Het dilemma | Provinciaal beleid voor batterijen: wenselijk of niet?

Waar houd jij je mee bezig bij ESNL?
‘Ik focus me onder meer op vergunningen voor opslaglocaties en de wachtrij voor aansluitingen die is ontstaan bij netbeheerders. Daarnaast neem ik deel aan het Regioteam Energietransitie, een samenwerkingsverband van ESNL, NVDE, Holland Solar, NedZero en Energie-Nederland.’

Wat doet dat team?
‘Dat is opgericht om de energietransitie op regionaal en lokaal niveau te versnellen. Er wordt op provinciaal en gemeentelijk niveau meer en meer energiebeleid ontwikkeld. Wij willen hen helpen dit in zo goed mogelijke banen te leiden. Dat doen we door het delen van onze kennis, als één aanspreekpunt vanuit de markt dus.’

Er wordt ook steeds meer decentraal beleid ten aanzien van batterijen ontwikkeld?
‘Dat ontbreekt vooralsnog op landelijk niveau. Er wordt veel aan provincies en gemeenten overgelaten. Daarom gaan veel er zelf mee aan de slag, proactief. Dat is eigenlijk goed, maar er zijn wel kanttekeningen bij te plaatsen.’

Welke?
‘Er kan een lappendeken aan plekken ontstaan waar allemaal andere regels gelden, en daarmee veel onduidelijkheid in de markt. Die is daar natuurlijk niet mee geholpen, en de energietransitie ook niet. Daarnaast moeten we oppassen dat het geen afwijzingsbeleid wordt.’

Die kans is groot?
‘Ja. Elke eis die wordt gesteld kan in theorie een reden zijn om de plaatsing van een energieopslagsysteem af te wijzen, maar in de praktijk gaat het vaak om zeer specifieke zaken. Een voorbeeld: stel een provincie eist dat een batterij binnen 1 kilometer van een hoogspanningsstation wordt geplaatst. Er wordt geen goede plek voor gevonden binnen die range, maar op 2 kilometer afstand kan die wel goed ruimtelijk worden ingepast, inclusief de bekabeling naar het stroomnet. Wat is dan de reden om nee tegen zo’n batterij te zeggen?’

Dat was een van de kritiekpunten van het Regioteam Energietransitie op het ontwerpbeleid voor grootschalige batterijopslag van de provincie Flevoland.
‘Een ander, meer fundamenteel kritiekpunt betrof de energietoets: het meewegen van de vraag of een batterij bijdraagt aan het verminderen van netcongestie. Het is goed te begrijpen dat provincies in hun ruimtelijke afweging niet alleen kijken naar fysieke inpassing, maar ook naar de maatschappelijke effecten van projecten. Netcongestie heeft immers ruimtelijke en economische gevolgen, en een aansluiting die de druk op het net vergroot, kan dat probleem verergeren.

Maar?
‘Tegelijkertijd bevindt de provincie zich met een dergelijke energietoets op een grijs terrein. De inhoudelijke beoordeling van netimpact, congestieverlichting en prioritering is volgens de energiewet primair belegd bij netbeheerders en de Autoriteit Consument & Markt (ACM), die hiervoor ook landelijke kaders ontwikkelen, zoals het prioriteringskader. Marktpartijen en netbeheerders maken hierover onderling afspraken in netcontracten. Wanneer een provincie deze systeemimpact zelfstandig gaat beoordelen en de energietoets inzet als doorslaggevend of uitsluitingscriterium in ruimtelijk beleid, ontstaat spanning met die rolverdeling.’

Ook andere provincies komen met dit soort specifiek beleid aangaande batterijen?
‘Noord-Holland is er concreet mee bezig, weet ik. Veel andere werken aan nieuwe conceptplannen aangaande energie. Batterijen worden daar zelden in genoemd, veel minder dan wij willen. De energietransitie schrijdt voort; we gaan steeds meer stroom verbruiken. Daar is ruimte voor nodig: voor opslag, zonnepanelen, windturbines, netinfra, noem maar op.’

Daar is te weinig oog voor?
‘Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaf vorige week nog een helder signaal af in het kader van de Ontwerpnota Ruimte; het stelde dat de ruimtelijke ordening en energieplanning niet goed in samenhang zijn. Dat is dus zeer onwenselijk, ook voor gemeenten die uiteindelijk moeten besluiten over vergunningen, ook aangaande energieopslagsystemen. Die zijn gebaat bij duidelijkheid, zeker waar veel gemeenten onvoldoende menskracht en kennis in huis hebben.’

Is het ontbreken van landelijk beleid niet gewoon het probleem, moet Den Haag deze zaak naar zich toe trekken?
‘De beweging die we nu zien, het ontstaan van die veelkleurige lappendeken aan regionaal en lokaal beleid, is uiteraard het gevolg van het gebrek aan een landelijke agenda. Veel gemeenten en provincies vinden hierdoor nu allemaal zelf het wiel uit. Dat moet veranderen en dat gaat gebeuren. ESNL, het ministerie van Klimaat en Groene Groei en Netbeheer Nederland werken momenteel aan de Integrale Beleidsagenda Energieopslag. Hier bespreken we onderwerpen als de rol van opslag in het energiesysteem, ruimtelijke en financiële aspecten van energieopslagsystemen. Dat is een mooie stap, maar de gesprekken zijn nog bezig dus we weten nog niet wat hieruit zal komen.’