Column Axel Schönecker - Sol lucet omnibus

Het is een gebruikelijke manier in de natuurkunde om systemen even van buitenaf te bekijken – te ‘helikopteren’. Hierdoor worden samenhang, potentiele mogelijkheden, maar ook beperkingen vaak duidelijker zichtbaar. Dit principe is niet alleen nuttig voor technische systemen, maar ook voor maatschappelijke veranderingen waaronder goedkope communicatie en… zonne-energie! Onze samenleving is de laatste decennia sterk veranderd door het algemeen beschikbaar komen van technologie. De meest bekende voorbeelden hiervoor zijn de opkomst van de computer, het internet en mobiele telefonie. Hierdoor is ons dagelijks leven sterk veranderd. Communicatie is zo goedkoop, dat men eigenlijk op elk moment met iedereen kan communiceren. Informatie is dankzij de combinatie van internet met mobiele computers en smartphones op elk moment voor iedereen beschikbaar. De verspreiding van deze technologieën gaat ontzettend hard, omdat investeringsbeslissingen door iedereen persoonlijk en zonder grote moeite genomen kunnen worden.

Zonne-energie socialiseren
De opkomst van zonne-energie en de hierboven genoemde technologische ontwikkelingen heeft maatschappelijke consequenties. Door de sterke kostendaling van de modules zijn zonnepaneelsystemen voor een steeds groter aantal mensen bereikbaar. De beslissing om eigen energie te produceren is een persoonlijke keuze, die aantrekkelijk is omdat men na een initiële investering in staat is om elektriciteit duurzaam en zonder brandstofkosten te produceren. Wij zijn dus onderweg om na communicatie en informatie ook energie te socialiseren.
Landen zoals Duitsland, dat al meer dan tien jaar gunstige omstandigheden kent voor investeringen in zonne-energie, laten zien hoe snel gesocialiseerde technieken kunnen doorstoten. (Daarbij spelen natuurlijk maatschappelijke vraagstukken zoals de initieel benodigde kosten in netinfrastructuur en opslagkosten op termijn een rol.)

Hoe staat Nederland ervoor met zonne-energie?
Op dit moment kunnen vooral eigenaren van eengezinswoningen met geld op de spaarrekening de voordelen plukken van zonne-energie. Aan deze groep wordt voor een zo laag mogelijke prijs een standaard systeem van vaak drie, zes, twaalf et cetera. modules verkocht. In de praktijk wordt vaak (te) weinig aandacht besteed aan de kwaliteit van de installatie en esthetiek van de installatie. Technisch en financieel lang niet altijd optimaal en dus vertragend op de weg naar brandstofkostenvrije (zonne-)energie.
Vanuit economische aspecten geredeneerd zou men eigenlijk eerst de meest goedkope zonne-energiesystemen moeten realiseren. Dit zijn de grotere systemen op platte daken, schuren van boerderijen of vrijstaande installaties voor algemeen gebruik; helaas is dit binnen het kader van de huidige energiewet (met betrekking tot  salderen op afstand) in Nederland niet mogelijk. Inherent aan deze grotere systemen is een investeringsmodel met exploitatie en verrekening van de opbrengsten aan de investeerders.

Op het moment dat hiervoor de regelgeving ontstaat, gaan de investeringskosten per kilowattuur (kWh) in verhouding met de situatie van vandaag omlaag en ontstaat de mogelijkheid voor iedereen om in “zijn” zonnestroomcentrale te investeren, onafhankelijk of men in een flat woont of een technisch minder geschikt dak heeft. Als bijkomend effect zouden het kostenvoordeel van deze benadering gebruikt kunnen worden voor een tijdige opbouw van de systeeminfrastructuur.
Een samenwerking van politiek, maatschappij en (solar)-bedrijsleven is noodzakelijk om de huidige wettelijke kaders bij te stellen en zo tot een duurzame en sociale energievoorziening te komen. Dit is belangrijker dan het geven van een tijdelijke subsidie op de investering. De maatschappij die de overgang naar een duurzame energievoorziening het meest efficiënt kan realiseren zal grote voordelen bieden aan de levensomstandigheden van hun mensen.

Sol lucet omnibus – dus zonne-energie is voor iedereen!

[Deze column verschijnt in het kader van de zonne-energievakbeurs Solar Solutions en is geschreven door Axel Schönecker. Schönecker is Chief Technology Officer bij RGS Development B.V. en mede-oprichter Solar Electricity Systems B.V. Daarnaast is hij sinds 1993 lid van de “Deutsche Gesellschaft für Sonnenenergie“ en sinds 1986 betrokken als onderzoeker bij de technische ontwikkeling van zonnepanelen bij onder andere het Energieonderzoek Centrum Nederland, ECN, en het Fraunhofer Institut für Solare Energiesysteme.]