Zonnewarmte moet centrale positie in energietransitie heroveren

De massale uitrol van zonnepanelen en de sterk gedaalde energieprijzen zijn daar debet aan, waarbij ook de pvt-markt zijn groeitempo niet wist vast te houden. Toch gloort er hoop aan de horizon. De uitrol van geconcentreerde zonnewarmte krijgt in de Benelux steeds meer voet aan de grond en in Nederland werd in 2024 het eerste zonnewarmtepark dat een warmtenet voedt in gebruik genomen. Niemand twijfelt over de potentie van zonnewarmtetechnologie. Dat is ook niet gek, want zonnecollectoren wekken per vierkante meter 3 tot 5 keer zoveel energie op dan gewone zonnepanelen. Een bijkomend voordeel is dat zonnewarmte het elektriciteitsnet niet belast. Bij de zonneboiler is eigen verbruik altijd de standaard geweest.

Noodklok
Toch is in Nederland en Vlaanderen de verkoop van de zonneboiler tanende. Slechts iets meer dan 2.000 zonneboilers gingen er in 2022 en 2023 in Vlaanderen over de toonbank. Dat is niet alleen mijlenver verwijderd van het recordjaar 2013 toen er ruim 19.000 zonneboilers werden verwelkomd, maar ook ver onder het verkoopgemiddelde van de afgelopen 10 jaar dat op ruim 4.600 zonneboilers lag. Bovendien ligt het ook nog onder de 2.350 nieuwe zonneboilers die volgens het Vlaams Energie- en Klimaatplan jaarlijks in gebruik genomen zouden moeten worden.

De verkoopcijfers waren voor Belsolar reden om de noodklok te luiden en de nieuwe regering te vragen in actie te komen. De brancheorganisatie constateert dat de verkoop in het residentiële segment minimaal is en in de zakelijke markt zo goed als stilligt. Ze stelt dat de onwetendheid over de mogelijkheden van zonthermie nog altijd groot is. Een promotiecampagne voor de zonneboiler lijkt daarmee geen overbodige luxe, want nog steeds lijkt het merendeel van de Vlaamse consumenten en bedrijven niet te weten wat de voordelen zijn van zonnewarmte, iets wat overigens ook in Nederland steeds het geval lijkt. Belsolar pleit verder voor een wijziging van de energieprestatienormen – de EnergiePrestatie en Binnenklimaat (EPB)-eisen – voor de projectbouw, omdat zonneboilers hier na een regelwijziging sinds 2023 veel slechter uitkomen. Bovendien zou bij de ontwikkeling van warmtenetten de mogelijkheid van zonnewarmte als bron beter inzichtelijk gemaakt moeten worden. Een van de andere 10 ‘zonnepunten’ van de brancheorganisatie is om de btw op zonneboilers weer te verlagen naar 6 procent voor woningen jonger dan 10 jaar. Verder ziet de organisatie veel potentie voor de combinatie van warmtepompen en zonneboilers om zo het stroomnet te ontlasten.

Recordaantal
Aan de andere kant van de grens, in Nederland, is de situatie van de standalone zonneboiler niet veel anders. De verkoop wordt grotendeels gedreven door de subsidieregeling ISDE. In de eerste 3 kwartalen van 2024 werd echter voor slechts 3,7 miljoen euro subsidie aangevraagd. Bij consumenten daalde de aangevraagde subsidie met ruim 60 procent en bij bedrijven met 85 procent. In 2023 hadden consumenten en bedrijven juist nog voor een recordaantal van 5.151 zonneboilers subsidie aangevraagd. Het ging om 4.142 zonnewarmtesystemen bij consumenten, 293 bij woningcorporaties en 1.302 bij bedrijven. In de eerste helft van 2024 werd echter slechts voor 823 zonthermische installaties bij consumenten en 254 bij bedrijven subsidie aangevraagd. Waar het in 2022 en 2023 nog om respectievelijk 381 en 378 zonneboilers bij boeren ging, waren dat er in de eerste helft van 2024 nog maar 30. Daarmee lijkt de weer gedaalde gasprijs met name de afzet van zonneboilers in de agrarische sector parten te spelen.

Lees het volledige artikel hieronder in de Solar Magazine Marktgids Zonne-energie 2025.