Einde salderingsregeling: analoge stroommeter direct vervangen door digitale of afwachten?

De wettelijke plicht voor een digitale meter is logisch?
‘Het apart registreren van afname en invoeding ligt voor de hand als je kijkt naar hoe onze energiewereld verandert. Die op één hoop gooien is niet langer gewenst, mede vanwege het einde van saldering vanaf 2027. Netbeheerders bieden daarbij eigenlijk altijd standaard de slimme - op afstand uitleesbare - meter aan. Tegen dat laatste was veel weerstand vanuit organisaties die zich hard maken voor het beschermen van de privacy van burgers.’

Jij vindt die terecht?
‘Ik denk dat gezonde argwaan ten opzichte van het vervaardigen en bewaren van gegevens altijd goed is. Kijk naar het akkefietje met Odido dat nu speelt, waardoor informatie van gigantisch veel mensen die al lang had moeten worden vernietigd nu op straat ligt. Dat kan tot behoorlijke ellende leiden. Elke keer dat je gegevens verzamelt en opslaat, kan er iets misgaan.’

Dat verzet was succesvol…
‘Netbeheerders bieden de slimme digitale meter, die op afstand uitleesbaar is, nu standaard aan. Maar er is een opt-out gekomen. Je kunt ook aangeven dat je een nieuwe energiemeter zonder communicatiemodule wilt – een domme digitale meter. Dat recht heb je dus.’

Dan moet je zelf je meterstanden doorgeven…
‘Klopt, de slimme digitale meter heeft ook een hoop voordelen, zowel voor de consument als voor het systeem. Daarmee kan de aangeslotene bijvoorbeeld gemakkelijk meer inzicht krijgen in zijn energiehuishouding en -kosten, bijvoorbeeld middels de reguliere verbruiksinformatie die hun leveranciers moeten bieden. Daarnaast maakt het meer producten mogelijk, bijvoorbeeld dynamische prijzen en hopelijk in de nabije toekomst ook deelname aan congestiemanagement.’

Vanwege de beschikbaarheid van die kwartierdata…
‘Exact. Bovendien kun je die werkelijke meetgegevens gebruiken ten behoeve van processen in de hele sector. Zo maken ze het voor TenneT mogelijk om de onbalansverrekening voor marktpartijen – bijvoorbeeld Essent, Greenchoice en Budget Energie – exacter overeen te laten komen met de werkelijke afname en de werkelijke invoeding van hun klanten, zodat afrekeningen zuiverder worden. Op deze wijze worden de onbalanskosten nauwkeuriger bij de veroorzaker neergelegd, wat als het goed is leidt tot een prikkel om minder onbalans te veroorzaken. Deze nieuwe wijze van onbalansverrekening wordt per 1 mei ingevoerd.’

Zo’n 500.000 huishoudens hebben nog geen digitale meter, hoe problematisch is dat?
‘We zitten al op ongeveer 90 procent digitale meters bij huishoudens in Nederland. Bied je echter de optie om de oude analoge draaischijfmeter te behouden, dan leidt dat tot zelfselectie. De nieuwe meter zal veelal worden geweigerd door mensen voor wie die niet voordelig is, bijvoorbeeld zonnepaneeleigenaren die willen ontkomen aan terugleverkosten van energieleveranciers. Die profiteren dan van niet meedoen, en wel ten koste van de mensen die dat wel doen. De winst die mensen behalen door zich bewust aan kosten te onttrekken wordt altijd door iemand anders opgehoest.’

Hoe meer mensen meedoen, hoe kleiner de impact van die weigeraars.
‘Dat klopt natuurlijk. We gaan 100 procent slimme meters ongetwijfeld nooit halen, door technische redenen en heel specifieke gevallen. Die uitzonderingen zul je altijd hebben, bijvoorbeeld vanwege een slecht bereik van het uitleessignaal in een bepaald gebied en meterkasten met asbest die de boel flink kunnen vertragen. Daarom is het ook niet erg dat mensen het recht hebben op die domme digitale meter, of hun slimme meter uit te zetten en die als “dom” gebruiken. Vanuit systeemperspectief is het echter wel wenselijk dat er veel slimme meters actief zijn. Zo kan het systeem in mijn ogen het best functioneren. Uiteindelijk moet je je in elk geval aan de wet houden. Van de draaischijfmeter gaan we dus wel echt afscheid nemen.’

Werk je niet mee, dan kan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) gaan handhaven middels een dwangsom.
‘Dat is uiteindelijk de consequentie als je je niet aan de wet houdt. Een belangrijkere vraag is echter wel wat je gaat doen; wordt het een domme of slimme digitale meter? Het is eigenlijk jammer dat beide opties niet gelijkwaardig worden aangeboden door netbeheerders, inclusief een goede uitleg over de bijbehorende voor- en nadelen. Maar welke keuze je ook maakt, ze plaatsen die nu nog gratis. Over het algemeen zou ik mensen aanraden voor de slimme meter te kiezen. Als je geen gebruik wil maken van de uitlezing op afstand, kun je die communicatiefunctie op zo’n meter gewoon uit laten schakelen, terwijl je de mogelijkheid openhoudt om daar later op terug te komen - zonder dat dat je geld kost. Zo hoef je later geen kosten te maken als je die alsnog wilt, bijvoorbeeld omdat je overgaat op een dynamisch energiecontract.’