China presenteert nieuw klimaatplan, maar stopt niet met kolen

China heeft donderdag zijn nieuwe vijfjarenplan gepresenteerd. Het klimaatprogramma wil de CO2-uitstoot per eenheid economische groei met 17 procent terugdringen, maar houdt de deur open voor het gebruik van kolen.

Het 15e vijfjarenplan van China werd gepresenteerd op de jaarlijkse parlementaire bijeenkomst. Het bevat economische en klimaatdoelstellingen voor de periode 2026 tot en met 2030. Centraal staat de koolstofintensiteit: de hoeveelheid CO₂-uitstoot per eenheid economische productie. Hoe lager die intensiteit, hoe schoner elke euro aan groei is. China wil die koolstofintensiteit in de komende 5 jaar met 17 procent verlagen, waarvan al 3,8 procent in 2026 zelf.

Minder ambitieus
Dat is minder ambitieus dan het vorige vijfjarenplan, dat een reductie van 18 procent beoogde. Die doelstelling haalde China niet: de koolstofintensiteit daalde in de afgelopen 5 jaar met 12 procent.

Eerder kondigde president Xi Jinping aan dat China zijn broeikasgasuitstoot tussen 2030 en 2035 met 7 tot 10 procent wil verminderen ten opzichte van het piekniveau.

Kritiek van experts
Klimaatwetenschappers reageren kritisch. ‘Het nieuwe doel is nog steeds alarmerend laag’, zegt Lauri Myllyvirta, medeoprichter van het Centrum voor Onderzoek naar Energie en Schone Lucht (CREA) in Helsinki. Volgens hem laat het doel ruimte voor een stijging van de totale CO₂-uitstoot met 3 tot 6 procent in de komende 5 jaar, gegeven China’s economische groeistreefdoel. Als China de uitstoot stabiel houdt of laat dalen, zoals het de afgelopen bijna 2 jaar deed, zou de koolstofintensiteit ‘ruimschoots meer dan 20 procent’ kunnen dalen, aldus Myllyvirta. Eerder berekende CREA dat China een reductie van 23 procent zou moeten nastreven om te voldoen aan zijn belofte in het Akkoord van Parijs: een verlaging van de koolstofintensiteit met meer dan 65 procent ten opzichte van 2005.

Yao Zhe, beleidsadviseur bij Greenpeace Oost-Azië in Peking, erkent tegenover persbureau Reuters dat ook de nieuwe doelstelling niet eenvoudig te halen valt, gelet op de aanhoudende energiebehoefte van de Chinese maakindustrie. ‘De aandacht verschuift steeds meer naar moeilijkere gebieden: de decarbonisatie van sectoren die lastig te verduurzamen zijn, het integreren van een veel groter aandeel hernieuwbare energie in het stroomnet en het bouwen van een flexibeler en veerkrachtiger elektriciteitssysteem’, vult Muyi Yang aan, senior energie-analist bij de Europese Klimaatdenktank Ember.

Kolen en hernieuwbaar
China wil in de komende 5 jaar het kolengebruik laten pieken en jaarlijks 30 miljoen metrische ton kolen vervangen door hernieuwbare energie. Verouderde kolencentrales en installaties worden uitgefaseerd. Desondanks bevat het plan geen harde bovengrens voor het totale kolenverbruik. In de vorige planperiode was er nog taal over het ‘afbouwen’ van steenkoolgebruik; die formulering is nu bewust weggelaten, waardoor het kolenverbruik na het piekmoment mogelijk slechts plateaus in plaats van structureel daalt.

China wil in 2030 25 procent van alle verbruikte energie uit niet-fossiele bronnen halen en voert een verplicht minimumaandeel in voor de consumptie van hernieuwbare energie. Xi verklaarde eerder dat China zijn wind- en zonne-energievermogen – nu al het grootste ter wereld – wil vergroten tot 3.600 gigawatt in 2035, 6 keer zo veel als in 2020. Op basis van de huidige installatiesnelheid wordt verwacht dat China die doelstelling ruimschoots haalt.

Uitstoot en piek
De totale CO₂-uitstoot van China daalde vorig jaar met 0,3 procent, dankzij reducties in de transport-, energie-, cement- en metaalsector. Of de uitstoot vóór de beoogde piek in 2030 nog verder stijgt, is nog onzeker. China heeft nog geen absolute emissiereductiedoelstelling voor 2030 bekendgemaakt.

Vanaf dit jaar verschuift China van sturing op energieverbruik per eenheid economische productie naar sturing op CO2-uitstoot per eenheid economische productie. Dit zogeheten ‘dual control’-systeem introduceert CO2-emissielimieten op sector-, bedrijfs- en projectniveau.

Industrie en grondstoffen
China erkent voor het eerst expliciet in een vijfjarenplan zijn concurrentievoordeel op het gebied van zeldzame aardmetalen – grondstoffen die onmisbaar zijn voor de productie van batterijen, n elektronica, windmolens en zonnepanelen – en belooft deze voorsprong te handhaven en te versterken. Peking kondigt ook verbeteringen aan in zijn systeem van exportcontroles op kritieke mineralen, dat eerder voor tekorten elders ter wereld zorgde.

Voor metalen als koper en aluminium kan de grootschalige uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk, die nodig is voor de integratie van hernieuwbare energie, de vraag fors opdrijven. China is voor grondstoffen als koper en ijzererts zwaar afhankelijk van import en kondigt aan meer binnenlandse mijnbouw te willen stimuleren. Het plan herhaalt de belofte om overproductie in de staalindustrie, de petrochemie en kopersmelterijen aan te pakken, maar stelt geen concrete productiedoelen of maatregelen om in de productiecapaciteit te snijden voor.

Gas uit Rusland
China streeft ernaar zijn binnenlandse olieproductie stabiel te houden op 200 miljoen ton per jaar, terwijl de gasproductie verder groeit en de strategische olievoorraden worden uitgebreid. Het plan meldt dat er ‘voorbereidend werk’ wordt verricht voor de aanleg van de Power of Siberia 2-gaspijpleiding vanuit Rusland, die Moskou volgens Reuters als praktisch beklonken beschrijft maar door aanhoudende prijsmeningsverschillen al lang vertraging oploopt.