Stikstofplan bouwbedrijven en milieubewegingen moet energietransitie weer mogelijk maken

Het plan van Bouwend Nederland, VNO-NCW, Natuurmonumenten en Natuur & Milieu bestaat uit 3 pijlers: landelijke maatregelen voor alle sectoren, beschermingszones rond kwetsbare natuur en verplichte doelen per bedrijf.

Geen keuzemenu
Volgens de organisaties is dit geen keuzemenu waaruit naar believen maatregelen kunnen worden gepikt. Alle onderdelen zijn nodig om de stikstofuitstoot voldoende te verlagen en de natuur te laten herstellen.

Het plan zou zorgen voor 40 procent emissiereductie in 2030 en 50 procent in 2035. Hiermee kunnen de huidige stikstofdoelen worden gehaald. Pas dan ziet ook de rechter weer ruimte voor nieuwe vergunningen. Nederland zit al jaren muurvast door te veel stikstofuitstoot. Woningen kunnen nauwelijks worden gebouwd, de energietransitie stokt en boeren zitten in onzekerheid. De economische schade loopt intussen op tot miljarden euro’s, zo benadrukt de coalitie.

Landelijke maatregelen
De eerste pijler draait om generieke maatregelen voor alle relevante sectoren die door de Rijksoverheid worden verplicht. Het gaat onder meer om aanpassingen in de veehouderij zoals minder eiwitrijk voer en meer weidegang tot emissiereductie in mobiliteit en industrie. Ook krijgt de biologische melkveehouderij een flinke impuls, omdat de stikstofuitstoot daar aantoonbaar lager ligt.

Daarnaast moet de maximale stikstofuitstoot per bedrijf worden beperkt. Door bijvoorbeeld koeien langer in de wei te laten grazen, kan de uitstoot van ammoniak flink worden beperkt. Ook zal de hoeveelheid mest in balans moeten komen met de hoeveelheid grond die er is om het op uit te rijden, de zogenaamde grondgebondenheid.

Beschermingszones natuur
Rondom alle stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komt een beschermingszone van minimaal 1 kilometer. Binnen deze zones zal de stikstofuitstoot flink omlaag moeten en is ook de waterkwaliteit, de klimaatopgave en biodiversiteit van belang. Er kan wel gebouwd worden, mits voldaan wordt aan de bestaande afspraken binnen het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen.

Voor ondernemers in deze zones is perspectief en financiële steun cruciaal, wat vraagt om een extra investering van naar schatting minimaal 11 miljard euro. Met dat geld kunnen bijvoorbeeld boerenbedrijven worden geholpen bij een passende oplossing, zoals de omschakeling naar een natuurinclusieve bedrijfsvorm met minder dieren per hectare land.

Wettelijke doelen
Op de langere termijn krijgen bedrijven eigen wettelijk verankerde doelen om de uitstoot te verminderen. Zo weten ze waar ze aan toe zijn en kunnen ze zelf de beste maatregelen kiezen die bij hun situatie passen. Deze doelsturing komt pas aan de orde nadat de eerste 2 stappen succesvol zijn doorgevoerd.

Worden die concrete en wettelijk vastgelegde doelen per bedrijf niet gehaald, dan krijgt de overheid de juridische mogelijkheden om bijvoorbeeld dier- en mestrechten uit de markt te halen of vergunningen in te trekken. De totale investering die nodig is tot 2035 bedraagt ongeveer 19 miljard euro bovenop de huidige begroting.

Weer ruimte vergunningen
Als dit complete pakket wordt uitgevoerd, verdwijnen de beperkingen die nu op de economie drukken stapsgewijs. De stikstofneerslag op de natuur gaat omlaag, waardoor de natuur gegarandeerd kan herstellen. Daarmee komt er eindelijk weer perspectief voor vergunningen.

De investering die nu één keer wordt gedaan om het stikstofprobleem op te lossen, is bijna gelijk aan de kosten die elk jaar worden gemaakt als het niet wordt opgelost. Het plan is beoordeeld door onafhankelijk ingenieursbureau Witteveen + Bos op effectiviteit en kostenefficiëntie.