projecten daalde wel fors, van 59 in 2024 naar 12 in 2025. Coöperaties zetten plannen stop vanwege vertraging of uitblijven van netaansluiting door congestie, onrendabele businesscases door hogere operationele kosten of het terugtrekken van grondeigenaren.

Er zijn momenteel 125 projecten gepland voor de realisatie in 2026 en 2027 met een totaalvermogen van 369,3 megawattpiek. Dit zijn 47 projecten minder dan vorig jaar, hoewel het geplande vermogen ongeveer gelijk blijft door enkele grootschalige zonneparken. Daarnaast zijn volgens de onderzoekers nog een 170 zonnestroomprojecten in voorbereiding met een vermogen van 278,9 megawattpiek, maar of deze de komende jaren gerealiseerd worden is minder zeker. Het aantal geplande projecten bestaat voor 58 procent uit zonnedaken, 36 procent grondgebonden zonneparken, 4 zonnecarports en 1 drijvend zonnepark.

Verdeling over provincies

Noord-Brabant en Gelderland realiseerden samen meer dan 80 procent van het nieuw toegevoegde coöperatieve zonnepaneelvermogen. In Noord-Brabant kwam er 20 megawattpiek bij, voornamelijk door zonnepark Graafsebaan van 12 megawattpiek en zonnepark Aasdonken van 6 megawattpiek. Gelderland voegde bijna 14 megawattpiek toe, grotendeels door zonnepark Woudhuis.

Overijssel realiseerde de meeste nieuwe projecten met 17 stuks, gevolgd door Noord-Brabant met 8 projecten en Noord-Holland en Drenthe met elk 7 projecten. Qua totaal coöperatief vermogen lopen Noord-Brabant met 90 megawattpiek, Gelderland met 72 megawattpiek en Overijssel met 71 megawattpiek voorop.

Daken domineren nog
Het overgrote deel van de nieuwe coöperatieve zonprojecten bevindt zich op daken: 91,6 procent van de 66 nieuwe projecten. Dit betreft 54 daken met een totaalvermogen van 5,13 megawattpiek. Het aandeel in vermogen van daken bedraagt inmiddels 38 procent, waar dit in 2023 nog 46 procent was.

Daarnaast kwamen er 11 nieuwe collectieve zonneparken op land en water bij, waarvan één drijvend zonnepark. Samen vertegenwoordigen deze 38,1 megawattpiek aan zonnepanelen. Het totaal aantal grondgebonden en drijvende zonneparken staat nu op 119, met een gezamenlijk vermogen van 269,9 megawattpiek.

In 2025 werd ook 1 zonnecarport gerealiseerd: Solarcarport De Kuil bij ‘t spant van WattNu. Er zijn nu 4 coöperatieve solarcarports in Nederland met een totaalvermogen van 2,4 megawattpiek.

Crisisteam
Het aantal nieuwe zonnestroomprojecten met één of meerdere beschikkingen van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE) daalde verder. In 2023 waren dit er nog 133, in 2024 95 en in 2025 59. Daarnaast zijn 4 projecten met SDE-subsidie gerealiseerd.

De financiële situatie van veel coöperaties staat onder druk. Van de 139 respondenten in de monitor geeft 40 procent aan een goede financiële situatie te hebben, 45 procent een matige situatie en 15 procent een slechte situatie. EnergieSamen, Windunie, om nieuwe energie en Energie VanOns richtten een crisisteam op om te zoeken naar oplossingen.

Negatieve prijzen problematisch
Als belangrijkste oorzaak voor de financiële problemen noemen coöperaties negatieve elektriciteitsprijzen. Dit werd door 59 respondenten aangegeven. Hogere operationele kosten werden 47 keer genoemd en te weinig subsidie-inkomsten 39 keer. Op momenten dat de stroomprijs negatief is ontvangen coöperaties geen subsidie.

Om de situatie te verbeteren, pleiten 33 respondenten voor een hogere vergoeding voor geleverde stroom. De HIER-monitor signaleert dat de toenemende druk op de businesscase voor zonne-energieprojecten een belangrijke verklaring is voor de afname van het aantal gerealiseerde projecten sinds 2022.