Het dilemma | Vlaamse pv-verplichting: wat als een bedrijf de deadline niet haalt?

Wanneer hoorden jullie voor het eerst over het voornemen om zonnepanelen op het dak voor bedrijven die jaarlijks meer dan 1 gigawattuur energie verbruiken te verplichten?
‘In 2022. We kwamen direct in actie en lieten onze stem horen, ook nadat dit Vlaamse beleidsvoornemen in juni 2023 van kracht werd. Waar de wetgever zich niet altijd gevoelig toonde voor onze kritiek, zag de Raad van State het gelukkig anders en kon zich in onze argumenten vinden. Het is jammer dat dat nodig was om onze lobby kracht te geven. Maar het leidde onder meer tot uitstel van de deadline.’

Het ging allemaal te snel?
‘Deze maatregel raakt heel wat bedrijven – wij denken zo’n 2.500, vele lid van Voka. Het doel, mede ingegeven door de energiecrisis destijds, is versnelling van de energietransitie bewerkstelligen door het dakpotentieel van grootverbruikers te benutten. De implementatie moest binnen 2 jaar. Voor 30 juni 2025 zou hun bruikbare dakoppervlak moeten worden voorzien van zonnepanelen; minimaal 12,5 wattpiek per vierkante meter. Zo snel kunnen veel bedrijven logischerwijs niet schakelen. Daarnaast werd ingezet op eenzijdige technologie.’

Alleen zonnepanelen…
‘En die zijn zeker niet de passende oplossing voor iedereen. Zo wekken bedrijven met een warmtekrachtkoppelingssysteem (wkk) warmte en elektriciteit op, bijvoorbeeld uit aardgas. Het zijn vaak nettoproducenten. Zonnepanelen toevoegen betekent dan overproductie van stroom en is dus geen economische realiteit. Daarnaast kan zonnepanelen plaatsen gewoonweg niet overal, bijvoorbeeld vanwege verzekeringseisen aangaande brandveiligheid of netcongestieproblematiek.’

Jullie pleitten voor alternatieven, die zijn er gekomen.
‘Bijvoorbeeld in de vorm van een warmtepomp, wat een technologie met toegevoegde waarde is voor een flink aantal grootverbruikers van warmte. Daarnaast tellen nu ook zonnepanelen op land mee, en mag je, als je wilt, zelfs gevelpanelen plaatsen. Ook zonthermische systemen, zoals collectoren en parabolische spiegels, zijn nu meegenomen in de verplichting.’

Dat is voldoende voor Voka en jullie achterban?
‘Ik denk dat we niet veel alternatieven missen, hoewel bijvoorbeeld e-boilers niet zijn meegenomen, terwijl die wel een belangrijke oplossing vormen voor heel wat industriële partijen. Maar de wetgeving ligt nu vast. We kunnen er alleen maar het beste van maken. Dat neemt echter niet weg dat we het liever anders hadden gezien.’

Hoe dan?
‘Wij geloven niet in dwang, maar in vrijheid. Wij hebben niets tegen zonnepanelen. Vele bedrijven hebben die al op hun dak liggen of hebben plannen in die richting. Daar is geen pv-verplichting voor nodig. Wij hadden die liever niet gezien. Generiekere eisen aangaande verduurzaming, waarbij bedrijven daar zelf invulling aan kunnen geven, ook door energiebesparing bijvoorbeeld, waren beter geweest. Daarnaast hebben we het nog steeds over een imperfecte regeling.’

In welke zin?
‘Zonnepanelen die in het verleden al op daken zijn gelegd, tellen wel mee bij het voldoen aan de pv-verplichting, maar dat geldt niet voor windturbines op land, tenzij die na 2013 zijn geplaatst, terwijl veel bedrijven dat juist daarvoor hebben gedaan. Dat is een groot manco; additionele zonnepanelen hebben voor hen vaak geen financieel nut.’

De deadline voor de pv-verplichting is met 9 maanden verschoven, naar 1 april aanstaande. Gaat iedereen dat halen?
‘Dat is onwaarschijnlijk. De Vlaamse regering heeft een verplichting in het leven geroepen zonder te weten hoeveel bedrijven die aanging. De communicatie naar die partijen schoot tekort. Sommige bedrijven startten projecten daardoor laat op. Inmiddels weet echter iedereen er wel van, ook dankzij aandacht van sectororganisaties en de media. Tegelijkertijd zijn er nog bedrijven die nu pas wakker schrikken. Daarnaast krijgen we signalen binnen van bedrijven die in een problematische situatie zitten door technische en andere issues.’

Wat gaat er gebeuren als ze de deadline niet halen?
‘Dat is hun belangrijkste vraag. De fameuze boete van 400 euro per kilowattpiek vermogen dat ontbreekt, hangt nog steeds boven het hoofd. Die is niet verdwenen en kan hoog oplopen voor bedrijven die de deadline niet halen. Dat geldt ook voor bedrijven die vol goede intenties zitten, maar buiten hun macht om vertraging oplopen, bijvoorbeeld omdat er meer aan het dak moet gebeuren dan gedacht of omdat ze in de wachtrij voor aansluiting bij Fluvius staan.’

Voka gaat dit probleem adresseren?
‘We kaarten het aan bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), onder meer verantwoordelijk voor toezicht en handhaving aangaande de pv-verplichting, en de Vlaamse overheid. Ons standpunt is dat bedrijven die de juiste stappen hebben gezet, maar de deadline niet halen, op clementie moeten kunnen rekenen. Daarnaast kijken we verder dan 1 april.’

Je doelt op?
‘Uitbreiding van de pv-verplichting staat op de politieke agenda, mogelijk naar bedrijven die nu nog onder de drempel van 1 gigawattuur verbruik per jaar vallen. Ook voor veel van hen zal het niet eenvoudig zijn om daaraan te voldoen, bijvoorbeeld vanwege de snel toenemende netcongestie in Vlaanderen, onvoldoende draagkracht van daken of omdat andere dakinstallaties in de weg zitten. Het dossier pv-verplichting is voor Voka dus nog lang niet gesloten.’