EU herziet verordening voor kritieke grondstoffen

De Raad van de Europese Unie (EU) – bestaande uit de minister van de 27 EU-lidstaten – heeft nu zijn onderhandelingspositie goed gekeurd over een wijziging van de Critical Raw Materials Act (CRMA). Deze verordening trad in mei 2024 in werking en moet de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen voor onder meer batterijen, windmolens en zonnepanelen garanderen.

Onmisbare materialen
De belangrijkste wijziging is dat de verantwoordelijkheid voor het aanwijzen van grote bedrijven die kritieke grondstoffen gebruiken, verschuift van de lidstaten naar de Europese Commissie. Kritieke grondstoffen zijn economisch onmisbare materialen – zoals lithium, kobalt en zeldzame aardmetalen – waarvoor de aanvoer kwetsbaar is omdat ze vaak uit slechts 1 of enkele landen komen.

De Europese Commissie krijgt ook de bevoegdheid om voor grote bedrijven maatregelen voor te stellen als hun aanvoer van kritieke grondstoffen dreigt te worden verstoord. Zulke maatregelen kunnen onder meer grenzen stellen aan de afhankelijkheid van 1 leverancier, maar moeten wel rekening houden met de beschikbaarheid van alternatieven. De Raad verduidelijkt dat het hierbij gaat om zogenoemde ‘best efforts’-maatregelen: bedrijven moeten aantoonbaar hun best doen, maar er geldt geen absolute resultaatsverplichting.

Leveringszekerheid en risico
Het standpunt van de Raad ondersteunt de doelstellingen van het voorstel van de Europese Commissie, maar stelt aanvullende eisen aan transparantie en verantwoording. Zo moet de Europese Commissie de lidstaten en het Europees board voor kritieke grondstoffen – een adviesorgaan dat toezicht houdt op strategische grondstoffenprojecten en is samengesteld uit vertegenwoordigers van alle lidstaten – informeren over welke bedrijven zijn aangewezen en wat hun kwetsbaarheden zijn. Wanneer de Europese Commissie informatie opvraagt bij een groot bedrijf, is zij ook verplicht die informatie te delen met de lidstaat waar het bedrijf gevestigd is. De risicoanalyse van geïdentificeerde kwetsbaarheden wordt bovendien voorgelegd aan het board, zodat lidstaten actief kunnen deelnemen aan dat proces.

‘De herziene verordening kritieke grondstoffen zal de voorzieningszekerheid van Europa versterken en tegelijkertijd circulariteit stimuleren en recycling bevorderen. Dit zal zorgen voor een concurrerende, duurzame en veerkrachtige toekomst voor onze industrie’, stelt Michael Damianos, minister van Energie, Handel en Industrie van de Republiek Cyprus.

Permanente magneten
Een apart onderdeel van de wijziging betreft de recycling van permanente magneten – krachtige magneten die worden gebruikt in windturbines en elektrische auto’s en die zeldzame aardmetalen bevatten. De Raad van de Europese Unie stelt voor dat bedrijven mogen voldoen aan hun informatieverplichtingen over deze magneten via digitale productpaspoorten.

Een digitaal productpaspoort is een digitaal dossier dat gedurende de hele levensduur van een product bijhoudt welke materialen erin verwerkt zijn en hoe het product is samengesteld. Dit maakt recycling eenvoudiger en vermindert tegelijk de administratieve lasten voor bedrijven.

10 procent
De CRMA stelt bindende doelen voor 2030: de EU moet 10 procent van haar strategische grondstoffen zelf winnen, 40 procent zelf verwerken en 25 procent uit recycling halen, terwijl de afhankelijkheid van 1 land voor een strategische grondstof beperkt blijft tot maximaal 65 procent. Afgelopen maand meldde de Europese Rekenkamer dat de EU die 2030-doelen naar verwachting niet haalt.

Mede door de aanhoudende Chinese exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen en andere kritieke grondstoffen is de geopolitieke druk rondom deze materialen de afgelopen jaren sterk toegenomen. Op 3 december 2025 presenteerde de Commissie het ‘RESourceEU’-actieplan, dat naast de wijziging van de CRMA ook maatregelen omvat voor de interne markt, gezamenlijke inkoop, voorraadbeheer, innovatie, circulariteit en externe partnerschappen.

Het nu vastgestelde standpunt over de CRMA geeft het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie – dat iedere 6 maanden in handen van een ander EU-land is – een mandaat om te onderhandelen met het Europees Parlement, zodra ook dat zijn eigen positie heeft vastgesteld.