ORKEST: op zoek naar de grenzen van capaciteit Nederlands stroomnet

Het gevolg: de nationale congestiekaart kleurt alsmaar roder. Waar netverzwaring tijd kost, slaan de netbeheerders de handen ineen in het innovatieproject ORKEST. Daarin onderzoeken ze of de capaciteit van de bestaande middenspanningsnetten beter kan worden benut. Wilbert Prinssen van Technolution: ‘Daarnaast geven we een impuls aan een veilige maximale belasting van die netten.’

Veiligheidsmarge versus kosten
Technolution is een engineeringsbureau met de focus op het werkend houden van de energievoorziening en die optimaal en flexibel benutten middels digitalisering. Prinssen is er directeur van de businessunit Energie. Die richt zich op 4 domeinen; energiemanagement, dataverwerking van slimme meters en datagedreven netbeheer. ‘Met onze dochter Phase to Phase – sinds 2019 onderdeel van Technolution – zijn we bovendien actief op het gebied van software voor planning, ontwerp en beheer van energienetten. We werken voor zowel partijen die aangesloten zijn op het stroomnet als voor de netbeheerders.’

Wat is er volgens Prinssen momenteel aan de hand in de wereld van de netbeheerders? Hoe is het Nederlandse congestieprobleem ontstaan, hoe wordt daarmee omgegaan? ‘De life cycle van elektriciteitsnetten is lang’, zo begint hij. ‘Je legt ze aan voor misschien wel 50 jaar en in die tijd wil je er zo min mogelijk storingen of werk aan hebben. Dus er worden bij de aanleg – onder andere met Phase to Phase-software – berekeningen gemaakt van de nodige capaciteit voor de toekomst en liefst doe je daar dan nog een ruime veiligheidsmarge op. Maar omdat elektriciteitsnetten zeer kapitaalintensief zijn en de kosten maatschappelijk verdeeld worden, let de Autoriteit Consument & Markt (ACM) er van oudsher op dat er niet te ruim overgedimensioneerd wordt.’

Te gemakkelijk
Is er in Nederland te voorzichtig gehandeld in het plannen van de capaciteit van de elektriciteitsnetten? Die vraag kan Prinssen gezien de huidige netproblematiek alleen maar met ja beantwoorden. De energietransitie heeft een veel grotere vlucht genomen dan waar bij de aanleg van netten rekening mee gehouden is, en los daarvan is vanuit kostenoverwegingen niet ruim gedimensioneerd. Maar de ‘schuld’ in de hoek van de netbeheerders leggen is te gemakkelijk.

Limiet bereikt
‘Ik heb een zwak voor onze netbeheerders’, verklaart Prinssen. ‘Ze hebben de maatschappelijke plicht partijen toegang te geven tot het stroomnet en energie te transporteren, met een heel hoge betrouwbaarheid en tegen de laagste maatschappelijke kosten. Daar wordt sinds jaar en dag hard aan getrokken, ook door de innovatieafdelingen, maar dat is werken in een onzekere situatie, met schaarse middelen en tegenstrijdige doelen. Onzeker, want wie weet hoeveel capaciteit we waar nodig hebben in de toekomst? Schaars is alles, van mensen tot materialen en ruimte. En tegenstrijdigheid zit in elke afweging. Verzwaren kost meer maatschappelijk kapitaal en is vaak niet op korte termijn mogelijk. Bestaande capaciteit zwaarder belasten, gaat ten koste van betrouwbaarheid. Partijen niet aansluiten lijkt dan de veilige optie, maar staat haaks op de missie van de netbeheerder. Zo lijkt de limiet op vele plekken bereikt.’

Lees het volledige artikel hieronder in de september 2024-editie van Solar Magazine.