Netbeheerders wijzen spanningscontrole aan als definitieve oorzaak blackout Spanje

Het expertpanel van ENTSO-E, de Europese netwerkorganisatie van hoogspanningsnetbeheerders, heeft onderzocht wat de oorzaak was van de stroomuitval in Spanje en Portugal.

Veel samenhangend factoren
Het 49 leden tellende panel – bestaande uit vertegenwoordigers van hoogspanningsnetbeheerders, regionale coördinatiecentra, Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER) en nationale toezichthouders – concludeert dat de blackout het gevolg was van een combinatie van veel samenhangende factoren.

Het onderzoek wijst op oscillaties, hiaten in spanning- en reactief vermogencontrole, verschillen in spanningsreguleringspraktijken, snelle verminderingen van opwek en generatorkoppelingen in Spanje, en ongelijke stabilisatiemogelijkheden. Deze factoren leidden tot snelle spanningsstijgingen en een cascade van generatorkoppelingen die loskwamen, wat resulteerde in de blackout.

Spanningscontrole cruciaal
‘Het gaat niet om hernieuwbare energie, het gaat om spanningscontrole’, aldus ENTSO-E-voorzitter Damián Cortinas tijdens de presentatie van het eindrapport. ‘Er is niets in de aanbevelingen dat niet morgen geïmplementeerd kan worden. Spanningscontrole is al lang bekend.’ Het rapport benadrukt dat zonne-energie en windenergie inmiddels de grootste bron van elektriciteit in de EU zijn en over de technische mogelijkheden beschikken om spanningsstabiliteit te bieden.

Op basis van de bevindingen formuleert het expertpanel aanbevelingen om soortgelijke gebeurtenissen in de toekomst te voorkomen. Het gaat om versterkte operationele praktijken, verbeterde monitoring van systeemgedrag en nauwere coördinatie en data-uitwisseling tussen actoren in het energiesysteem. De bevindingen onderstrepen ook de noodzaak dat regelgevende kaders zich aanpassen om de evoluerende aard van het energiesysteem te ondersteunen.

Regelgeving moet meebewegen
De blackout van 28 april was volgens het panel een gebeurtenis van een nieuw type, en de aanbevelingen zijn gericht op het versterken van de veerkracht van het systeem met oplossingen die technologisch al inzetbaar zijn. De stroomuitval benadrukt hoe ontwikkelingen op lokaal niveau gevolgen kunnen hebben voor het hele systeem en onderstreept het belang van sterke verbindingen tussen lokaal en Europees systeemgedrag en coördinatie. Tegelijkertijd moeten marktmechanismen, regelgevende kaders en energiebeleid in lijn blijven met de fysieke limieten van het systeem.

Zonne-energie niet oorzaak
In reactie op het rapport hebben SolarPower Europe, de Spaanse brancheorganisatie UNEF, de Portugese vereniging voor hernieuwbare energie APREN, de Global Solar Council en de Global Renewables Alliance een gezamenlijke verklaring uitgegeven. Zij benadrukken dat zonne-energie en batterijen met de juiste kaders de stabiliteit van het stroomnet kunnen versterken.

De brancheorganisaties roepen op tot versnelde regelgevingsaanpassingen die nodig zijn voor netweerbaarheid, stabiliteit en systeemflexibiliteit. Zij pleiten er met name voor dat hernieuwbare energie dynamische spanningscontrole mag leveren en dat de integratie van batterijen en netvormende omvormers wordt gefaciliteerd. Deze technologieën zijn al beschikbaar en zouden moeten worden ingezet om stabiele spanningsniveaus te ondersteunen, variabiliteit te beheren en hernieuwbare energiezekerheid te leveren.